Giới thiệu chung về Công văn 4151/TCHQ-TXNK năm 2024

Công văn 4151/TCHQ-TXNK do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng, nhằm giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan và áp dụng chính sách thuế đối với hàng hóa xuất nhập khẩu. Đối tượng hướng dẫn chủ yếu của công văn này là các Cục Hải quan tỉnh, thành phố và các doanh nghiệp tham gia hoạt động gia công, sản xuất xuất khẩu, cũng như các doanh nghiệp chế xuất (DNCX).

Chính sách thuế đối với nguyên liệu, vật tư nhập khẩu để sản xuất xuất khẩu

• Điều kiện áp dụng miễn thuế nhập khẩu: Doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu, vật tư để sản xuất hàng hóa xuất khẩu được hưởng chính sách miễn thuế nhập khẩu theo quy định tại Nghị định 134/2016/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 18/2021/NĐ-CP). Để được miễn thuế, doanh nghiệp phải đáp ứng các điều kiện nghiêm ngặt về quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng cơ sở sản xuất, máy móc thiết bị và thực hiện báo cáo quyết toán đúng quy định.
• Xử lý thuế khi thay đổi mục đích sử dụng: Trường hợp nguyên liệu, vật tư đã được miễn thuế nhập khẩu nhưng sau đó không đưa vào sản xuất hoặc thay đổi mục đích sử dụng, chuyển tiêu thụ nội địa, doanh nghiệp phải kê khai, nộp đủ thuế nhập khẩu và thuế giá trị gia tăng (GTGT) theo tờ khai hải quan mới.
• Chính sách thuế GTGT: Đối với nguyên liệu nhập khẩu để sản xuất xuất khẩu, chính sách thuế GTGT được áp dụng đồng bộ nhằm tạo điều kiện lưu thông vốn cho doanh nghiệp, tuy nhiên việc quản lý thuế vẫn được giám sát chặt chẽ thông qua hệ thống kế toán và báo cáo quyết toán hải quan.

Thủ tục hải quan và chính sách thuế đối với phế liệu, phế phẩm

• Xử lý phế liệu, phế phẩm thu được từ quá trình sản xuất: Trong quá trình sản xuất xuất khẩu hoặc gia công, nếu phát sinh phế liệu, phế phẩm, doanh nghiệp phải thực hiện quản lý theo đúng quy định của pháp luật hải quan và pháp luật về bảo vệ môi trường.
• Trường hợp tiêu hủy phế liệu, phế phẩm: Nếu doanh nghiệp tiến hành tiêu hủy phế liệu, phế phẩm dưới sự giám sát của cơ quan hải quan và các cơ quan chức năng liên quan, phần nguyên liệu cấu thành nên phế liệu, phế phẩm này sẽ được miễn thuế nhập khẩu. Quy trình tiêu hủy phải đảm bảo không gây ô nhiễm môi trường và có biên bản xác nhận rõ ràng.
• Trường hợp bán phế liệu, phế phẩm vào nội địa: Khi doanh nghiệp bán phế liệu, phế phẩm thu được từ quá trình sản xuất vào thị trường nội địa, doanh nghiệp không phải làm thủ tục hải quan nhưng phải kê khai, nộp thuế GTGT và thuế thu nhập doanh nghiệp theo quy định của pháp luật thuế nội địa.

Quy định về thủ tục hải quan đối với Doanh nghiệp chế xuất (DNCX)

• Quan hệ mua bán giữa DNCX và nội địa: Quan hệ mua bán, trao đổi hàng hóa giữa DNCX (nằm trong khu phi thuế quan) và thị trường nội địa được xác định là quan hệ xuất khẩu, nhập khẩu. Do đó, các bên phải thực hiện đầy đủ thủ tục hải quan theo quy định đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu tại chỗ.
• Giám sát hải quan đối với DNCX: Cơ quan hải quan thực hiện giám sát chặt chẽ việc di chuyển hàng hóa ra, vào DNCX nhằm ngăn ngừa hiện tượng gian lận thương mại và trốn thuế. DNCX có trách nhiệm bảo đảm điều kiện kiểm tra, giám sát hải quan đối với toàn bộ khu vực lưu giữ hàng hóa của mình.

Báo cáo quyết toán tình hình sử dụng nguyên liệu, vật tư

• Nghĩa vụ nộp báo cáo quyết toán: Định kỳ hàng năm, chậm nhất là 90 ngày kể từ ngày kết thúc năm tài chính, doanh nghiệp sản xuất xuất khẩu và gia công phải nộp báo cáo quyết toán tình hình sử dụng nguyên liệu, vật tư, máy móc, thiết bị nhập khẩu cho cơ quan hải quan.
• Nguyên tắc đối chiếu số liệu: Số liệu trên báo cáo quyết toán phải thống nhất và phù hợp với hệ thống sổ sách kế toán, chứng từ kho của doanh nghiệp. Mọi sự chênh lệch không rõ nguyên nhân giữa số liệu hải quan và số liệu kế toán đều có thể dẫn đến việc bị truy thu thuế và xử phạt vi phạm hành chính.

Ý nghĩa và khuyến nghị dành cho doanh nghiệp

Công văn 4151/TCHQ-TXNK năm 2024 đóng vai trò là kim chỉ nam giúp doanh nghiệp chuẩn hóa quy trình hoạt động xuất nhập khẩu, giảm thiểu rủi ro pháp lý liên quan đến thuế và thủ tục hải quan. Doanh nghiệp cần chủ động rà soát quy trình quản lý kho bãi, hoàn thiện hệ thống sổ sách kế toán và phối hợp chặt chẽ với cơ quan hải quan địa phương để đảm bảo tính tuân thủ pháp luật cao nhất.