Tóm tắt Công văn 4119/TCHQ-GSQL năm 2022 về xử lý hàng tạm nhập bị mất

Công văn 4119/TCHQ-GSQL do Tổng cục Hải quan ban hành nhằm hướng dẫn các Cục Hải quan tỉnh, thành phố thống nhất thực hiện thủ tục hải quan, chính sách thuế và xử lý vi phạm đối với trường hợp hàng hóa tạm nhập nhưng bị mất mát, thất lạc hoặc không thể tái xuất. Dưới đây là nội dung phân tích chi tiết và chuyên sâu về các quy định cốt lõi của văn bản này.

1. Nguyên tắc xử lý đối với hàng hóa tạm nhập bị mất

Khi hàng hóa thuộc diện tạm nhập (như thiết bị, phương tiện quay vòng, hàng hóa theo chế độ tạm nhập tái xuất) bị mất mát trong quá trình lưu giữ tại Việt Nam, doanh nghiệp không thể thực hiện thủ tục tái xuất đúng quy định. Trong trường hợp này, hướng xử lý được quy định như sau:

• Nghĩa vụ khai báo của doanh nghiệp: Người khai hải quan có trách nhiệm thông báo ngay bằng văn bản cho Chi cục Hải quan nơi làm thủ tục tạm nhập về việc hàng hóa bị mất, nêu rõ lý do khách quan hoặc chủ quan và cung cấp các tài liệu chứng minh liên quan.
• Chuyển đổi mục đích sử dụng: Đối với lượng hàng hóa bị mất không thể tái xuất, doanh nghiệp bắt buộc phải thực hiện thủ tục thay đổi mục đích sử dụng sang tiêu thụ nội địa theo quy định của pháp luật hải quan.

2. Chính sách thuế và nghĩa vụ tài chính

Việc xác định nghĩa vụ thuế đối với hàng hóa tạm nhập bị mất được thực hiện nghiêm ngặt nhằm tránh thất thu ngân sách nhà nước:

• Kê khai và nộp thuế: Doanh nghiệp phải kê khai và nộp đủ các loại thuế phát sinh như thuế nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế tiêu thụ đặc biệt hoặc thuế bảo vệ môi trường (nếu có) tương tự như hàng hóa nhập khẩu thương mại thông thường.
• Thời điểm tính thuế: Trị giá tính thuế và thuế suất được áp dụng tại thời điểm người khai hải quan đăng ký tờ khai hải quan mới (tờ khai thay đổi mục đích sử dụng). Trường hợp cơ quan hải quan phát hiện việc mất hàng hóa trước khi doanh nghiệp tự nguyện khai báo, thời điểm tính thuế sẽ được xác định tại thời điểm phát hiện hành vi vi phạm.
• Tiền chậm nộp thuế: Nếu quá thời hạn tạm nhập tái xuất quy định mà doanh nghiệp chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế cho số hàng hóa bị mất, doanh nghiệp sẽ bị tính tiền chậm nộp theo quy định của Luật Quản lý thuế.

3. Xử lý vi phạm hành chính về quản lý hải quan

Hành vi để mất hàng hóa tạm nhập và không tái xuất đúng thời hạn bị xem xét xử lý vi phạm hành chính theo các cấp độ:

• Xử phạt hành vi không tái xuất đúng hạn: Doanh nghiệp sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi không tái xuất hàng hóa tạm nhập đúng thời hạn quy định, trừ trường hợp bất khả kháng được cơ quan có thẩm quyền xác nhận.
• Xử lý hành vi trốn thuế hoặc tẩu tán hàng hóa: Nếu cơ quan hải quan phát hiện doanh nghiệp lợi dụng hình thức báo mất để tự ý tiêu thụ hàng hóa nội địa trái phép nhằm trốn thuế, vụ việc sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định về hành vi trốn thuế, thậm chí chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra để truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm.

4. Trách nhiệm giám sát của cơ quan hải quan

Tổng cục Hải quan yêu cầu các đơn vị hải quan địa phương nâng cao vai trò giám sát và quản lý:

• Theo dõi thời hạn tạm nhập: Sử dụng hệ thống thông tin nghiệp vụ để theo dõi chặt chẽ thời hạn của các lô hàng tạm nhập, kịp thời đôn đốc doanh nghiệp thực hiện tái xuất hoặc thực hiện các thủ tục gia hạn, chuyển tiêu thụ nội địa đúng hạn.
• Kiểm tra, xác minh thực tế: Tiến hành kiểm tra, xác minh kỹ lưỡng nguyên nhân mất mát hàng hóa do doanh nghiệp báo cáo để ngăn chặn các hành vi gian lận thương mại và lợi dụng chính sách ưu đãi đối với hàng tạm nhập tái xuất.