Công văn 40/BXD-HĐXD của Bộ Xây dựng là văn bản hướng dẫn quan trọng nhằm giải đáp các vướng mắc liên quan đến việc xác định tỷ lệ vốn Nhà nước trong các doanh nghiệp, từ đó làm cơ sở phân loại nguồn vốn đầu tư và áp dụng các quy định pháp luật về quản lý dự án đầu tư xây dựng phù hợp.

Mục đích và phạm vi hướng dẫn của Công văn 40/BXD-HĐXD

Văn bản tập trung giải quyết các vướng mắc thực tế của doanh nghiệp và cơ quan quản lý trong việc xác định nguồn vốn đối với các dự án đầu tư xây dựng. Việc xác định chính xác tỷ lệ vốn Nhà nước nắm giữ tại doanh nghiệp có ý nghĩa quyết định trong việc:

• Phân loại dự án đầu tư xây dựng theo nguồn vốn (vốn đầu tư công, vốn nhà nước ngoài đầu tư công, hoặc vốn khác).
• Xác định thẩm quyền thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi, thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở của các cơ quan chuyên môn về xây dựng.
• Áp dụng các quy định về lựa chọn nhà thầu, quản lý chi phí đầu tư xây dựng và quản lý hợp đồng xây dựng.

Căn cứ pháp lý để xác định tỷ lệ vốn Nhà nước

Để đưa ra hướng dẫn thống nhất, Bộ Xây dựng căn cứ vào hệ thống pháp luật hiện hành bao gồm:

• Luật Xây dựng năm 2014 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xây dựng (Luật số 62/2020/QH14).
• Luật Doanh nghiệp năm 2020 về định nghĩa doanh nghiệp nhà nước và tỷ lệ sở hữu vốn điều lệ.
• Luật Quản lý, sử dụng vốn Nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh tại doanh nghiệp (Luật số 69/2014/QH13).
• Các Nghị định hướng dẫn thi hành về quản lý dự án đầu tư xây dựng của Chính phủ tại thời điểm ban hành văn bản.

Nguyên tắc xác định tỷ lệ vốn Nhà nước trong doanh nghiệp dự án

Công văn làm rõ phương thức tính toán tỷ lệ vốn Nhà nước trực tiếp và gián tiếp trong các mô hình doanh nghiệp khác nhau:

• Đối với doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ: Toàn bộ vốn đầu tư của doanh nghiệp này vào các dự án hoặc doanh nghiệp con được xem xét là vốn có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước hoặc vốn nhà nước ngoài đầu tư công tùy theo tính chất dòng vốn.
• Đối với doanh nghiệp có vốn góp của Nhà nước (dưới 100%): Tỷ lệ vốn Nhà nước được xác định dựa trên tỷ lệ sở hữu cổ phần hoặc phần vốn góp thực tế của đại diện chủ sở hữu Nhà nước tại doanh nghiệp đó.
• Trường hợp đầu tư đa tầng (F1, F2): Việc xác định tỷ lệ vốn Nhà nước gián tiếp thông qua các doanh nghiệp F1 (doanh nghiệp có vốn nhà nước) đầu tư vào doanh nghiệp F2 phải tuân thủ nguyên tắc tích hợp tỷ lệ sở hữu theo quy định của Luật Doanh nghiệp và Luật số 69/2014/QH13 để xác định quyền chi phối và phân loại nguồn vốn dự án.

Hệ quả pháp lý đối với công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng

Sau khi xác định được tỷ lệ vốn Nhà nước, chủ đầu tư phải thực hiện các thủ tục đầu tư xây dựng theo các nhóm quy định tương ứng:

• Dự án sử dụng vốn nhà nước ngoài đầu tư công: Phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về thẩm định của cơ quan chuyên môn về xây dựng, quản lý chi phí theo định mức do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành, và thực hiện đấu thầu theo quy định của Luật Đấu thầu.
• Dự án sử dụng vốn khác (tỷ lệ vốn nhà nước thấp dưới mức quy định): Chủ đầu tư được tự chủ hơn trong việc quyết định các bước thiết kế, thẩm định và lựa chọn nhà thầu, nhưng vẫn phải đảm bảo an toàn công trình và tuân thủ quy hoạch xây dựng đã được phê duyệt.

Việc áp dụng đúng hướng dẫn tại Công văn 40/BXD-HĐXD giúp các chủ đầu tư tránh được các sai sót pháp lý trong việc xác định nhóm dự án, từ đó tối ưu hóa quy trình thực hiện thủ tục hành chính và đảm bảo tính hợp pháp của toàn bộ quá trình đầu tư xây dựng.