Giới thiệu chung về Công văn 3868/TCHQ-TXNK

Công văn 3868/TCHQ-TXNK do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản chỉ đạo nghiệp vụ quan trọng gửi đến các Cục Hải quan tỉnh, thành phố. Nội dung trọng tâm của công văn xoay quanh việc hướng dẫn xử lý các vướng mắc phát sinh và tạm thời chưa thực hiện cưỡng chế hoặc áp dụng cứng nhắc thứ tự thanh toán tiền thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt trên hệ thống thông tin hải quan trong những trường hợp hệ thống kỹ thuật chưa đáp ứng được điều kiện tự động hóa.

Bối cảnh và lý do ban hành hướng dẫn

Theo quy định của Luật Quản lý thuế, việc thanh toán tiền thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt phải được thực hiện theo một thứ tự ưu tiên nghiêm ngặt. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực tế, hệ thống công nghệ thông tin của ngành Hải quan và sự kết nối giữa cơ quan Hải quan, Kho bạc Nhà nước cùng các ngân hàng thương mại phối hợp thu chưa hoàn toàn đồng bộ để tự động khấu trừ theo đúng thứ tự. Do đó, Tổng cục Hải quan đã ban hành hướng dẫn nhằm:

• Tránh gây nghẽn dòng tiền và ách tắc hàng hóa xuất nhập khẩu của doanh nghiệp tại các cửa khẩu do lỗi hệ thống chưa cập nhật kịp thời thứ tự thanh toán.
• Tạo hành lang pháp lý tạm thời để các chi cục hải quan địa phương linh hoạt xử lý thủ tục thông quan cho doanh nghiệp đã hoàn thành nghĩa vụ thuế đối với lô hàng hiện tại.
• Đảm bảo tính liên tục trong hoạt động quản lý nhà nước về hải quan và không làm ảnh hưởng đến chỉ số tiếp cận giao thương quốc tế của doanh nghiệp.

Nội dung hướng dẫn cốt lõi về thứ tự thanh toán tiền thuế

Công văn tập trung làm rõ các nguyên tắc xử lý trong giai đoạn chuyển tiếp và nâng cấp hệ thống quản lý thuế:

• Tạm thời chưa áp dụng chế tài tự động: Đối với các trường hợp hệ thống kế toán thuế tập trung chưa tự động phân bổ dòng tiền theo đúng thứ tự ưu tiên quy định tại Luật Quản lý thuế, cơ quan hải quan địa phương không tự ý dừng thông quan hàng hóa nếu doanh nghiệp đã nộp đủ thuế cho tờ khai phát sinh.
• Phối hợp đối chiếu thủ công: Trong thời gian chờ nâng cấp hoàn thiện hệ thống, công chức hải quan được hướng dẫn thực hiện đối chiếu thủ công chứng từ nộp tiền của doanh nghiệp để xác nhận thông quan, đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho người nộp thuế.
• Xử lý nợ thuế và tiền chậm nộp: Hướng dẫn chi tiết cách thức ghi nhận và theo dõi các khoản nợ cũ, nợ quá hạn của doanh nghiệp trên hệ thống mà không làm ảnh hưởng trực tiếp đến việc thông quan các lô hàng mới nếu doanh nghiệp có bảo lãnh hoặc đã nộp đủ thuế cho lô hàng đó.

Trách nhiệm triển khai của các bên liên quan

Để đảm bảo việc thực hiện thống nhất và không xảy ra sai sót, Tổng cục Hải quan yêu cầu:

• Cục Hải quan các tỉnh, thành phố: Chỉ đạo sát sao các Chi cục trực thuộc hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện đúng quy trình khai báo; chủ động phối hợp với các chi nhánh Kho bạc Nhà nước và ngân hàng thương mại trên địa bàn để xử lý nhanh các chứng từ truyền bị lỗi.
• Cục Công nghệ thông tin và Thống kê hải quan: Đẩy nhanh tiến độ nâng cấp cổng thanh toán điện tử và hệ thống kế toán thuế tập trung để sớm tự động hóa hoàn toàn việc phân bổ tiền thuế theo thứ tự luật định.
• Cục Thuế xuất nhập khẩu: Tiếp tục theo dõi, tổng hợp các vướng mắc phát sinh từ phía các cục hải quan địa phương và doanh nghiệp để kịp thời tham mưu cho lãnh đạo Tổng cục phương án xử lý dứt điểm.

Ý nghĩa thực tiễn của văn bản

Công văn 3868/TCHQ-TXNK thể hiện tinh thần đồng hành cùng doanh nghiệp của Tổng cục Hải quan. Việc linh hoạt chưa thực hiện cứng nhắc thứ tự thanh toán tiền thuế trên hệ thống giúp giảm thiểu tối đa thiệt hại về chi phí lưu kho bãi cho doanh nghiệp, đồng thời giúp cơ quan hải quan kiểm soát tốt nguồn thu ngân sách mà vẫn đảm bảo mục tiêu tạo thuận lợi thương mại.