Tổng quan về Công văn 3849/TCHQ-PC về xử lý vi phạm đối với hàng tạm nhập tái xuất

Công văn 3849/TCHQ-PC do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng dành cho các Cục Hải quan tỉnh, thành phố nhằm thống nhất quy trình, thủ tục và biện pháp xử lý đối với các hành vi vi phạm liên quan đến loại hình kinh doanh tạm nhập tái xuất. Trong bối cảnh hoạt động thương mại quốc tế ngày càng phức tạp, việc quản lý chặt chẽ hàng hóa tạm nhập tái xuất giúp ngăn chặn tình trạng gian lận thương mại, trốn thuế, và chuyển tải bất hợp pháp qua biên giới Việt Nam.

Các nội dung trọng tâm và quy định cốt lõi của văn bản

Văn bản tập trung giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình giám sát hải quan và xử phạt vi phạm hành chính đối với hàng hóa tạm nhập tái xuất, cụ thể bao gồm các nhóm nội dung sau:

- Xác định hành vi vi phạm về thời hạn tạm nhập tái xuất

• Hàng hóa tạm nhập tái xuất phải được thực hiện thủ tục tái xuất ra khỏi lãnh thổ Việt Nam trong thời hạn quy định của pháp luật (bao gồm cả thời gian được gia hạn).
• Mọi trường hợp quá thời hạn lưu giữ tại Việt Nam mà doanh nghiệp chưa tái xuất hoặc chưa làm thủ tục chuyển tiêu thụ nội địa đều bị coi là hành vi vi phạm pháp luật hải quan.
• Cơ quan hải quan có trách nhiệm rà soát, đối chiếu hệ thống dữ liệu để phát hiện kịp thời các lô hàng quá hạn nhằm áp dụng các biện pháp cưỡng chế hoặc xử phạt hành chính phù hợp.

- Áp dụng chế tài xử phạt vi phạm hành chính

• Xử phạt nghiêm khắc đối với hành vi không tái xuất hàng hóa đúng thời hạn quy định theo các điều khoản được quy định tại Nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan.
• Đối với các trường hợp tự ý thay đổi mục đích sử dụng, tự ý tiêu thụ nội địa hàng hóa tạm nhập tái xuất mà không khai báo với cơ quan hải quan, doanh nghiệp sẽ bị xử lý về hành vi gian lận thương mại, trốn thuế hoặc buôn lậu tùy theo tính chất và mức độ vi phạm.
• Xác định rõ trách nhiệm của người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp trong việc giải trình và chấp hành các quyết định xử phạt từ cơ quan quản lý.

- Chính sách thuế và quản lý thuế đối với hàng hóa vi phạm

• Trường hợp hàng hóa tạm nhập tái xuất quá thời hạn nhưng chưa tái xuất, doanh nghiệp phải thực hiện nghĩa vụ nộp thuế nhập khẩu và các loại thuế khác (nếu có) theo quy định của pháp luật về thuế đối với hàng hóa tiêu thụ nội địa.
• Ấn định thuế đối với các lô hàng không xác định được thực tế hàng hóa đang lưu giữ tại đâu hoặc doanh nghiệp không chứng minh được hàng hóa đã được tái xuất thực tế.
• Quy trình cưỡng chế nộp thuế và phong tỏa tài khoản đối với các doanh nghiệp cố tình chây ỳ, không thực hiện nghĩa vụ thuế phát sinh từ hoạt động tạm nhập tái xuất vi phạm.

- Biện pháp xử lý đối với hàng hóa tồn đọng, vô chủ

• Đối với các lô hàng tạm nhập tái xuất quá hạn lưu giữ tại cảng, kho ngoại quan hoặc các khu vực giám sát hải quan mà doanh nghiệp từ bỏ hoặc không đến làm thủ tục, cơ quan hải quan sẽ tiến hành phân loại và xử lý theo quy định về hàng hóa tồn đọng.
• Tiến hành tịch thu, bán đấu giá sung công quỹ nhà nước đối với hàng hóa còn giá trị sử dụng, hoặc tiêu hủy đối với hàng hóa gây ô nhiễm môi trường, hàng hóa thuộc danh mục cấm nhập khẩu.

Hướng dẫn tổ chức thực hiện dành cho cơ quan hải quan địa phương

Để đảm bảo tính hiệu quả và đồng bộ trong việc thực thi Công văn 3849/TCHQ-PC, Tổng cục Hải quan yêu cầu các đơn vị trực thuộc triển khai các biện pháp nghiệp vụ sau:

- Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát hải quan

• Yêu cầu các Chi cục Hải quan cửa khẩu giám sát chặt chẽ tuyến đường vận chuyển, địa điểm lưu giữ hàng hóa tạm nhập tái xuất, đảm bảo hàng hóa đi đúng tuyến đường và cửa khẩu đã đăng ký.
• Sử dụng các thiết bị kỹ thuật hiện đại như định vị GPS, niêm phong hải quan điện tử để giám sát hành trình của các lô hàng có rủi ro cao.

- Phối hợp liên ngành trong phát hiện và xử lý vi phạm

• Chủ động phối hợp với lực lượng Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển và Quản lý thị trường để tuần tra, kiểm soát tại các khu vực biên giới, đường mòn, lối mở nhằm ngăn chặn hành vi thẩm lậu hàng tạm nhập tái xuất vào thị trường nội địa.
• Trao đổi thông tin kịp thời với cơ quan thuế nội địa để xác minh tình trạng hoạt động của doanh nghiệp, ngăn chặn tình trạng doanh nghiệp "ma" thành lập chỉ để thực hiện hành vi gian lận tạm nhập tái xuất rồi giải thể.

- Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin

• Cập nhật đầy đủ, chính xác thông tin các lô hàng tạm nhập tái xuất lên Hệ thống thông tin quản lý hải quan để phục vụ công tác tra cứu, cảnh báo sớm các lô hàng sắp hết hạn hoặc đã quá hạn.
• Xây dựng tiêu chí đánh giá rủi ro đối với các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này để áp dụng phân luồng kiểm tra phù hợp, vừa tạo thuận lợi cho doanh nghiệp chấp hành tốt, vừa kiểm soát chặt chẽ đối tượng có nguy cơ vi phạm cao.