Tổng quan về Công văn 3522/TCHQ-GSQL

Công văn 3522/TCHQ-GSQL do Tổng cục Hải quan ban hành nhằm hướng dẫn Cục Hải quan các tỉnh, thành phố giải quyết các vướng mắc liên quan đến tính hợp lệ của chứng từ vận tải (vận tải đơn) trong trường hợp vận tải đơn không được phát hành tại nước xuất khẩu. Đây là văn bản nghiệp vụ quan trọng giúp thống nhất quy trình kiểm tra xuất xứ hàng hóa (C/O) và áp dụng thuế suất ưu đãi đặc biệt trong khuôn khổ các Hiệp định thương mại tự do (FTA) mà Việt Nam là thành viên.

Quy định về nơi phát hành vận tải đơn và tính hợp lệ của C/O

• Nguyên tắc chấp nhận vận tải đơn: Tổng cục Hải quan hướng dẫn rõ việc vận tải đơn được phát hành tại một quốc gia hoặc vùng lãnh thổ khác (không phải là nước xuất khẩu hàng hóa) không phải là lý do duy nhất để bác bỏ tính hợp lệ của chứng từ chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O).
• Sự phù hợp với thông lệ quốc tế: Trong hoạt động logistics và thương mại quốc tế, việc các hãng tàu hoặc đại lý vận chuyển phát hành vận tải đơn tại trụ sở chính hoặc trung tâm trung chuyển (không trùng với nước xuất khẩu) là điều phổ biến và được chấp nhận, miễn là thông tin trên vận tải đơn phản ánh đúng thực tế hành trình của lô hàng.

Điều kiện để chấp nhận vận tải đơn phát hành tại nước thứ ba

Để được cơ quan hải quan chấp nhận cho hưởng ưu đãi thuế quan, lô hàng có vận tải đơn phát hành ngoài nước xuất khẩu phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện nghiêm ngặt sau:

• Tuân thủ quy tắc vận tải trực tiếp (Direct Consignment): Hàng hóa phải được vận chuyển trực tiếp từ nước xuất khẩu đến Việt Nam. Trong trường hợp hàng hóa có quá cảnh qua nước thứ ba, lô hàng phải nằm dưới sự giám sát của cơ quan hải quan nước quá cảnh và không được tham gia vào giao dịch thương mại hoặc tiêu dùng tại đó.
• Tính đồng nhất của thông tin: Các thông tin thể hiện trên vận tải đơn (như tên tàu, số chuyến, cảng xếp hàng, cảng dỡ hàng, mô tả hàng hóa, trọng lượng) phải hoàn toàn khớp với thông tin trên C/O, hóa đơn thương mại (Commercial Invoice) và các chứng từ kèm theo hồ sơ hải quan.
• Chứng minh hành trình vận chuyển: Người khai hải quan có trách nhiệm cung cấp các chứng từ chứng minh hành trình thực tế của hàng hóa từ nước xuất khẩu ban đầu đến Việt Nam để chứng minh hàng hóa không bị can thiệp hoặc thay đổi xuất xứ trong quá trình vận chuyển.

Hướng dẫn tổ chức thực hiện cho cơ quan hải quan địa phương

• Tăng cường công tác kiểm tra, đối chiếu: Cục Hải quan các tỉnh, thành phố cần chỉ đạo công chức hải quan kiểm tra kỹ lưỡng hồ sơ, đối chiếu thông tin giữa vận tải đơn với các chứng từ khác trong bộ hồ sơ hải quan để phát hiện các dấu hiệu gian lận thương mại hoặc giả mạo xuất xứ.
• Tránh gây khó khăn cho doanh nghiệp: Nghiêm cấm việc tự ý bắt bẻ doanh nghiệp hoặc từ chối C/O chỉ vì lý do hình thức liên quan đến nơi phát hành vận tải đơn nếu lô hàng đã đáp ứng đầy đủ các điều kiện về vận tải trực tiếp và xuất xứ hàng hóa theo quy định của FTA tương ứng.
• Xử lý các trường hợp nghi ngờ: Đối với các trường hợp có nghi ngờ hợp lý về tính xác thực của lô hàng hoặc hành trình vận chuyển, cơ quan hải quan tiến hành thủ tục xác minh theo quy định hiện hành thay vì trực tiếp bác bỏ ngay lập tức.