Tổng quan về Công văn 3365/CHQ-GSQL năm 2025

Công văn 3365/CHQ-GSQL do Cục Hải quan ban hành năm 2025 là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng liên quan đến hoạt động thanh lý hàng hóa, máy móc, thiết bị và nguyên liệu của các doanh nghiệp chế xuất (DNCX). Văn bản này nhằm tháo gỡ các vướng mắc, thống nhất quy trình thực hiện thủ tục hải quan và xác định rõ nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp khi tiến hành thanh lý tài sản, hàng hóa có nguồn gốc nhập khẩu.

Các trường hợp và điều kiện thanh lý hàng hóa của doanh nghiệp chế xuất

Theo hướng dẫn, doanh nghiệp chế xuất được phép thanh lý các loại hàng hóa, máy móc, thiết bị nhập khẩu tạo tài sản cố định hoặc nguyên liệu, vật tư dư thừa trong các trường hợp sau:

• Thanh lý máy móc, thiết bị, phương tiện vận chuyển đã hết khấu hao hoặc không còn nhu cầu sử dụng phục vụ hoạt động sản xuất.
• Thanh lý nguyên liệu, vật tư dư thừa, phế liệu, phế phẩm thu được trong quá trình sản xuất, gia công.
• Thanh lý tài sản, hàng hóa khi doanh nghiệp giải thể, chuyển đổi loại hình doanh nghiệp hoặc thu hẹp quy mô dự án đầu tư.
• Điều kiện thanh lý: Hàng hóa thanh lý phải có nguồn gốc hợp pháp, được theo dõi và quản lý trên hệ thống sổ sách kế toán của doanh nghiệp chế xuất và phải làm đầy đủ thủ tục hải quan theo quy định.

Các hình thức thanh lý hàng hóa được áp dụng

Doanh nghiệp chế xuất có thể lựa chọn một trong các hình thức thanh lý sau đây phù hợp với tính chất hàng hóa và nhu cầu của doanh nghiệp:

• Xuất khẩu ra nước ngoài: Doanh nghiệp thực hiện thủ tục xuất khẩu hàng hóa ra nước ngoài hoặc xuất khẩu vào khu phi thuế quan khác theo quy định.
• Bán tại thị trường nội địa Việt Nam: Đây là hình thức phổ biến nhất. Doanh nghiệp chế xuất được phép bán thanh lý cho các doanh nghiệp nội địa hoặc cá nhân tại Việt Nam sau khi đã hoàn thành nghĩa vụ thuế và thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng.
• Biếu, tặng tại Việt Nam: Áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân tại Việt Nam. Người nhận biếu tặng phải thực hiện nghĩa vụ thuế nhập khẩu và thuế giá trị gia tăng theo quy định pháp luật.
• Tiêu hủy: Áp dụng đối với phế liệu, phế phẩm, máy móc hỏng hóc không còn giá trị sử dụng. Việc tiêu hủy phải được thực hiện dưới sự giám sát của cơ quan hải quan và cơ quan quản lý môi trường.

Thủ tục hải quan và nghĩa vụ thuế khi thanh lý hàng hóa

Quy trình thực hiện thủ tục hải quan và xác định nghĩa vụ thuế đối với hàng hóa thanh lý của doanh nghiệp chế xuất được quy định chặt chẽ:

• Thủ tục thay đổi mục đích sử dụng: Trước khi thực hiện thanh lý (trừ hình thức xuất khẩu hoặc tiêu hủy), doanh nghiệp chế xuất hoặc người mua phải đăng ký tờ khai hải quan mới để thay đổi mục đích sử dụng, chuyển đổi từ đối tượng không chịu thuế sang đối tượng chịu thuế.
• Xác định trị giá tính thuế và thuế suất: Trị giá tính thuế đối với hàng hóa thanh lý được xác định tại thời điểm thay đổi mục đích sử dụng, dựa trên giá trị sử dụng còn lại của hàng hóa. Thuế suất áp dụng là thuế suất tại thời điểm đăng ký tờ khai hải quan mới.
• Nghĩa vụ thuế giá trị gia tăng (VAT): Doanh nghiệp chế xuất khi bán hàng hóa thanh lý vào nội địa phải xuất hóa đơn và kê khai, nộp thuế VAT theo quy định của pháp luật thuế nội địa.
• Trách nhiệm báo cáo: Doanh nghiệp chế xuất có trách nhiệm báo cáo tình hình sử dụng, thanh lý hàng hóa, máy móc thiết bị trong báo cáo quyết toán định kỳ gửi cơ quan hải quan quản lý trực tiếp.

Vai trò giám sát của cơ quan Hải quan

Cục Hải quan nhấn mạnh vai trò kiểm tra, giám sát của Chi cục Hải quan quản lý doanh nghiệp chế xuất trong suốt quá trình thanh lý:

• Giám sát trực tiếp hoặc gián tiếp quá trình tiêu hủy phế liệu, phế phẩm để đảm bảo không gây ô nhiễm môi trường và đúng quy trình pháp luật.
• Kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ thanh lý, đối chiếu số lượng hàng hóa thanh lý với hệ thống quản lý số liệu của cơ quan hải quan để tránh thất thu thuế.
• Xử lý nghiêm các trường hợp tự ý thanh lý, tẩu tán tài sản, hàng hóa của doanh nghiệp chế xuất vào nội địa mà không khai báo hải quan và không nộp thuế đầy đủ.