Giới thiệu chung về Công văn 325/C.IV-PII năm 2023

Công văn 325/C.IV-PII do Cục Phòng, Chống tham nhũng (Cục IV) thuộc Thanh tra Chính phủ ban hành năm 2023 nhằm giải đáp các vướng mắc thực tế phát sinh trong quá trình thực hiện việc kê khai tài sản, thu nhập. Đây là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng, giúp các cơ quan, tổ chức, đơn vị và cá nhân có nghĩa vụ kê khai thực hiện đúng, thống nhất các quy định của Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018 và Nghị định 130/2020/NĐ-CP.

1. Xác định đối tượng có nghĩa vụ kê khai tài sản, thu nhập

Công văn đưa ra các chỉ dẫn cụ thể để xác định chính xác đối tượng phải thực hiện kê khai tài sản, thu nhập, tránh việc bỏ sót hoặc áp dụng sai đối tượng tại các cơ quan, tổ chức:

• Người giữ chức vụ từ Phó Trưởng phòng và tương đương trở lên: Hướng dẫn chi tiết cách xác định chức vụ tương đương tại các cơ quan Đảng, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, lực lượng vũ trang và các doanh nghiệp nhà nước để áp dụng diện kê khai cho đúng quy định.
• Người làm việc tại các vị trí có nguy cơ tham nhũng cao: Làm rõ danh mục các vị trí công tác quy định tại Phụ lục III kèm theo Nghị định 130/2020/NĐ-CP để yêu cầu thực hiện kê khai hàng năm, ngay cả khi không giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý.
• Phân biệt các hình thức kê khai: Hướng dẫn phân biệt rõ ràng giữa đối tượng kê khai lần đầu, kê khai hàng năm và kê khai bổ sung (khi có biến động tài sản từ 300 triệu đồng trở lên trong năm).

2. Hướng dẫn chi tiết cách thức kê khai các loại tài sản, thu nhập cụ thể

Để giải quyết các lúng túng thường gặp khi điền thông tin vào bản kê khai, Công văn 325/C.IV-PII đưa ra các hướng dẫn cụ thể đối với từng nhóm tài sản:

• Quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất: Hướng dẫn cách ghi nhận đối với đất ở, đất nông nghiệp, nhà ở, công trình xây dựng khác. Đặc biệt lưu ý trường hợp tài sản thực tế đang sử dụng hoặc sở hữu nhưng chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở vẫn phải thực hiện kê khai đầy đủ.
• Tiền mặt, tiền gửi ngân hàng, kim khí quý, đá quý: Quy định rõ nghĩa vụ kê khai đối với các loại tài sản này khi có tổng giá trị quy đổi từ 50 triệu đồng trở lên. Người kê khai phải tính tổng giá trị của tất cả các tài khoản ngân hàng, lượng tiền mặt đang nắm giữ để đối chiếu với hạn mức quy định.
• Cổ phiếu, trái phiếu, phần vốn góp: Hướng dẫn cách xác định giá trị cổ phiếu, trái phiếu theo mệnh giá hoặc giá trị thực tế tại thời điểm kê khai; cách ghi nhận phần vốn góp vào các doanh nghiệp, hợp tác xã.
• Tài sản ở nước ngoài: Khẳng định mọi tài sản thuộc sở hữu hoặc quyền sử dụng của người kê khai, vợ hoặc chồng, con chưa thành niên nằm ngoài lãnh thổ Việt Nam đều phải được kê khai đầy đủ, minh bạch.

3. Phương pháp giải trình nguồn gốc tài sản, thu nhập tăng thêm

Việc giải trình nguồn gốc tài sản tăng thêm là một trong những nội dung cốt lõi để kiểm soát tính trung thực của bản kê khai:

• Xác định biến động tài sản: Người kê khai phải so sánh tài sản tại thời điểm kê khai hiện tại với bản kê khai liền kề trước đó để xác định phần tài sản tăng thêm có giá trị từ 300 triệu đồng trở lên.
• Nội dung giải trình: Phải nêu rõ nguồn gốc hình thành tài sản tăng thêm (ví dụ: thu nhập từ lương, thưởng, hoạt động kinh doanh hợp pháp, được thừa kế, tặng cho, vay mượn từ người thân...). Việc giải trình phải đảm bảo tính logic, hợp pháp và có thể chứng minh được khi cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập tiến hành xác minh.

4. Quy trình, thời hạn và hình thức công khai bản kê khai

Công văn nhấn mạnh việc thực hiện nghiêm túc các quy định về thời hạn và hình thức công khai bản kê khai tài sản, thu nhập nhằm bảo đảm sự giám sát của xã hội và cơ quan có thẩm quyền:

• Thời hạn hoàn thành kê khai: Việc kê khai hàng năm và kê khai bổ sung phải được hoàn thành trước ngày 31 tháng 12 hàng năm theo đúng quy định của pháp luật.
• Hình thức công khai: Bản kê khai phải được công khai tại cơ quan, tổ chức, đơn vị nơi người có nghĩa vụ kê khai thường xuyên làm việc. Hai hình thức công khai chủ yếu là niêm yết tại trụ sở làm việc (tối thiểu 15 ngày) hoặc công bố tại cuộc họp của cơ quan, tổ chức, đơn vị.
• Bàn giao bản kê khai: Các cơ quan, tổ chức có trách nhiệm tổng hợp và bàn giao bản kê khai về cho Cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập có thẩm quyền theo đúng thời hạn quy định để phục vụ công tác quản lý, lưu trữ và xác minh khi cần thiết.

Ý nghĩa của văn bản trong công tác phòng, chống tham nhũng

Công văn 325/C.IV-PII năm 2023 đóng vai trò quan trọng trong việc tháo gỡ các nút thắt pháp lý mang tính thực tiễn cao. Văn bản này giúp thống nhất nhận thức và cách thức triển khai việc kê khai tài sản, thu nhập trên phạm vi cả nước, hạn chế tối đa các sai sót không đáng có do hiểu sai quy định, từ đó nâng cao hiệu quả, tính minh bạch và tính trung thực trong công tác kiểm soát tài sản, thu nhập của cán bộ, công chức, viên chức.