Công văn số 3207/TCT/NV1 do Tổng cục Thuế ban hành hướng dẫn về các quy định liên quan đến hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu thanh toán bằng hàng. Đây là văn bản nghiệp vụ quan trọng nhằm tháo gỡ các vướng mắc và hướng dẫn thống nhất việc áp dụng thuế suất thuế giá trị gia tăng (GTGT) 0%, cũng như điều kiện khấu trừ, hoàn thuế đối với phương thức thanh toán bù trừ bằng hàng hóa giữa doanh nghiệp Việt Nam và đối tác nước ngoài.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Văn bản áp dụng đối với các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế tại Việt Nam thực hiện hoạt động xuất khẩu hàng hóa, dịch vụ ra nước ngoài và lựa chọn phương thức thanh toán bằng hàng hóa (giao dịch hàng đổi hàng). Đồng thời, văn bản cũng áp dụng đối với các cơ quan thuế địa phương trong quá trình thanh tra, kiểm tra và giải quyết hồ sơ hoàn thuế GTGT cho người nộp thuế.

Nội dung cốt lõi về hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu thanh toán bằng hàng

Dựa trên các quy định pháp luật về thuế và quản lý ngoại hối, Tổng cục Thuế hướng dẫn các nội dung trọng tâm liên quan đến điều kiện và thủ tục đối với hình thức thanh toán này như sau:

• Điều kiện xác định thanh toán qua ngân hàng: Phương thức thanh toán xuất khẩu bằng hàng hóa được coi là thanh toán qua ngân hàng để làm cơ sở khấu trừ, hoàn thuế GTGT đầu vào nếu doanh nghiệp đáp ứng đầy đủ các hồ sơ, chứng từ theo quy định của pháp luật.
• Yêu cầu đối với hợp đồng xuất khẩu: Hợp đồng xuất khẩu ký kết với khách hàng nước ngoài phải có điều khoản quy định rõ ràng về phương thức thanh toán bằng hàng hóa. Trong đó phải xác định cụ thể danh mục, chủng loại, số lượng và giá trị của hàng hóa xuất khẩu cũng như hàng hóa nhập khẩu dùng để thanh toán bù trừ.
• Yêu cầu đối với hợp đồng nhập khẩu: Doanh nghiệp phải có hợp đồng nhập khẩu hàng hóa ký với phía nước ngoài (hoặc các điều khoản nhập khẩu được tích hợp trực tiếp trong hợp đồng xuất khẩu song phương) để làm cơ sở đối chiếu cho lượng hàng hóa nhận về làm phương tiện thanh toán.
• Thủ tục hải quan bắt buộc: Doanh nghiệp phải thực hiện đầy đủ thủ tục hải quan và xuất trình được tờ khai hải quan đối với cả hai chiều: chiều xuất khẩu hàng hóa đi và chiều nhập khẩu hàng hóa về để thanh toán. Các tờ khai này phải đảm bảo tính hợp pháp, hợp lệ và đã được thông quan theo quy định.
• Chứng từ thanh toán bù trừ: Hai bên mua và bán phải lập văn bản xác nhận thanh toán bù trừ giữa giá trị hàng hóa xuất khẩu và giá trị hàng hóa nhập khẩu, có chữ ký và đóng dấu xác nhận của đại diện hợp pháp hai bên. Trường hợp có chênh lệch về giá trị giữa hàng xuất khẩu và hàng nhập khẩu, phần chênh lệch đó bắt buộc phải được thanh toán qua ngân hàng và có chứng từ thanh toán qua ngân hàng theo đúng quy định hiện hành.

Hiệu lực thi hành và hướng dẫn thực hiện

Tổng cục Thuế yêu cầu các Cục Thuế tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương căn cứ vào hướng dẫn tại công văn này và các văn bản quy phạm pháp luật về thuế GTGT hiện hành để hướng dẫn các doanh nghiệp trên địa bàn thực hiện đúng quy định. Quá trình kiểm tra, giải quyết hoàn thuế đối với các trường hợp thanh toán bằng hàng phải được thực hiện chặt chẽ, đảm bảo tính chính xác, trung thực của giao dịch nhằm ngăn ngừa các hành vi gian lận thuế.