Công văn 3189/TCHQ-GSQL được Tổng cục Hải quan ban hành năm 2019 nhằm mục đích tăng cường công tác kiểm soát, ngăn chặn việc nhập khẩu trái phép tôm hùm càng đỏ (hay còn gọi là tôm hùm đất) vào thị trường Việt Nam. Đây là biện pháp cấp bách nhằm bảo vệ hệ sinh thái, đa dạng sinh học và an toàn cho sản xuất nông nghiệp trong nước trước sự xâm hại của loài sinh vật ngoại lai nguy hại này.

Sự nguy hại của tôm hùm càng đỏ đối với môi trường và nông nghiệp

Tôm hùm càng đỏ là loài thủy sinh hoang dã có đặc tính ăn tạp, có khả năng thích nghi cao và phát triển nhanh chóng. Chúng không chỉ cạnh tranh nguồn thức ăn gay gắt với các loài thủy sản bản địa mà còn có tập tính đào hang sâu, gây nguy cơ sạt lở đê điều, bờ kênh, bờ ruộng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ thống thủy lợi và các công trình công cộng. Do đó, loài này không có tên trong Danh mục loài thủy sản được phép kinh doanh tại Việt Nam và việc nhập khẩu, phát tán chúng là hành vi vi phạm pháp luật.

Các biện pháp kiểm soát trọng tâm của lực lượng Hải quan

• Thắt chặt kiểm tra tại các cửa khẩu: Tổng cục Hải quan yêu cầu Cục Hải quan các tỉnh, thành phố chỉ đạo các Chi cục Hải quan cửa khẩu tập trung lực lượng, tăng cường kiểm tra, giám sát chặt chẽ các lô hàng thủy sản nhập khẩu, hành lý của hành khách nhập cảnh qua các cửa khẩu đường bộ, đường biển, đường hàng không để kịp thời phát hiện, ngăn chặn hành vi vận chuyển trái phép tôm hùm càng đỏ.
• Phối hợp liên ngành chặt chẽ: Chủ động phối hợp với các cơ quan chức năng trên địa bàn như Bộ đội Biên phòng, Công an, Quản lý thị trường và cơ quan kiểm dịch động vật để thực hiện tuần tra, kiểm soát tại các khu vực lối mở, đường mòn biên giới, cũng như kiểm tra các cơ sở kinh doanh, tiêu thụ thủy sản trong nội địa.
• Xử lý nghiêm các hành vi vi phạm: Mọi trường hợp phát hiện nhập khẩu, vận chuyển trái phép tôm hùm càng đỏ đều phải bị bắt giữ, lập biên bản và xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường, đa dạng sinh học và xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan. Các lô hàng vi phạm phải được tiến hành tiêu hủy ngay lập tức theo đúng quy trình quy định để tránh nguy cơ phát tán ra môi trường.
• Tuyên truyền nâng cao nhận thức: Đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền đến các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, cư dân biên giới và người tiêu dùng về tác hại của tôm hùm càng đỏ cũng như các quy định nghiêm cấm của pháp luật để người dân không tham gia tiếp tay cho hoạt động buôn lậu, tiêu thụ loài sinh vật này.

Tổ chức thực hiện và báo cáo

Tổng cục Hải quan giao trách nhiệm cho Cục Hải quan các tỉnh, thành phố nghiêm túc triển khai các nội dung chỉ đạo tại Công văn này. Trong quá trình thực hiện, nếu phát sinh khó khăn, vướng mắc vượt thẩm quyền, các đơn vị phải kịp thời báo cáo về Tổng cục Hải quan (thông qua Cục Giám sát quản lý về Hải quan) để nhận hướng dẫn và phối hợp giải quyết kịp thời.