Tổng quan về Công văn 2998/TCT-TTKT năm 2021

Công văn 2998/TCT-TTKT do Tổng cục Thuế ban hành năm 2021 nhằm giải đáp các vướng mắc của doanh nghiệp và cơ quan thuế địa phương trong việc xác định giao dịch liên kết giữa Công ty (trụ sở chính) và chi nhánh hạch toán độc lập trực thuộc. Đây là văn bản hướng dẫn quan trọng giúp làm rõ phạm vi áp dụng của các quy định về quản lý thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết, đặc biệt là theo quy định tại Nghị định 132/2020/NĐ-CP.

Bản chất pháp lý của chi nhánh hạch toán độc lập

Để xác định một quan hệ có phải là quan hệ liên kết hay không, trước hết cần xem xét tư cách pháp lý của các bên tham gia giao dịch:

• Theo quy định của Luật Doanh nghiệp, chi nhánh là đơn vị phụ thuộc của doanh nghiệp, có nhiệm vụ thực hiện toàn bộ hoặc một phần chức năng của doanh nghiệp, kể cả chức năng đại diện theo ủy quyền.
• Chi nhánh không có tư cách pháp nhân độc lập, mọi hoạt động của chi nhánh đều nhân danh doanh nghiệp và do doanh nghiệp chịu trách nhiệm cuối cùng trước pháp luật.
• Việc chi nhánh thực hiện hình thức hạch toán độc lập chỉ là một phương thức tổ chức công tác kế toán nội bộ nhằm phục vụ yêu cầu quản trị và theo dõi kết quả kinh doanh riêng biệt, không làm thay đổi bản chất phụ thuộc về mặt pháp lý của chi nhánh đối với Công ty.

Xác định giao dịch giữa Công ty và Chi nhánh hạch toán độc lập

Dựa trên các quy định pháp luật về quản lý thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết (Nghị định 20/2017/NĐ-CP trước đây và Nghị định 132/2020/NĐ-CP hiện nay), Tổng cục Thuế đưa ra hướng dẫn cụ thể:

• Không cấu thành quan hệ liên kết: Quan hệ liên kết chỉ được thiết lập giữa các bên là các thực thể pháp lý độc lập (các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân khác nhau) có mối quan hệ kiểm soát, sở hữu hoặc chi phối lẫn nhau theo các tiêu chí quy định. Vì Công ty và chi nhánh là cùng một pháp nhân, giữa hai đơn vị này không tồn tại quan hệ liên kết.
• Không phải là giao dịch liên kết: Các giao dịch chuyển giao hàng hóa, cung cấp dịch vụ, điều chuyển vốn hoặc chi phí giữa Công ty và chi nhánh hạch toán độc lập được xác định là giao dịch nội bộ trong cùng một tổ chức, không phải là giao dịch liên kết thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị định 132/2020/NĐ-CP.

Nghĩa vụ kê khai và tuân thủ của doanh nghiệp

Từ việc xác định bản chất giao dịch nêu trên, Tổng cục Thuế hướng dẫn về nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp như sau:

• Miễn nghĩa vụ kê khai giao dịch liên kết: Doanh nghiệp không phải thực hiện kê khai các tờ khai thông tin quan hệ liên kết và giao dịch liên kết (như Mẫu số 01 ban hành kèm theo Nghị định 132/2020/NĐ-CP) đối với các giao dịch phát sinh giữa trụ sở chính và chi nhánh hạch toán độc lập của mình.
• Quản lý thuế đối với giao dịch nội bộ: Mặc dù không phải là giao dịch liên kết, các khoản doanh thu, chi phí phát sinh từ giao dịch giữa Công ty và chi nhánh vẫn phải được hạch toán đúng quy định của pháp luật về kế toán và thuế thu nhập doanh nghiệp. Doanh nghiệp phải đảm bảo tính trung thực, hợp lý của các khoản phân bổ chi phí và doanh thu giữa các đơn vị để xác định đúng nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp tại từng địa phương (nếu có quy định phân bổ thuế hoặc áp dụng ưu đãi thuế khác nhau).

Ý nghĩa thực tiễn của hướng dẫn

Hướng dẫn tại Công văn 2998/TCT-TTKT mang lại sự rõ ràng và tháo gỡ nhiều vướng mắc thực tế cho các doanh nghiệp có quy mô lớn, hoạt động thông qua hệ thống chi nhánh hạch toán độc lập:

• Giúp doanh nghiệp tránh được các rủi ro pháp lý và gánh nặng hành chính không đáng có trong việc lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết đối với các dòng giao dịch nội bộ.
• Tạo sự thống nhất trong công tác thanh tra, kiểm tra thuế của các cơ quan thuế địa phương, tránh việc áp dụng sai lệch quy định về giao dịch liên kết đối với các đơn vị phụ thuộc trong cùng một pháp nhân.