Công văn 2926/BCT-XNK được Bộ Công Thương ban hành trong bối cảnh dịch bệnh COVID-19 diễn biến phức tạp, gây ảnh hưởng lớn đến hoạt động xuất khẩu nông sản, đặc biệt là các loại trái cây tươi đến mùa vụ thu hoạch sang thị trường Trung Quốc qua các cửa khẩu biên giới phía Bắc. Văn bản này đưa ra các giải pháp đồng bộ nhằm tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy thông quan và hạn chế tình trạng ùn ứ hàng hóa tại khu vực cửa khẩu.

- Điều tiết tiến độ thu hoạch và vận chuyển nông sản lên biên giới

Bộ Công Thương đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có nguồn nông sản xuất khẩu lớn thực hiện các biện pháp phối hợp chặt chẽ:

• Chủ động theo dõi sát tình hình thông quan tại các cửa khẩu biên giới phía Bắc để điều phối, khuyến cáo các doanh nghiệp, hợp tác xã điều tiết nhịp độ thu hoạch, phân loại, đóng gói và vận chuyển hàng hóa lên biên giới phù hợp với năng lực giải phóng hàng của cửa khẩu.
• Khuyến khích các doanh nghiệp đẩy mạnh tiêu thụ nội địa thông qua các hệ thống phân phối lớn, siêu thị, sàn thương mại điện tử và các kênh phân phối truyền thống nhằm giảm áp lực cho xuất khẩu biên giới.
• Tăng cường công tác chế biến sâu, bảo quản lạnh đối với các loại nông sản, trái cây tươi có tính mùa vụ cao để kéo dài thời gian tiêu thụ và nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm.

- Đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng và chuyển dịch phương thức xuất khẩu

Để đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe từ phía thị trường nhập khẩu, đặc biệt là Trung Quốc, văn bản nhấn mạnh các yêu cầu kỹ thuật:

• Yêu cầu các tổ chức, cá nhân sản xuất, xuất khẩu tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về truy xuất nguồn gốc, mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, ghi nhãn mác và các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm, kiểm dịch thực vật.
• Tích cực hướng dẫn, hỗ trợ các doanh nghiệp chuyển nhanh, chuyển mạnh từ hình thức xuất khẩu tiểu ngạch (trao đổi cư dân biên giới) sang xuất khẩu chính ngạch theo hợp đồng thương mại mua bán rõ ràng, đầy đủ.
• Chủ động đàm phán, ký kết hợp đồng với các đối tác nhập khẩu trước khi đưa hàng lên biên giới để tránh rủi ro bị ép giá hoặc không tìm được người mua dẫn đến ùn ứ phương tiện.

- Vai trò của các tỉnh biên giới phía Bắc trong việc thông quan hàng hóa

Đối với Ủy ban nhân dân các tỉnh biên giới phía Bắc (như Lạng Sơn, Lào Cai, Quảng Ninh, Cao Bằng...), Bộ Công Thương yêu cầu triển khai các giải pháp thực địa:

• Tiếp tục trao đổi, hội đàm với chính quyền địa phương phía Trung Quốc để thống nhất các biện pháp tạo thuận lợi cho thông quan, kéo dài thời gian làm việc hàng ngày tại các cửa khẩu, lối mở.
• Xây dựng và triển khai các phương án phân luồng giao thông, bố trí bãi tập kết phương tiện hợp lý, tránh tình trạng ùn tắc giao thông kéo dài gây mất an ninh trật tự và ảnh hưởng đến chất lượng nông sản.
• Thiết lập các "vùng xanh" an toàn dịch bệnh tại khu vực cửa khẩu, thực hiện nghiêm túc các biện pháp phòng chống dịch đối với người và phương tiện vận chuyển để tạo niềm tin cho phía bạn trong việc duy trì thông quan liên tục.
• Cập nhật thường xuyên, kịp thời thông tin về tình hình thông quan, năng lực tiếp nhận tại các cửa khẩu để thông báo rộng rãi cho các địa phương vùng trồng và doanh nghiệp chủ động phương án kinh doanh.

- Khuyến nghị đối với các Hiệp hội ngành hàng và Doanh nghiệp xuất khẩu

Văn bản đưa ra các định hướng cụ thể cho cộng đồng doanh nghiệp nhằm chủ động ứng phó với các biến động thị trường:

• Thường xuyên cập nhật thông tin từ Bộ Công Thương, Sở Công Thương các tỉnh biên giới để nắm bắt diễn biến giao nhận hàng hóa tại cửa khẩu, từ đó đưa ra quyết định kinh doanh phù hợp.
• Nghiên cứu, tận dụng tối đa các phương thức vận tải khác ngoài đường bộ, đặc biệt là đường sắt liên vận quốc tế để xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc nhằm giảm tải cho các cửa khẩu đường bộ.
• Nâng cao năng lực đàm phán, ký kết hợp đồng, bảo hiểm hàng hóa quốc tế để hạn chế tối đa các tranh chấp và thiệt hại tài chính phát sinh trong quá trình giao nhận hàng hóa qua biên giới.