Công văn 2562/TCT-QLN năm 2020 do Tổng cục Thuế ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng dành cho các cơ quan thuế địa phương nhằm đẩy mạnh công tác quản lý nợ và cưỡng chế nợ thuế. Văn bản tập trung vào việc hướng dẫn chi tiết biện pháp cưỡng chế thu tiền, tài sản khác của đối tượng bị cưỡng chế do tổ chức, cá nhân khác đang nắm giữ, một trong những biện pháp mạnh mẽ để thu hồi nợ đọng thuế hiệu quả.

- Căn cứ pháp lý và mục đích ban hành

• Biện pháp cưỡng chế thu tiền, tài sản từ bên thứ ba được thực hiện dựa trên các quy định của Luật Quản lý thuế và các văn bản hướng dẫn thi hành về cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế.
• Mục đích nhằm ngăn chặn tình trạng tẩu tán tài sản, trốn tránh nghĩa vụ thuế của người nộp thuế thông qua việc gửi tiền, tài sản hoặc ký kết các hợp đồng kinh tế với bên thứ ba.
• Tăng cường hiệu quả thu hồi nợ đọng, giảm thiểu nợ xấu và đảm bảo nguồn thu cho ngân sách nhà nước một cách kịp thời.

- Điều kiện áp dụng biện pháp thu tiền thuế nợ từ bên thứ ba

• Cơ quan thuế có thông tin, căn cứ xác thực về việc tổ chức, cá nhân khác (bên thứ ba) đang nắm giữ tiền, tài sản hoặc có khoản nợ đến hạn phải trả cho đối tượng bị cưỡng chế nợ thuế.
• Các biện pháp cưỡng chế trước đó (như trích tiền từ tài khoản, phong tỏa tài khoản, khấu trừ một phần thu nhập) đã được áp dụng nhưng không hiệu quả hoặc không thể thực hiện được do người nộp thuế không còn tiền trên tài khoản hoặc không có thu nhập.
• Khoản tiền, tài sản mà bên thứ ba đang nắm giữ phải thuộc quyền sở hữu hợp pháp của đối tượng bị cưỡng chế nợ thuế và có thể định giá, chuyển giao được.

- Trách nhiệm của tổ chức, cá nhân bên thứ ba đang nắm giữ tiền, tài sản

• Cung cấp thông tin: Khi nhận được yêu cầu bằng văn bản từ cơ quan thuế, tổ chức, cá nhân bên thứ ba có trách nhiệm cung cấp đầy đủ, chính xác thông tin về số tiền, tài sản hoặc các khoản nợ mà mình đang nắm giữ hoặc nợ đối tượng bị cưỡng chế.
• Thực hiện nộp thay nghĩa vụ thuế: Bên thứ ba không được chuyển trả tiền, tài sản cho đối tượng bị cưỡng chế mà phải nộp trực tiếp vào tài khoản ngân sách nhà nước theo yêu cầu của cơ quan thuế, tối đa bằng số tiền thuế nợ ghi trên quyết định cưỡng chế.
• Trách nhiệm pháp lý khi không chấp hành: Trường hợp bên thứ ba cố tình tẩu tán, chuyển trả tiền, tài sản cho đối tượng bị cưỡng chế sau khi đã nhận được quyết định cưỡng chế thì sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế và phải chịu trách nhiệm liên đới nộp thay số tiền thuế nợ tương ứng với giá trị tài sản đã chuyển giao trái quy định.

- Quy trình thực hiện của cơ quan thuế

• Xác minh thông tin: Cơ quan thuế tiến hành rà soát, đối chiếu dữ liệu từ các tờ khai thuế, hóa đơn, hợp đồng kinh tế hoặc thông qua công tác thanh tra, kiểm tra để xác định chính xác bên thứ ba đang nắm giữ tiền, tài sản của người nợ thuế.
• Ban hành quyết định cưỡng chế: Thủ trưởng cơ quan quản lý thuế ban hành Quyết định cưỡng chế thu tiền, tài sản của đối tượng bị cưỡng chế do tổ chức, cá nhân khác đang nắm giữ. Quyết định này phải được gửi ngay cho bên thứ ba và đối tượng bị cưỡng chế.
• Theo dõi và đôn đốc thu hồi: Cơ quan thuế giám sát chặt chẽ việc thực hiện nộp tiền của bên thứ ba vào ngân sách nhà nước. Trường hợp bên thứ ba không thực hiện đúng thời hạn, cơ quan thuế sẽ áp dụng các biện pháp đôn đốc, cưỡng chế tiếp theo đối với chính bên thứ ba theo quy định của pháp luật.

- Một số lưu ý quan trọng trong quá trình xử lý

• Việc thu tiền, tài sản từ bên thứ ba chỉ được thực hiện đối với các khoản nợ đã đến hạn thanh toán. Đối với các khoản nợ chưa đến hạn, cơ quan thuế chỉ thực hiện phong tỏa và yêu cầu bên thứ ba không được thanh toán cho đối tượng bị cưỡng chế cho đến khi có quyết định xử lý chính thức.
• Đảm bảo quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan, tránh việc áp dụng sai đối tượng hoặc sai lệch về số liệu nợ thuế dẫn đến khiếu nại, khiếu kiện hành chính.
• Tăng cường sự phối hợp giữa cơ quan thuế với các tổ chức tín dụng, kho bạc nhà nước và các cơ quan chức năng khác để phong tỏa tài khoản, ngăn chặn kịp thời các giao dịch chuyển tiền trái phép.