Công văn 2324/LĐTBXH-LĐVL do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội ban hành nhằm hướng dẫn nghiệp vụ giải quyết chế độ, chính sách đối với người lao động dôi dư trong quá trình sắp xếp, tái cơ cấu các doanh nghiệp nhà nước. Văn bản này đóng vai trò quan trọng trong việc tháo gỡ các vướng mắc thực tế, bảo đảm quyền lợi hợp pháp cho người lao động và tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình chuyển đổi mô hình hoạt động của doanh nghiệp.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Công văn hướng dẫn áp dụng đối với người lao động dôi dư tại các công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ thực hiện sắp xếp lại theo các hình thức: cổ phần hóa, bán, chuyển thành công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên, giải thể hoặc phá sản. Đối tượng chịu sự điều chỉnh trực tiếp bao gồm người lao động dôi dư, người đại diện phần vốn nhà nước, ban lãnh đạo doanh nghiệp, các cơ quan đại diện chủ sở hữu và Sở Lao động - Thương binh và Xã hội các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương.

Nguyên tắc xác định lao động dôi dư và lập phương án sử dụng lao động

• Việc xác định người lao động dôi dư phải được thực hiện một cách công khai, dân chủ và minh bạch, dựa trên phương án sử dụng lao động được xây dựng theo đúng trình tự, thủ tục pháp luật quy định.
• Phương án sử dụng lao động phải có sự tham gia ý kiến của tổ chức đại diện tập thể lao động tại cơ sở (Ban Chấp hành Công đoàn cơ sở) trước khi trình cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.
• Chỉ những người lao động có tên trong danh sách dôi dư thuộc phương án sử dụng lao động đã được cơ quan đại diện chủ sở hữu phê duyệt mới thuộc diện được hưởng các chế độ, chính sách dôi dư theo quy định.

Cách thức tính thời gian làm việc để hưởng chế độ dôi dư

• Thời gian làm việc để tính trợ cấp dôi dư là tổng thời gian người lao động đã làm việc thực tế tại doanh nghiệp thực hiện sắp xếp lại và các doanh nghiệp nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập trước đó (nếu có chuyển giao thế hệ lao động) nhưng chưa nhận trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm hoặc chế độ dôi dư một lần nào.
• Thời gian làm việc thực tế tại doanh nghiệp bao gồm thời gian người lao động trực tiếp làm việc, thời gian thử việc, thời gian được doanh nghiệp cử đi học, thời gian nghỉ hưởng chế độ bảo hiểm xã hội, nghỉ hằng năm và các khoảng thời gian nghỉ việc khác vẫn được hưởng lương theo quy định của Bộ luật Lao động.
• Đối với các khoảng thời gian lẻ không tròn năm, việc quy đổi được thực hiện theo nguyên tắc có lợi cho người lao động: thời gian dưới 1 tháng không được tính; từ đủ 1 tháng đến dưới 6 tháng được tính là 1/2 năm làm việc; từ đủ 6 tháng đến dưới 12 tháng được tính tròn là 1 năm làm việc.

Nguồn kinh phí chi trả và phương thức quyết toán

• Doanh nghiệp thực hiện sắp xếp lại có trách nhiệm sử dụng các nguồn kinh phí hợp pháp của mình để chi trả trực tiếp, đầy đủ và đúng hạn các khoản trợ cấp dôi dư cho người lao động.
• Trong trường hợp nguồn tài chính của doanh nghiệp không đủ để bù đắp chi phí giải quyết chế độ dôi dư, doanh nghiệp lập hồ sơ đề nghị hỗ trợ từ Quỹ Hỗ trợ sắp xếp và phát triển doanh nghiệp (hoặc nguồn ngân sách nhà nước thay thế theo quy định pháp luật hiện hành).
• Quy trình lập dự toán, thẩm định hồ sơ đề nghị hỗ trợ kinh phí và quyết toán nguồn vốn hỗ trợ phải được thực hiện chặt chẽ, đúng biểu mẫu và thời hạn quy định, tránh thất thoát ngân sách nhà nước.

Trách nhiệm của các cơ quan và tổ chức liên quan

• Đối với doanh nghiệp sắp xếp lại: Có trách nhiệm rà soát, phân loại lao động chính xác; xây dựng phương án sử dụng lao động tối ưu; phối hợp với tổ chức Công đoàn tuyên truyền, phổ biến chính sách đến từng người lao động; thực hiện chi trả chế độ kịp thời và lập hồ sơ quyết toán đúng quy định.
• Đối với cơ quan đại diện chủ sở hữu: Chịu trách nhiệm chỉ đạo, đôn đốc các doanh nghiệp trực thuộc xây dựng phương án sử dụng lao động; chủ trì thẩm định và phê duyệt phương án; phối hợp với Bộ Tài chính và Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội trong việc cấp phát, quyết toán kinh phí hỗ trợ dôi dư.
• Đối với Sở Lao động - Thương binh và Xã hội địa phương: Thực hiện chức năng quản lý nhà nước về lao động trên địa bàn; hướng dẫn các doanh nghiệp thực hiện đúng quy trình, thủ tục; tiến hành thanh tra, kiểm tra việc giải quyết chế độ dôi dư và kịp thời tham mưu cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xử lý các tranh chấp, khiếu nại phát sinh.

Hiệu lực thi hành và hướng dẫn áp dụng

Công văn 2324/LĐTBXH-LĐVL có hiệu lực hướng dẫn kể từ ngày ban hành. Các cơ quan, đơn vị và doanh nghiệp có trách nhiệm cập nhật, đối chiếu các quy định tại công văn này với tình hình thực tế tại đơn vị để triển khai công tác giải quyết chế độ dôi dư đồng bộ, đúng pháp luật, bảo đảm ổn định tình hình lao động và an sinh xã hội tại địa phương.