Tóm tắt Công văn 2308/TCHQ-TXNK về trả lời vướng mắc về trị giá tính thuế

Công văn 2308/TCHQ-TXNK do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng, nhằm giải quyết các vướng mắc phát sinh của doanh nghiệp và các Chi cục Hải quan địa phương liên quan đến việc xác định trị giá tính thuế đối với hàng hóa nhập khẩu. Văn bản tập trung làm rõ các nguyên tắc áp dụng phương pháp xác định trị giá hải quan, quy trình kiểm tra, tham vấn và thẩm quyền của cơ quan hải quan trong việc bác bỏ hoặc chấp nhận trị giá khai báo.

1. Nguyên tắc cốt lõi trong xác định trị giá tính thuế hải quan

Văn bản nhấn mạnh việc xác định trị giá tính thuế phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định tại Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu, Luật Hải quan và các Thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính. Các nguyên tắc cơ bản bao gồm:

• Ưu tiên áp dụng phương pháp trị giá giao dịch: Trị giá tính thuế trước hết phải được xác định theo trị giá giao dịch (giá thực tế đã thanh toán hay sẽ phải thanh toán cho hàng hóa nhập khẩu sau khi đã được điều chỉnh).
• Điều kiện áp dụng trị giá giao dịch: Doanh nghiệp chỉ được áp dụng phương pháp này khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện pháp lý, bao gồm việc không bị hạn chế quyền định đoạt hoặc sử dụng hàng hóa, không có các khoản phụ thuộc làm cho trị giá không thể xác định được, và mối quan hệ đặc biệt giữa người mua và người bán không ảnh hưởng đến trị giá giao dịch.
• Áp dụng tuần tự các phương pháp xác định trị giá thay thế: Trường hợp không xác định được theo trị giá giao dịch, cơ quan hải quan và doanh nghiệp phải áp dụng tuần tự 5 phương pháp thay thế (trị giá giao dịch của hàng hóa nhập khẩu giống hệt/tương tự; trị giá khấu trừ; trị giá tính toán; phương pháp suy luận) và không được tự ý nhảy cóc thứ tự trừ trường hợp có quy định đặc biệt giữa phương pháp khấu trừ và phương pháp tính toán.

2. Quy trình kiểm tra, tham vấn và xử lý nghi vấn về trị giá khai báo

Để đảm bảo tính minh bạch và chống gian lận thương mại qua giá, Công văn hướng dẫn chi tiết về quy trình xử lý khi cơ quan hải quan có nghi vấn về trị giá khai báo của doanh nghiệp:

• Cơ sở phát sinh nghi vấn: Cơ quan hải quan đối chiếu mức giá khai báo của doanh nghiệp với cơ sở dữ liệu trị giá hải quan, danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu có rủi ro về trị giá và các nguồn thông tin thu thập được.
• Thủ tục tham vấn trị giá: Khi có nghi vấn, cơ quan hải quan thông báo cho người khai hải quan để thực hiện thủ tục tham vấn. Doanh nghiệp có nghĩa vụ cung cấp các chứng từ, tài liệu hợp pháp (như hợp đồng thương mại, hóa đơn, chứng từ thanh toán, chứng từ vận tải, tài liệu kỹ thuật) để chứng minh tính trung thực và khách quan của mức giá khai báo.
• Thời hạn và trách nhiệm: Quá trình tham vấn phải được thực hiện theo đúng thời hạn quy định. Kết quả tham vấn phải được lập thành biên bản ghi nhận rõ ý kiến của các bên và là cơ sở để cơ quan hải quan ra quyết định cuối cùng.

3. Các trường hợp bác bỏ trị giá khai báo và ấn định thuế

Văn bản làm rõ các điều kiện và thẩm quyền của cơ quan hải quan trong việc bác bỏ trị giá khai báo của doanh nghiệp và thực hiện ấn định thuế:

• Các trường hợp bị bác bỏ: Người khai hải quan không nộp đủ hồ sơ, chứng từ theo yêu cầu; chứng từ cung cấp có sự mâu thuẫn, giả mạo hoặc không có giá trị pháp lý; doanh nghiệp áp dụng sai phương pháp xác định trị giá; hoặc thông tin giải trình tại buổi tham vấn không đủ cơ sở thuyết phục.
• Hệ quả pháp lý: Khi bác bỏ trị giá khai báo, cơ quan hải quan có quyền tự xác định trị giá tính thuế theo các phương pháp quy định và ban hành quyết định ấn định thuế. Doanh nghiệp có nghĩa vụ nộp đủ số thuế ấn định và các khoản phạt chậm nộp (nếu có) theo đúng thời hạn để được thông quan hoặc giải phóng hàng hóa.

4. Hướng dẫn phối hợp và tổ chức thực hiện tại các địa phương

Để đảm bảo tính thống nhất trong toàn ngành, Tổng cục Hải quan yêu cầu các Cục Hải quan tỉnh, thành phố thực hiện các nội dung sau:

• Tăng cường cập nhật cơ sở dữ liệu: Thường xuyên cập nhật thông tin về giá đối với các mặt hàng nhạy cảm, có thuế suất cao vào hệ thống dữ liệu chung để làm cơ sở đối chiếu chính xác.
• Tránh gây phiền hà cho doanh nghiệp: Việc nghi vấn và tổ chức tham vấn phải dựa trên cơ sở pháp lý và dấu hiệu rủi ro rõ ràng, tránh việc yêu cầu tham vấn tràn lan gây kéo dài thời gian thông quan và phát sinh chi phí cho doanh nghiệp tuân thủ tốt pháp luật.
• Giải quyết khiếu nại kịp thời: Trường hợp doanh nghiệp không đồng ý với quyết định ấn định trị giá của cơ quan hải quan, các đơn vị phải hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện quyền khiếu nại hoặc khởi kiện theo đúng trình tự pháp luật, đồng thời giải quyết khiếu nại một cách khách quan, đúng thẩm quyền.