Tổng quan về Công văn 2234/BXD-KTXD năm 2024

Công văn 2234/BXD-KTXD do Bộ Xây dựng ban hành nhằm giải đáp và hướng dẫn các nội dung liên quan đến việc thực hiện quy trình của Ban xử lý tranh chấp (DAB/DAAB) trong các hợp đồng xây dựng. Đây là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng, giúp các chủ đầu tư, nhà thầu và các bên liên quan tháo gỡ các vướng mắc pháp lý khi áp dụng cơ chế giải quyết tranh chấp này, đặc biệt là trong các dự án sử dụng mẫu hợp đồng quốc tế (như FIDIC) hoặc các dự án có vốn đầu tư công, vốn nhà nước.

Cơ sở pháp lý và địa vị pháp lý của Ban xử lý tranh chấp (DAB)

• Sự thừa nhận của pháp luật Việt Nam: Bộ Xây dựng làm rõ rằng pháp luật về xây dựng Việt Nam (Luật Xây dựng và các Nghị định hướng dẫn về hợp đồng xây dựng) cho phép các bên thỏa thuận trong hợp đồng về việc sử dụng Ban xử lý tranh chấp (DAB) để giải quyết các bất đồng phát sinh trong quá trình thực hiện hợp đồng.
• Bản chất quyết định của DAB: Quyết định của DAB mang tính chất ràng buộc hợp đồng đối với các bên. Các bên có nghĩa vụ thực thi ngay lập tức quyết định của DAB theo đúng cam kết thỏa thuận trong hợp đồng đã ký kết.
• Mối quan hệ với các cơ quan tài phán: Quyết định của DAB không phải là phán quyết chung thẩm có giá trị cưỡng chế thi hành án như phán quyết của Trọng tài hoặc bản án của Tòa án. Nếu một bên không đồng ý hoặc không tuân thủ quyết định của DAB, bên còn lại có quyền đưa vụ tranh chấp ra giải quyết tại Trọng tài thương mại hoặc Tòa án theo quy định của pháp luật tố tụng.

Quy trình thực hiện và cơ chế hoạt động của DAB

• Thành lập và lựa chọn thành viên: Việc thành lập DAB (bao gồm số lượng thành viên, tiêu chuẩn năng lực, quy trình bổ nhiệm và thay thế thành viên) phải tuân thủ nghiêm ngặt các điều khoản đã thỏa thuận trong hợp đồng xây dựng và không được trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam.
• Quy trình giải quyết tranh chấp: DAB hoạt động dựa trên nguyên tắc độc lập, khách quan và tôn trọng sự thỏa thuận của các bên. Quy trình xem xét, tổ chức phiên điều trần và ban hành quyết định của DAB phải tuân thủ đúng trình tự, thủ tục và thời hạn quy định trong hợp đồng.
• Giá trị tạm thời của quyết định: Trong thời gian chờ đợi phán quyết cuối cùng từ Trọng tài hoặc Tòa án (nếu có tranh chấp tiếp tục), các bên vẫn phải tiếp tục thực hiện nghĩa vụ của mình theo quyết định của DAB nhằm đảm bảo tiến độ dự án không bị gián đoạn.

Quản lý chi phí hoạt động của Ban xử lý tranh chấp (DAB)

• Nguyên tắc phân bổ chi phí: Chi phí hoạt động của DAB (bao gồm thù lao cho các thành viên, chi phí đi lại, lưu trú, chi phí hành chính phục vụ các phiên họp) thông thường được phân chia đều cho các bên hợp đồng chi trả, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.
• Quản lý chi phí đối với dự án đầu tư công: Đối với các dự án sử dụng vốn đầu tư công hoặc vốn nhà nước ngoài đầu tư công, việc lập dự toán, phê duyệt và thanh quyết toán chi phí cho DAB phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về quản lý chi phí đầu tư xây dựng của Việt Nam, đảm bảo tính hợp lý, hợp pháp và không vượt quá tổng mức đầu tư hoặc dự toán gói thầu được duyệt.

Khuyến nghị của Bộ Xây dựng khi áp dụng cơ chế DAB

• Rà soát kỹ lưỡng điều khoản hợp đồng: Các bên tham gia hợp đồng cần chủ động nghiên cứu, thỏa thuận chi tiết và rõ ràng về cơ chế DAB ngay từ giai đoạn thương thảo hợp đồng, tránh việc quy định chung chung dẫn đến bế tắc khi phát sinh tranh chấp thực tế.
• Hài hòa giữa thông lệ quốc tế và pháp luật Việt Nam: Khi áp dụng các mẫu hợp đồng quốc tế như FIDIC, các bên cần lưu ý điều chỉnh các điều khoản về DAB sao cho phù hợp và không xung đột với các quy định của pháp luật Việt Nam về tố tụng dân sự, trọng tài thương mại và quản lý dự án đầu tư xây dựng.