Giới thiệu chung về Công văn 21195/CHQ-GSQL năm 2025

Công văn 21195/CHQ-GSQL do Cục Giám sát quản lý về Hải quan ban hành năm 2025 là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng, giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan đối với hàng hóa quá cảnh có thay đổi phương thức vận chuyển. Văn bản này đóng vai trò định hướng cho các Cục Hải quan tỉnh, thành phố trong việc áp dụng thống nhất quy trình kiểm tra, giám sát hải quan, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp logistics tối ưu hóa chuỗi cung ứng vận tải đa phương thức đi qua lãnh thổ Việt Nam.

Các nội dung cốt lõi về quản lý hàng hóa quá cảnh thay đổi phương thức vận chuyển

Dưới đây là phần phân tích chuyên sâu các quy định và hướng dẫn kỹ thuật được đề cập trong văn bản nhằm đảm bảo tính tuân thủ pháp luật và hiệu quả quản lý nhà nước về hải quan:

1. Nguyên tắc chung về giám sát hải quan đối với hàng hóa quá cảnh

• Hàng hóa quá cảnh từ khi cửa ngõ nhập cảnh cho đến khi thực xuất ra khỏi lãnh thổ Việt Nam phải chịu sự giám sát hải quan liên tục và chặt chẽ.
• Việc thay đổi phương thức vận chuyển (chuyển tải từ đường biển sang đường bộ, đường sắt, đường hàng không hoặc ngược lại) chỉ được phép thực hiện tại các địa điểm đã được quy định và cấp phép, bao gồm: khu vực cửa khẩu quốc tế, cảng biển, cảng hàng không quốc tế, ga đường sắt liên vận quốc tế, kho ngoại quan, hoặc các địa điểm kiểm tra giám sát hải quan tập trung.
• Mọi hoạt động chia tách, đóng ghép, thay đổi phương thức vận chuyển hoặc thay đổi phương tiện chứa hàng (container, toa xe) phải được thực hiện dưới sự giám sát trực tiếp hoặc gián tiếp bằng phương tiện kỹ thuật của cơ quan hải quan nơi hàng hóa chuyển tải.

2. Thủ tục khai báo hải quan khi thay đổi phương thức vận chuyển

• Khai báo thông tin ban đầu: Người khai hải quan có trách nhiệm khai báo rõ ràng lộ trình vận chuyển, các điểm dự kiến thay đổi phương thức vận chuyển và thông tin phương tiện vận tải dự kiến trên tờ khai vận chuyển độc lập hoặc tờ khai quá cảnh (tờ khai OLA).
• Thủ tục khai bổ sung: Khi phát sinh việc thay đổi phương thức vận chuyển hoặc thay đổi thông tin phương tiện (như biển kiểm soát xe tải mới, số hiệu container mới, số hiệu toa tàu), người khai hải quan phải thực hiện thủ tục khai bổ sung thông tin trên Hệ thống thông tin hải quan trước khi hàng hóa được bốc xếp lên phương tiện mới.
• Hồ sơ xuất trình: Doanh nghiệp cần chuẩn bị đầy đủ các chứng từ chứng minh việc thay đổi phương thức vận chuyển là hợp pháp và cần thiết, bao gồm vận đơn đa phương thức, hợp đồng dịch vụ logistics, hoặc văn bản giải trình lý do thay đổi phương thức vận chuyển.

3. Quy định về niêm phong hải quan và thiết bị định vị giám sát

• Hàng hóa quá cảnh bắt buộc phải được niêm phong bằng seal hải quan hoặc các thiết bị giám sát chuyên dụng (như seal định vị GPS) trong suốt hành trình di chuyển giữa các cửa khẩu.
• Tại địa điểm thay đổi phương thức vận chuyển, công chức hải quan tiếp nhận có trách nhiệm kiểm tra tình trạng niêm phong cũ. Nếu niêm phong còn nguyên vẹn và không có dấu hiệu nghi vấn, cơ quan hải quan sẽ giám sát việc chuyển tải và thực hiện niêm phong lại bằng seal mới, ghi nhận thông tin số seal mới vào hệ thống quản lý.
• Đối với các loại hàng hóa đặc thù không thể niêm phong được (như hàng siêu trường, siêu trọng, hàng rời), cơ quan hải quan sẽ áp dụng các biện pháp giám sát thay thế phù hợp như chụp ảnh nguyên trạng, giám sát bằng camera hành trình hoặc yêu cầu doanh nghiệp cam kết giữ nguyên trạng hàng hóa.

4. Xử lý các tình huống phát sinh và sự cố bất khả kháng

• Trong trường hợp xảy ra sự cố bất khả kháng (tai nạn giao thông, thiên tai, hỏng hóc phương tiện vận tải nghiêm trọng) buộc phải thay đổi phương thức hoặc phương tiện vận chuyển khẩn cấp ngoài các địa điểm quy định, doanh nghiệp phải thông báo ngay cho cơ quan hải quan nơi gần nhất để có biện pháp niêm phong, giám sát kịp thời.
• Nếu cơ quan hải quan phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật, tự ý phá niêm phong hoặc thay đổi phương thức vận chuyển khi chưa được sự đồng ý của cơ quan hải quan, hàng hóa sẽ bị tạm giữ để tiến hành kiểm tra thực tế và xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan.

Ý nghĩa và tác động của văn bản đối với hoạt động xuất nhập khẩu

Hướng dẫn tại Công văn 21195/CHQ-GSQL giúp chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ cho các chi cục hải quan địa phương, loại bỏ các rào cản thủ tục hành chính không cần thiết và rút ngắn thời gian thông quan cho hàng hóa quá cảnh. Việc quy định rõ ràng trách nhiệm của doanh nghiệp và cơ quan hải quan giúp nâng cao tính minh bạch, giảm thiểu rủi ro gian lận thương mại, đồng thời thúc đẩy Việt Nam trở thành trung tâm trung chuyển hàng hóa quan trọng trong khu vực và quốc tế.