Ngày 17 tháng 10 năm 2002, Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành Công văn số 178/2002/KHXX về việc giải quyết tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất. Đây là văn bản nghiệp vụ quan trọng nhằm hướng dẫn Tòa án các cấp giải quyết thống nhất, đúng pháp luật đối với các vụ án tranh chấp liên quan đến di sản thừa kế là quyền sử dụng đất.

Văn bản áp dụng đối với Tòa án nhân dân các cấp, các Thẩm phán, Thư ký Tòa án và các cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia vào quá trình giải quyết các vụ án dân sự về tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất trên phạm vi cả nước.

• Trường hợp đất đã được cấp giấy chứng nhận: Quyền sử dụng đất được xác định là di sản thừa kế nếu người để lại di sản đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật đất đai.
• Trường hợp đất chưa được cấp giấy chứng nhận nhưng có giấy tờ hợp lệ: Quyền sử dụng đất vẫn được coi là di sản thừa kế nếu người để lại di sản có một trong các loại giấy tờ hợp pháp về quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật đất đai qua các thời kỳ hoặc được Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền xác nhận đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
• Trường hợp đất không có giấy tờ nhưng có di sản gắn liền với đất: Nếu người để lại di sản không có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc các giấy tờ hợp lệ khác, nhưng trên đất có di sản là nhà ở, vật kiến trúc khác gắn liền với đất mà di sản đó được xây dựng hợp pháp, thì Tòa án có thể xem xét giải quyết yêu cầu chia thừa kế cả quyền sử dụng đất gắn liền với nhà ở, công trình đó để đảm bảo quyền lợi cho các bên đương sự.

• Chuyển thành tài sản chung của các thừa kế: Trường hợp thời hiệu khởi kiện về thừa kế đã hết nhưng các đồng thừa kế không có tranh chấp về hàng thừa kế và đều thừa nhận di sản do người chết để lại chưa chia, thì di sản đó chuyển thành tài sản chung của các thừa kế. Khi có tranh chấp và có yêu cầu chia tài sản chung thì Tòa án áp dụng các quy định về chia tài sản chung để giải quyết.
• Trường hợp không đủ điều kiện chia tài sản chung: Nếu đã hết thời hiệu khởi kiện về thừa kế mà các bên có tranh chấp về quyền thừa kế hoặc có đương sự không thừa nhận đó là tài sản chung chưa chia, thì Tòa án không giải quyết yêu cầu chia di sản thừa kế mà hướng dẫn đương sự khởi kiện bằng vụ án khác theo quy định của pháp luật.

• Trích công sức đóng góp, tôn tạo đất: Trong quá trình giải quyết chia thừa kế quyền sử dụng đất, Tòa án cần xem xét, tính toán công sức đóng góp của người đã có công quản lý, tôn tạo, giữ gìn và làm tăng giá trị của quyền sử dụng đất để trích một phần giá trị tương xứng cho họ trước khi chia di sản cho các thừa kế khác.
• Thực hiện nghĩa vụ tài chính với Nhà nước: Các đồng thừa kế khi nhận phần di sản là quyền sử dụng đất phải có nghĩa vụ thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ tài chính về đất đai đối với Nhà nước theo quy định của pháp luật hiện hành.

Công văn 178/2002/KHXX có hiệu lực hướng dẫn kể từ ngày ban hành và là căn cứ pháp lý quan trọng được áp dụng thống nhất trong hoạt động xét xử của ngành Tòa án đối với các tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất cho đến khi có các văn bản quy phạm pháp luật mới thay thế.