Công văn 17/TCHQ-GSQL năm 2025 do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản chỉ đạo quan trọng nhằm tăng cường công tác quản lý, kiểm soát và chấn chỉnh hoạt động sản xuất, nhập khẩu các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới, bao gồm thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng tại thị trường Việt Nam.

1. Thực trạng pháp lý và chủ trương quản lý thuốc lá thế hệ mới

• Chưa có khung pháp lý chính thức cho phép nhập khẩu thương mại: Hiện nay, pháp luật Việt Nam chưa ban hành tiêu chuẩn kỹ thuật, quy chuẩn quốc gia cũng như cơ chế quản lý thương mại rõ ràng đối với thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng. Do đó, các mặt hàng này chưa đủ điều kiện để nhập khẩu chính ngạch vào Việt Nam dưới dạng hàng hóa thương mại thông thường.
• Quan điểm nhất quán của các cơ quan quản lý: Bộ Y tế và các bộ ngành liên quan tiếp tục đề xuất các biện pháp nghiêm ngặt, hướng tới việc cấm hoàn toàn việc sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu và quảng cáo các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

2. Các biện pháp kiểm soát trọng tâm của cơ quan Hải quan

• Tăng cường tuần tra, kiểm soát tại cửa khẩu: Tổng cục Hải quan yêu cầu Cục Hải quan các tỉnh, thành phố chỉ đạo lực lượng kiểm soát hải quan tập trung nguồn lực, tăng cường kiểm tra chặt chẽ tại các cửa khẩu đường bộ, đường biển, đường hàng không và các địa bàn thuộc phạm vi giám sát hải quan nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi buôn lậu, vận chuyển trái phép mặt hàng này.
• Xử lý nghiêm hành vi vi phạm: Mọi trường hợp nhập khẩu, vận chuyển, tàng trữ hoặc kinh doanh trái phép thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng không có hóa đơn, chứng từ hợp pháp đều phải bị tạm giữ và xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật hành chính hoặc chuyển cơ quan điều tra hình sự tùy theo tính chất, mức độ vi phạm.
• Siết chặt quản lý hành lý của khách xuất nhập cảnh: Giám sát nghiêm ngặt định mức hành lý miễn thuế của người nhập cảnh. Trường hợp hành khách mang theo thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng vượt quá định mức hành lý cá nhân hoặc mang theo với mục đích thương mại mà không xuất trình được giấy phép nhập khẩu theo quy định sẽ bị buộc tái xuất hoặc tiêu hủy.

3. Phối hợp liên ngành và tuyên truyền pháp luật

• Phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng: Cơ quan Hải quan chủ động chia sẻ thông tin, phối hợp với lực lượng Quản lý thị trường, Công an, Bộ đội Biên phòng để đấu tranh, triệt phá các đường dây buôn lậu, các điểm tập kết, tiêu thụ thuốc lá điện tử trái phép trong nội địa.
• Đẩy mạnh công tác tuyên truyền: Tổ chức phổ biến, tuyên truyền rộng rãi đến người dân, hành khách xuất nhập cảnh và các doanh nghiệp về tác hại của thuốc lá thế hệ mới cũng như các quy định nghiêm cấm nhập khẩu trái phép mặt hàng này để nâng cao ý thức chấp hành pháp luật.

4. Định hướng hoàn thiện chính sách trong thời gian tới

Tổng cục Hải quan tiếp tục kiến nghị Bộ Tài chính, Bộ Công Thương và Chính phủ sớm ban hành văn bản quy phạm pháp luật cụ thể nhằm định hình rõ ràng chính sách quản lý đối với thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng. Việc nhanh chóng hoàn thiện hành lang pháp lý sẽ giúp lực lượng Hải quan có cơ sở vững chắc để thực thi công vụ, tránh phát sinh các kẽ hở pháp lý gây khó khăn cho công tác quản lý cửa khẩu.