Công văn 1659/TCHQ-GSQL do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản chỉ đạo quan trọng nhằm tăng cường quản lý, kiểm soát chặt chẽ hoạt động nhập khẩu các mặt hàng phủ tạng động vật, cụ thể là tim, gan, thận của lợn và gia cầm vào thị trường Việt Nam. Văn bản này hướng tới việc đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và ngăn chặn các nguy cơ dịch bệnh lây lan từ nước ngoài.

Dưới đây là tóm tắt chi tiết và phân tích chuyên sâu các nội dung cốt lõi của Công văn 1659/TCHQ-GSQL:

• Nguồn gốc xuất xứ hợp pháp: Các mặt hàng tim, gan, thận lợn và gia cầm khi nhập khẩu vào Việt Nam bắt buộc phải có nguồn gốc từ các quốc gia, vùng lãnh thổ được cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam (cụ thể là Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) cho phép xuất khẩu sản phẩm động vật vào Việt Nam.
• Cơ sở sản xuất được cấp phép: Doanh nghiệp sản xuất, chế biến các mặt hàng này tại nước xuất khẩu phải nằm trong danh sách các cơ sở được Cục Thú y Việt Nam thẩm định và cấp phép đủ điều kiện xuất khẩu sang thị trường Việt Nam.
• Giấy chứng nhận kiểm dịch (Health Certificate): Lô hàng nhập khẩu phải kèm theo Giấy chứng nhận kiểm dịch gốc do cơ quan có thẩm quyền của nước xuất khẩu cấp, xác nhận sản phẩm đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn an toàn dịch bệnh và vệ sinh thú y theo thỏa thuận song phương.

• Kiểm tra hồ sơ nghiêm ngặt: Cơ quan Hải quan tại các cửa khẩu có trách nhiệm kiểm tra chi tiết hồ sơ hải quan, đối chiếu thông tin khai báo với các chứng từ đi kèm như hóa đơn thương mại, vận đơn, và đặc biệt là Giấy phép nhập khẩu (nếu có) cùng Giấy chứng nhận kiểm dịch.
• Cơ chế Một cửa quốc gia: Việc kiểm tra và tiếp nhận Giấy chứng nhận kiểm dịch động vật nhập khẩu được thực hiện thông qua Hệ thống một cửa quốc gia. Công chức hải quan phải đối chiếu kỹ lưỡng thông tin trên hệ thống với thực tế lô hàng.
• Điều kiện thông quan: Cơ quan Hải quan chỉ quyết định thông quan cho lô hàng tim, gan, thận lợn hoặc gia cầm sau khi có kết quả kiểm tra của cơ quan kiểm dịch động vật cửa khẩu xác nhận lô hàng "Đạt yêu cầu nhập khẩu" và cấp Giấy chứng nhận kiểm dịch động vật, sản phẩm động vật nhập khẩu.

• Phối hợp chặt chẽ tại cửa khẩu: Tổng cục Hải quan yêu cầu các Cục Hải quan tỉnh, thành phố chỉ đạo các Chi cục Hải quan cửa khẩu phối hợp chặt chẽ với các cơ quan kiểm dịch động vật thuộc Cục Thú y trong quá trình giám sát, lấy mẫu kiểm nghiệm thực tế tại cửa khẩu.
• Giám sát chặt chẽ hàng hóa lưu kho, lưu bãi: Đối với các lô hàng chưa hoàn thành thủ tục thông quan nhưng được phép đưa về bảo quản, cơ quan Hải quan phải giám sát chặt chẽ địa điểm lưu giữ, không cho phép doanh nghiệp tự ý tẩu tán hoặc đưa vào sử dụng khi chưa có kết luận kiểm tra cuối cùng.
• Chống gian lận thương mại và buôn lậu: Tăng cường kiểm tra thực tế đối với các lô hàng có dấu hiệu nghi ngờ về khai báo sai chủng loại, áp sai mã số HS (mã phân loại hàng hóa) nhằm trốn thuế hoặc né tránh các quy định kiểm dịch nghiêm ngặt đối với phủ tạng động vật.

• Kiên quyết tái xuất hoặc tiêu hủy: Đối với các lô hàng tim, gan, thận lợn, gia cầm nhập khẩu không xuất trình được Giấy chứng nhận kiểm dịch hợp lệ, hoặc kết quả kiểm nghiệm không đạt tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm, nhiễm vi sinh vật gây hại, cơ quan chức năng sẽ buộc phải tái xuất hoặc tiêu hủy theo đúng quy định của pháp luật.
• Xử phạt vi phạm hành chính: Doanh nghiệp có hành vi gian lận, giả mạo chứng từ kiểm dịch hoặc tự ý đưa hàng hóa ra lưu thông khi chưa được thông quan sẽ bị xử lý vi phạm hành chính nghiêm khắc, đồng thời có thể bị đình chỉ hoạt động nhập khẩu sản phẩm động vật có thời hạn.

Tóm lại, Công văn 1659/TCHQ-GSQL là công cụ pháp lý quan trọng giúp siết chặt hành lang kỹ thuật đối với mặt hàng thực phẩm đông lạnh có nguy cơ cao về an toàn dịch bệnh. Việc thực thi nghiêm túc văn bản này góp phần bảo vệ ngành chăn nuôi trong nước trước các dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.