Giới thiệu chung về Công văn 1559/TTg-ĐMDN năm 2017

Công văn 1559/TTg-ĐMDN do Thủ tướng Chính phủ ban hành năm 2017 là văn bản chỉ đạo quan trọng nhằm thúc đẩy quá trình tái cơ cấu, nâng cao hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp nhà nước hoạt động trong lĩnh vực thủy lợi, thủy nông. Văn bản tập trung vào việc định hình lại mô hình tổ chức, cơ chế tài chính và phương thức quản lý vận hành hệ thống công trình thủy lợi trên phạm vi cả nước nhằm phù hợp với tiến trình xã hội hóa và nâng cao năng lực phục vụ sản xuất nông nghiệp.

Các nội dung cốt lõi của Công văn 1559/TTg-ĐMDN

1. Định hướng duy trì và củng cố mô hình doanh nghiệp nhà nước nắm giữ 100% vốn

Thủ tướng Chính phủ thống nhất chủ trương tiếp tục duy trì mô hình Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên (TNHH MTV) do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ đối với các công ty khai thác công trình thủy lợi. Quyết định này xuất phát từ tính chất đặc thù của hoạt động thủy lợi:

• Cung cấp sản phẩm, dịch vụ công ích thủy lợi phục vụ sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, diêm nghiệp và thủy sản, góp phần bảo đảm an ninh lương thực quốc gia.
• Đảm bảo an ninh nguồn nước, phòng chống thiên tai, lũ lụt, hạn hán, xâm nhập mặn, bảo vệ môi trường và an sinh xã hội tại các địa phương.
• Quản lý, vận hành các công trình thủy lợi đầu mối, hệ thống kênh mương liên huyện, liên tỉnh có quy mô lớn và tầm quan trọng chiến lược quốc gia.

2. Phương án sáp nhập, hợp nhất để tinh gọn bộ máy tổ chức

Để khắc phục tình trạng manh mún, chồng chéo và nâng cao năng lực quản trị, Công văn chỉ đạo các địa phương thực hiện rà soát, sắp xếp lại các doanh nghiệp thủy lợi theo hướng:

• Sáp nhập hoặc hợp nhất các công ty thủy lợi có quy mô nhỏ, hoạt động trên cùng một địa bàn hoặc cùng lưu vực hệ thống công trình thủy lợi nhằm tập trung nguồn lực, giảm đầu mối quản lý.
• Tinh giản biên chế, cơ cấu lại đội ngũ lao động gián tiếp, tăng cường lực lượng lao động trực tiếp vận hành công trình tại cơ sở.
• Nâng cao năng lực chuyên môn, áp dụng khoa học công nghệ hiện đại vào quản lý, vận hành hệ thống tưới tiêu tự động hóa nhằm tiết kiệm nguồn nước và chi phí vận hành.

3. Chuyển đổi cơ chế tài chính từ "phí" sang "giá" dịch vụ thủy lợi

Một trong những bước đột phá được nhấn mạnh trong lộ trình đổi mới là việc chuyển đổi cơ chế quản lý tài chính nhằm tăng tính tự chủ cho doanh nghiệp:

• Chuyển từ chế độ miễn thủy lợi phí sang cơ chế giá dịch vụ thủy lợi theo quy định của Luật Thủy lợi, giúp doanh nghiệp chủ động hơn về nguồn thu và tái đầu tư công trình.
• Nhà nước thực hiện đặt hàng hoặc đấu thầu cung cấp sản phẩm, dịch vụ công ích thủy lợi, tạo môi trường cạnh tranh minh bạch và nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp đối với chất lượng dịch vụ cung cấp.
• Xác định rõ trách nhiệm chi trả của người sử dụng nước đối với các dịch vụ ngoài công ích, thúc đẩy việc sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả và bền vững.

4. Trách nhiệm triển khai thực hiện của các cơ quan liên quan

Thủ tướng Chính phủ giao nhiệm vụ cụ thể cho các Bộ, ngành và địa phương để đảm bảo tính khả thi và đồng bộ của phương án sắp xếp:

• Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương: Chịu trách nhiệm xây dựng đề án chi tiết về sắp xếp, đổi mới các công ty thủy lợi thuộc phạm vi quản lý; chỉ đạo thực hiện bàn giao, quyết toán tài sản, tài chính và bố trí lao động dôi dư theo đúng quy định pháp luật.
• Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn: Chủ trì, phối hợp với các Bộ liên quan hướng dẫn các địa phương thực hiện phương án sắp xếp; giám sát việc quản lý, khai thác công trình thủy lợi sau khi sắp xếp, đảm bảo an toàn công trình và hiệu quả tưới tiêu.
• Bộ Tài chính: Hướng dẫn cơ chế tài chính, bàn giao tài sản công trình thủy lợi được đầu tư bằng vốn ngân sách nhà nước cho doanh nghiệp quản lý theo hình thức ghi tăng vốn hoặc giao tài sản không tính thành phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

Ý nghĩa và tác động của văn bản

Công văn 1559/TTg-ĐMDN năm 2017 đóng vai trò là kim chỉ nam giúp các địa phương tháo gỡ khó khăn trong quản lý vận hành hệ thống thủy lợi. Việc thực hiện nghiêm túc công văn này không chỉ giúp tinh gọn bộ máy hành chính, giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước mà còn nâng cao chất lượng dịch vụ tưới tiêu, phục vụ đắc lực cho chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới và tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng bền vững.