Công văn 15507/CHQ-GSQL năm 2025 do Cục Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng nhằm thống nhất quy trình, thủ tục khai báo và kiểm tra xuất xứ đối với hàng hóa xuất khẩu. Văn bản hướng dẫn chi tiết các nội dung liên quan đến việc khai báo thông tin xuất xứ trên tờ khai hải quan, trách nhiệm của người khai hải quan cũng như quy trình kiểm tra, giám sát của cơ quan hải quan nhằm ngăn chặn các hành vi gian lận thương mại và giả mạo xuất xứ.

1. Hướng dẫn khai báo thông tin xuất xứ trên tờ khai hải quan xuất khẩu

Văn bản đưa ra các chỉ dẫn cụ thể giúp doanh nghiệp thực hiện khai báo xuất xứ chính xác trên hệ thống thông quan điện tử:

• Người khai hải quan có trách nhiệm khai đầy đủ, trung thực và chính xác thông tin về xuất xứ của hàng hóa xuất khẩu tại ô chỉ tiêu thông tin tương ứng trên tờ khai hải quan.
• Đối với hàng hóa có xuất xứ Việt Nam, người khai hải quan thực hiện khai mã nước xuất xứ là "VN" theo đúng quy định hiện hành về quy tắc xuất xứ.
• Trường hợp hàng hóa xuất khẩu được sản xuất từ nhiều nguồn nguyên liệu có xuất xứ khác nhau hoặc chưa xác định rõ ràng, doanh nghiệp cần thực hiện khai báo bổ sung chi tiết tại phần ghi chú của tờ khai hải quan để đảm bảo tính minh bạch và phục vụ công tác hậu kiểm.

2. Trách nhiệm kiểm tra và giám sát của cơ quan Hải quan

Công văn nhấn mạnh vai trò của công chức hải quan trong việc kiểm soát chặt chẽ thông tin khai báo xuất xứ nhằm bảo vệ uy tín hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam:

• Tăng cường đối chiếu, kiểm tra tính hợp lệ và sự thống nhất giữa thông tin khai báo xuất xứ trên tờ khai hải quan với các chứng từ thuộc hồ sơ hải quan như hóa đơn thương mại, chứng từ vận chuyển, phiếu đóng gói và các tài liệu kỹ thuật liên quan.
• Áp dụng triệt để các biện pháp quản lý rủi ro để phân loại, phát hiện kịp thời các lô hàng có dấu hiệu nghi ngờ gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp nhằm lẩn tránh các biện pháp phòng vệ thương mại từ nước nhập khẩu.
• Phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) để xác minh thông tin trong trường hợp phát hiện có sự bất thường hoặc mâu thuẫn trong hồ sơ doanh nghiệp cung cấp.

3. Phương án xử lý sai lệch và nghi ngờ về xuất xứ hàng hóa

Để giải quyết các tình huống phát sinh trong quá trình thông quan, văn bản quy định rõ quy trình xử lý:

• Khi có nghi ngờ hợp lý về tính chính xác của khai báo xuất xứ nhưng chưa đủ căn cứ bác bỏ, cơ quan Hải quan tiến hành lấy mẫu hàng hóa (nếu cần thiết), yêu cầu doanh nghiệp giải trình và cung cấp bổ sung chứng từ chứng minh nguồn gốc xuất xứ trong thời hạn quy định.
• Trường hợp phát hiện hành vi khai sai, giả mạo xuất xứ hoặc sử dụng chứng từ xuất xứ không hợp pháp, cơ quan Hải quan sẽ tiến hành xử phạt vi phạm hành chính theo đúng quy định pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan, đồng thời chuyển thông tin cho bộ phận kiểm tra sau thông quan để làm rõ.

4. Khuyến nghị đối với doanh nghiệp hoạt động xuất khẩu

Để hạn chế tối đa các rủi ro pháp lý và tránh chậm trễ trong quá trình thông quan hàng hóa, doanh nghiệp cần lưu ý:

• Chủ động nghiên cứu, cập nhật thường xuyên các quy định pháp luật về xuất xứ hàng hóa, đặc biệt là các tiêu chí xuất xứ quy định tại các Hiệp định thương mại tự do (FTA) mà Việt Nam là thành viên để áp dụng chính xác cho sản phẩm của mình.
• Thiết lập và duy trì hệ thống sổ sách kế toán, chứng từ chứng minh nguồn gốc nguyên liệu đầu vào một cách khoa học, đầy đủ để sẵn sàng cung cấp cho cơ quan Hải quan khi có yêu cầu kiểm tra, xác minh sau thông quan.
• Trong trường hợp gặp vướng mắc phát sinh liên quan đến kỹ thuật khai báo hoặc tiêu chí xác định xuất xứ, doanh nghiệp cần chủ động liên hệ với Chi cục Hải quan nơi làm thủ tục hoặc Cục Hải quan để được hướng dẫn, giải quyết kịp thời.