Tóm tắt Công văn 1549/TCT-CS về xử lý vi phạm về sử dụng hóa đơn

Công văn 1549/TCT-CS do Tổng cục Thuế ban hành nhằm hướng dẫn các Cục Thuế tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thống nhất thực hiện các biện pháp nghiệp vụ và xử lý hành vi vi phạm pháp luật về thuế, hóa đơn. Văn bản tập trung giải quyết các vướng mắc liên quan đến việc sử dụng hóa đơn không hợp pháp và sử dụng bất hợp pháp hóa đơn, đặc biệt là trường hợp mua bán hàng hóa, dịch vụ của các doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký.

1. Phân biệt hành vi vi phạm về sử dụng hóa đơn

Công văn làm rõ cách xác định hai hành vi vi phạm phổ biến liên quan đến hóa đơn theo quy định pháp luật:

• Sử dụng hóa đơn không hợp pháp: Là việc sử dụng hóa đơn giả, hóa đơn chưa có giá trị sử dụng, hóa đơn hết giá trị sử dụng, hoặc hóa đơn của các tổ chức, cá nhân khác (trừ trường hợp được cơ quan thuế chấp thuận) để hợp thức hóa hàng hóa, dịch vụ mua vào.
• Sử dụng bất hợp pháp hóa đơn: Là việc lập hóa đơn khống (không có giao dịch mua bán thực tế); lập hóa đơn sai lệch giá trị thực tế; dùng hóa đơn của doanh nghiệp khác để bán hàng hóa của mình hoặc ngược lại nhằm mục đích gian lận thuế, trốn thuế.

2. Nguyên tắc xử lý thuế đối với hóa đơn của doanh nghiệp bỏ trốn

Đối với các trường hợp doanh nghiệp mua hàng hóa, dịch vụ sử dụng hóa đơn của các đơn vị đã bỏ trốn, ngừng hoạt động tại địa chỉ đăng ký với cơ quan thuế, Tổng cục Thuế hướng dẫn quy trình xử lý cụ thể:

• Trường hợp phát hiện trước khi cơ quan thuế công bố quyết định thanh tra, kiểm tra: Người nộp thuế được phép khai điều chỉnh, bổ sung giảm thuế giá trị gia tăng đầu vào đã khấu trừ và giảm chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp.
• Trường hợp phát hiện trong quá trình thanh tra, kiểm tra: Cơ quan thuế tiến hành kiểm tra thực tế giao dịch mua bán hàng hóa, dịch vụ. Nếu người nộp thuế chứng minh được giao dịch là có thật, có đầy đủ hồ sơ, chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định thì được xem xét khấu trừ thuế giá trị gia tăng và tính vào chi phí hợp lý khi xác định thuế thu nhập doanh nghiệp.
• Trường hợp không chứng minh được giao dịch thực tế: Cơ quan thuế sẽ loại bỏ toàn bộ giá trị hóa đơn này khỏi chi phí hợp lý và không cho khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào, đồng thời tiến hành xử phạt vi phạm hành chính về thuế theo quy định.

3. Xử lý hành vi có dấu hiệu tội phạm hình sự

Văn bản quy định rõ trách nhiệm của cơ quan thuế trong việc phối hợp với các cơ quan chức năng để đấu tranh phòng chống gian lận hóa đơn:

• Nếu cơ quan thuế qua thanh tra, kiểm tra phát hiện hành vi sử dụng hóa đơn có dấu hiệu trốn thuế, gian lận thuế đến mức phải truy cứu trách nhiệm hình sự thì phải chuyển toàn bộ hồ sơ vụ việc sang cơ quan điều tra để xử lý theo quy định của Bộ luật Hình sự.
• Trong thời gian chờ kết luận của cơ quan điều tra, cơ quan thuế tạm thời chưa giải quyết hoàn thuế hoặc khấu trừ thuế đối với các hóa đơn đang bị nghi vấn.

4. Trách nhiệm của cơ quan thuế các cấp

Để tăng cường hiệu quả quản lý, Tổng cục Thuế yêu cầu các Cục Thuế địa phương thực hiện nghiêm túc các nội dung sau:

• Tăng cường công tác rà soát, đối chiếu thông tin trên hệ thống dữ liệu hóa đơn điện tử để kịp thời phát hiện các doanh nghiệp có rủi ro cao về thuế và hóa đơn.
• Phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan thuế nơi người bán đăng ký hoạt động và cơ quan thuế nơi người mua kê khai thuế để xác minh nguồn gốc hàng hóa, tính hợp pháp của hóa đơn.
• Tuyên truyền, hướng dẫn người nộp thuế chủ động kiểm tra thông tin hoạt động của đối tác kinh doanh trước khi thực hiện giao dịch để hạn chế rủi ro pháp lý.