Công văn 140/2003/KHXX được ban hành bởi Toà án nhân dân tối cao nhằm hướng dẫn việc thi hành mục 3 phần III của Nghị Quyết số 02/2003/NQ-HĐTP ngày 17 tháng 4 năm 2003 của Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao về việc giải quyết các tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất.

Phạm vi và đối tượng áp dụng: Văn bản hướng dẫn áp dụng đối với Toà án nhân dân các cấp, các Thẩm phán, Thư ký Toà án khi giải quyết các vụ án dân sự có tranh chấp về hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất trên phạm vi cả nước.

- Hướng dẫn về điều kiện công nhận hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất

• Đối với các hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất được thiết lập trước ngày Luật Đất đai 1993 có hiệu lực (ngày 15/10/1993), Toà án cần xem xét tính hợp pháp về mặt nội dung và hình thức theo quy định pháp luật tại thời điểm đó, kết hợp với các hướng dẫn cụ thể tại Nghị quyết số 02/2003/NQ-HĐTP để công nhận hoặc tuyên bố vô hiệu.
• Đối với hợp đồng xác lập từ ngày 15/10/1993 đến trước ngày Bộ luật Dân sự 1995 có hiệu lực (ngày 01/7/1996), việc công nhận hợp đồng phải thoả mãn các điều kiện về thẩm quyền giao đất, đất không có tranh chấp, và có sự chấp thuận của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

- Xử lý hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất vi phạm về hình thức

• Trường hợp hợp đồng không tuân thủ quy định về công chứng, chứng thực hoặc đăng ký nhưng các bên đã thực hiện nghĩa vụ giao nhận tiền và nhận đất, Toà án tạo điều kiện cho các bên hoàn thiện thủ tục trong một thời hạn nhất định trước khi đưa ra phán quyết cuối cùng.
• Nếu các bên hoàn thành thủ tục trong thời hạn ấn định, Toà án công nhận hợp đồng. Ngược lại, nếu quá thời hạn mà không thực hiện, Toà án sẽ tuyên bố hợp đồng vô hiệu và giải quyết hậu quả của hợp đồng vô hiệu theo nguyên tắc hoàn trả cho nhau những gì đã nhận và bồi thường thiệt hại.

- Nguyên tắc áp dụng văn bản đối với các vụ án đang giải quyết

• Các vụ án tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất đang trong quá trình thụ lý, chuẩn bị xét xử hoặc đang xét xử sơ thẩm, phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm sau ngày Nghị quyết số 02/2003/NQ-HĐTP có hiệu lực đều phải áp dụng thống nhất hướng dẫn tại mục 3 phần III của Nghị quyết này.
• Không áp dụng hướng dẫn của Nghị quyết số 02/2003/NQ-HĐTP để kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm hoặc tái thẩm đối với các bản án, quyết định của Toà án đã có hiệu lực pháp luật và đã được thi hành xong trước ngày Nghị quyết này có hiệu lực, trừ trường hợp có vi phạm pháp luật nghiêm trọng khác.

Hiệu lực thi hành: Công văn 140/2003/KHXX có hiệu lực hướng dẫn thi hành ngay kể từ ngày ban hành, đóng vai trò là cơ sở pháp lý quan trọng giúp các Toà án thống nhất đường lối xét xử các tranh chấp đất đai phức tạp kéo dài.