Tổng quan về Công văn 136/TCHQ-GSQL năm 2024

Công văn 136/TCHQ-GSQL do Cục Giám sát quản lý về Hải quan thuộc Tổng cục Hải quan ban hành năm 2024 nhằm giải quyết các vướng mắc phát sinh trong thực tế liên quan đến thủ tục nhập khẩu máy kéo đã qua sử dụng với mục đích sửa chữa, bảo dưỡng rồi tái xuất. Đây là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng giúp các doanh nghiệp và các chi cục hải quan địa phương thống nhất phương án xử lý, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động dịch vụ kỹ thuật của doanh nghiệp, vừa đảm bảo kiểm soát chặt chẽ an ninh môi trường và thương mại.

1. Cơ sở pháp lý điều chỉnh hoạt động nhập khẩu máy kéo đã qua sử dụng

Hoạt động nhập khẩu máy móc, thiết bị đã qua sử dụng (trong đó có máy kéo nông nghiệp, máy kéo chuyên dùng) chịu sự điều chỉnh nghiêm ngặt bởi hệ thống pháp luật về quản lý ngoại thương:

• Nghị định 69/2018/NĐ-CP: Quy định chi tiết Luật Quản lý ngoại thương, thiết lập danh mục hàng hóa cấm nhập khẩu và các hình thức tạm nhập, tái xuất hàng hóa.
• Quyết định 18/2019/QĐ-TTg: Quy định về việc nhập khẩu máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng. Văn bản này áp dụng giới hạn nghiêm ngặt về tuổi thiết bị (thông thường không quá 10 năm) đối với máy móc nhập khẩu nhằm mục đích sử dụng trong nước.

2. Hướng dẫn cụ thể của Tổng cục Hải quan về việc nhập khẩu để sửa chữa

Công văn 136/TCHQ-GSQL làm rõ phương án giải quyết đối với các trường hợp doanh nghiệp đưa máy kéo cũ vào Việt Nam để thực hiện dịch vụ sửa chữa, bảo dưỡng:

• Trường hợp tạm nhập - tái xuất để bảo hành, sửa chữa: Doanh nghiệp phải thực hiện đúng trình tự, thủ tục quy định tại Nghị định 08/2015/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định 59/2018/NĐ-CP). Hàng hóa sau khi sửa chữa bắt buộc phải được tái xuất trả lại đúng đối tác nước ngoài ban đầu, tuyệt đối không được phép chuyển tiêu thụ nội địa tại thị trường Việt Nam.
• Trường hợp nhận gia công sửa chữa cho thương nhân nước ngoài: Doanh nghiệp thực hiện theo loại hình nhận gia công quy định tại Luật Quản lý ngoại thương. Toàn bộ máy móc, thiết bị, linh kiện nhập khẩu phục vụ quá trình gia công, sửa chữa phải được theo dõi, quản lý định mức và thực hiện thủ tục quyết toán thuế, hải quan theo đúng quy định đối với hàng gia công xuất khẩu.
• Áp dụng quy định về tuổi thiết bị: Đối với máy kéo đã qua sử dụng nhập khẩu theo hình thức tạm nhập tái xuất hoặc nhận gia công sửa chữa cho nước ngoài (không tiêu thụ tại Việt Nam), nếu doanh nghiệp đảm bảo các điều kiện giám sát hải quan và cam kết tái xuất toàn bộ thì có thể được xem xét miễn áp dụng giới hạn tuổi thiết bị theo Quyết định 18/2019/QĐ-TTg.

3. Quy trình giám sát hải quan và trách nhiệm của doanh nghiệp

Để ngăn ngừa việc lợi dụng hình thức tạm nhập sửa chữa để đưa chất thải công nghiệp hoặc máy móc quá hạn dùng vào tiêu thụ trái phép, Tổng cục Hải quan yêu cầu:

• Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát: Cơ quan hải quan nơi mở tờ khai có trách nhiệm kiểm tra hồ sơ, đối chiếu thực tế hàng hóa khi có nghi ngờ và giám sát chặt chẽ địa điểm lưu kho, quá trình sửa chữa cho đến khi hàng hóa thực tế đã được bước qua biên giới để tái xuất.
• Trách nhiệm xử lý phế liệu, phụ tùng hỏng: Trong quá trình sửa chữa máy kéo, các linh kiện, phụ tùng cũ bị thay thế, hỏng hóc phải được doanh nghiệp thực hiện tái xuất trả lại cho đối tác nước ngoài hoặc tiến hành tiêu hủy tại Việt Nam dưới sự giám sát trực tiếp của cơ quan hải quan và cơ quan quản lý môi trường địa phương.
• Cam kết của doanh nghiệp: Doanh nghiệp nhập khẩu phải chịu hoàn toàn trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của hồ sơ, mục đích nhập khẩu và thời hạn tái xuất hàng hóa theo đúng thỏa thuận đã đăng ký với cơ quan hải quan.

4. Ý nghĩa và tác động của hướng dẫn đối với doanh nghiệp

Việc ban hành Công văn 136/TCHQ-GSQL mang lại nhiều tác động tích cực cho hoạt động sản xuất kinh doanh:

• Giúp tháo gỡ vướng mắc pháp lý cho các doanh nghiệp cơ khí, dịch vụ kỹ thuật trong nước, tạo điều kiện khai thác tối đa năng lực sửa chữa và nâng cao doanh thu từ dịch vụ quốc tế.
• Đảm bảo tính thống nhất trong việc áp dụng pháp luật hải quan tại các cửa khẩu, tránh tình trạng mỗi nơi hiểu và áp dụng một cách khác nhau gây ách tắc hàng hóa.
• Bảo vệ môi trường trong nước thông qua cơ chế giám sát chặt chẽ quy trình tiêu hủy phế liệu phát sinh từ quá trình sửa chữa máy móc cũ.