Tổng quan về Công văn 1271/BYT-DP năm 2020

Công văn 1271/BYT-DP được Bộ Y tế ban hành trong bối cảnh dịch bệnh COVID-19 diễn biến phức tạp vào đầu năm 2020. Văn bản này đóng vai trò là hướng dẫn chuyên môn quan trọng, thống nhất quy trình lấy mẫu, bảo quản và vận chuyển mẫu bệnh phẩm nghi nhiễm SARS-CoV-2 trên phạm vi toàn quốc nhằm đảm bảo an toàn sinh học và độ chính xác của kết quả xét nghiệm.

1. Đối tượng chỉ định lấy mẫu xét nghiệm COVID-19

Công văn quy định cụ thể các nhóm đối tượng cần được tiến hành lấy mẫu xét nghiệm kịp thời để phát hiện sớm ca bệnh, bao gồm:

• Người có triệu chứng viêm đường hô hấp cấp tính (sốt, ho, khó thở...) và có yếu tố dịch tễ liên quan (đi từ vùng dịch về hoặc tiếp xúc gần với ca bệnh xác định).
• Người tiếp xúc gần (F1) với ca bệnh đã được xác định dương tính với SARS-CoV-2.
• Các trường hợp giám sát trọng điểm tại cộng đồng hoặc theo chỉ đạo trực tiếp từ Ban Chỉ đạo Quốc gia phòng chống dịch COVID-19 và Bộ Y tế.

2. Quy trình và kỹ thuật thu thập mẫu bệnh phẩm

Để đảm bảo chất lượng mẫu bệnh phẩm phục vụ cho xét nghiệm Real-time RT-PCR, quy trình lấy mẫu phải tuân thủ nghiêm ngặt các yêu cầu kỹ thuật:

• Loại mẫu bệnh phẩm: Ưu tiên lấy mẫu dịch tỵ hầu (nasopharyngeal swab) và dịch họng (oropharyngeal swab). Trong một số trường hợp đặc biệt, có thể lấy dịch súc họng hoặc dịch đờm, dịch phế quản.
• Người thực hiện: Phải là nhân viên y tế đã được đào tạo chuyên môn về kỹ thuật lấy mẫu bệnh phẩm hô hấp và an toàn sinh học.
• Trang bị bảo hộ: Nhân viên lấy mẫu bắt buộc phải sử dụng đầy đủ phương tiện phòng hộ cá nhân (PPE) đạt chuẩn bao gồm khẩu trang N95 (hoặc tương đương), kính bảo hộ, găng tay y tế hai lớp, quần áo bảo hộ chống dịch toàn thân.

3. Quy định về bảo quản và đóng gói mẫu bệnh phẩm

Công tác bảo quản và đóng gói đóng vai trò quyết định đến tính nguyên vẹn của virus trong mẫu bệnh phẩm:

• Nhiệt độ bảo quản: Mẫu bệnh phẩm sau khi lấy phải được đặt ngay vào môi trường vận chuyển virus và bảo quản ở nhiệt độ từ 2 đến 8 độ C nếu chuyển đến phòng xét nghiệm trong vòng 72 giờ. Nếu thời gian vận chuyển kéo dài hơn, mẫu phải được bảo quản ở nhiệt độ âm 70 độ C hoặc thấp hơn.
• Quy cách đóng gói 3 lớp: Nhằm ngăn ngừa nguy cơ rò rỉ và lây nhiễm ra môi trường, mẫu bệnh phẩm phải được đóng gói theo quy trình 3 lớp nghiêm ngặt. Lớp trong cùng là ống chứa mẫu, lớp thứ hai là hộp hoặc túi nhựa kín có chứa chất thấm hút, lớp ngoài cùng là thùng vận chuyển chuyên dụng có đá gel giữ nhiệt và biểu tượng cảnh báo nguy cơ sinh học.

4. Vận chuyển mẫu bệnh phẩm an toàn

Việc vận chuyển mẫu bệnh phẩm từ nơi lấy mẫu đến các phòng xét nghiệm được cấp phép phải tuân thủ các nguyên tắc sau:

• Mẫu bệnh phẩm phải được chuyển đến các phòng xét nghiệm được Bộ Y tế cho phép thực hiện xét nghiệm khẳng định SARS-CoV-2 (như Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương, Viện Pasteur, hoặc các bệnh viện, Trung tâm kiểm soát bệnh tật tỉnh/thành phố đủ năng lực).
• Quá trình vận chuyển phải sử dụng phương tiện chuyên dụng, đảm bảo thời gian nhanh nhất và không làm ảnh hưởng đến chất lượng mẫu.
• Đi kèm mẫu bệnh phẩm phải có đầy đủ phiếu yêu cầu xét nghiệm, danh sách trích ngang của người được lấy mẫu và các thông tin dịch tễ liên quan.

5. Trách nhiệm của các đơn vị y tế địa phương

Bộ Y tế yêu cầu Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chỉ đạo các đơn vị trực thuộc thực hiện nghiêm túc các nội dung:

• Tổ chức tập huấn, đào tạo lại cho cán bộ y tế về kỹ thuật lấy mẫu và an toàn sinh học.
• Chuẩn bị đầy đủ trang thiết bị, vật tư tiêu hao, hóa chất và phương tiện phòng hộ cá nhân phục vụ công tác lấy mẫu.
• Thiết lập đường dây liên lạc thông suốt giữa đơn vị lấy mẫu và phòng xét nghiệm để tối ưu hóa thời gian trả kết quả, phục vụ kịp thời cho công tác truy vết và cách ly y tế.