Công văn 1140/NHNN-CSTT được Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ban hành nhằm hướng dẫn và làm rõ các quy định về việc áp dụng lãi suất nợ quá hạn cũng như thời điểm tính lãi nợ quá hạn trong hoạt động cho vay của các tổ chức tín dụng. Văn bản này đóng vai trò quan trọng trong việc thống nhất cách hiểu và áp dụng các quy định của pháp luật về hoạt động cho vay, đặc biệt là các nội dung liên quan đến Thông tư số 39/2016/TT-NHNN và Bộ luật Dân sự.

Về phạm vi và đối tượng áp dụng, công văn hướng tới các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài hoạt động tại Việt Nam và các khách hàng có quan hệ vay vốn tại các tổ chức này. Nội dung hướng dẫn tập trung vào việc xử lý các khoản nợ quá hạn, cách thức tính lãi và thời điểm chuyển nợ quá hạn nhằm bảo đảm quyền lợi hợp pháp của các bên trong hợp đồng tín dụng.

Nguyên tắc áp dụng lãi suất đối với nợ gốc quá hạn

• Khi khách hàng không trả nợ gốc đúng hạn theo thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng và các bên không có thỏa thuận cơ cấu lại thời hạn trả nợ, tổ chức tín dụng thực hiện chuyển nợ quá hạn đối với phần dư nợ gốc đó.
• Lãi suất áp dụng đối với dư nợ gốc bị quá hạn được các bên thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng nhưng không được vượt quá 150% lãi suất cho vay trong hạn đã thỏa thuận tại thời điểm chuyển nợ quá hạn. Quy định này nhằm giới hạn mức phạt quá hạn tối đa, tránh việc áp đặt lãi suất quá cao gây áp lực quá mức lên khách hàng vay.

Quy định về lãi chậm trả đối với phần lãi đến hạn chưa thanh toán

• Trường hợp khách hàng không trả đúng hạn tiền lãi theo thỏa thuận tại hợp đồng tín dụng, khách hàng phải trả lãi chậm trả theo mức lãi suất do tổ chức tín dụng và khách hàng thỏa thuận.
• Mức lãi suất chậm trả đối với phần lãi chậm trả không được vượt quá 10%/năm tính trên số dư lãi chậm trả tương ứng với thời gian chậm trả. Đây là mức trần lãi suất chậm trả được quy định thống nhất nhằm bảo đảm tính nhân văn và sự cân bằng lợi ích giữa bên cho vay và bên vay.

Thời điểm tính lãi nợ quá hạn và chuyển nợ quá hạn

• Thời điểm tính lãi nợ quá hạn được xác định bắt đầu từ ngày tiếp theo liền kề của ngày đến hạn thanh toán mà khách hàng không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ trả nợ gốc theo thỏa thuận.
• Việc xác định rõ thời điểm chuyển nợ quá hạn và thời điểm bắt đầu tính lãi quá hạn là cơ sở pháp lý để các tổ chức tín dụng hạch toán kế toán chính xác, đồng thời giúp khách hàng nắm rõ nghĩa vụ tài chính phát sinh do vi phạm hợp đồng.

Yêu cầu đối với các tổ chức tín dụng trong việc triển khai thực hiện

• Các tổ chức tín dụng có trách nhiệm rà soát, hoàn thiện quy định nội bộ về hoạt động cho vay, bảo đảm các điều khoản về lãi suất quá hạn, lãi chậm trả và thời điểm tính lãi được quy định rõ ràng, minh bạch trong hợp đồng tín dụng ký kết với khách hàng.
• Trong quá trình thực hiện, các tổ chức tín dụng phải giải thích rõ ràng cho khách hàng về các mức lãi suất áp dụng, cách thức tính toán và hậu quả pháp lý khi phát sinh nợ quá hạn để tránh các tranh chấp không đáng có.

Công văn 1140/NHNN-CSTT có hiệu lực hướng dẫn áp dụng ngay từ thời điểm ban hành, đóng vai trò là cẩm nang pháp lý quan trọng giúp các tổ chức tín dụng thực thi đúng các quy định về lãi suất và quản lý nợ xấu theo đúng quy định của Ngân hàng Nhà nước và pháp luật dân sự hiện hành.