Công văn 1055/TY-KD do Cục Thú y ban hành là văn bản chỉ đạo nghiệp vụ quan trọng nhằm tăng cường công tác kiểm tra, giám sát chỉ tiêu ô nhiễm phóng xạ đối với các sản phẩm thủy sản nhập khẩu từ Nhật Bản, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và bảo đảm an toàn thực phẩm nhập khẩu vào Việt Nam.

Giới thiệu chung về bối cảnh ban hành Công văn 1055/TY-KD

Văn bản được ban hành trong bối cảnh các cơ quan chức năng Việt Nam cần thắt chặt kiểm soát an toàn sinh học và an toàn bức xạ đối với thực phẩm nhập khẩu, đặc biệt là các mặt hàng thủy hải sản có nguồn gốc từ Nhật Bản sau những lo ngại về việc xả nước thải hạt nhân đã qua xử lý từ nhà máy điện hạt nhân Fukushima. Cục Thú y yêu cầu các đơn vị trực thuộc triển khai đồng bộ các biện pháp kiểm dịch động vật và kiểm tra chất lượng nghiêm ngặt.

Các nội dung chỉ đạo và quy định cốt lõi trong văn bản bao gồm:

- Đối tượng và phạm vi áp dụng kiểm tra, giám sát

• Áp dụng đối với tất cả các lô hàng thủy sản và sản phẩm thủy sản nhập khẩu từ Nhật Bản vào Việt Nam dùng làm thực phẩm.
• Các đơn vị chịu trách nhiệm thực hiện chính bao gồm các Chi cục Thú y vùng (từ Vùng I đến Vùng VII) và các Trạm Kiểm dịch động vật cửa khẩu trực thuộc.

- Quy trình lấy mẫu và chỉ tiêu kiểm nghiệm phóng xạ

• Yêu cầu các Chi cục Thú y vùng thực hiện việc lấy mẫu giám sát chỉ tiêu ô nhiễm phóng xạ đối với các lô hàng thủy sản nhập khẩu từ Nhật Bản theo đúng tần suất và quy trình kỹ thuật quy định.
• Chỉ tiêu kiểm nghiệm tập trung vào các đồng vị phóng xạ nguy hiểm, đặc biệt là Cesium-134 (Cs-134) và Cesium-137 (Cs-137).
• Mẫu thử phải được gửi đến các phòng thử nghiệm được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn hoặc Cục Thú y chỉ định, có đầy đủ năng lực và trang thiết bị chuyên dụng để phân tích hàm lượng phóng xạ.

- Tiêu chuẩn đánh giá và căn cứ pháp lý

• Việc đánh giá kết quả kiểm nghiệm phải căn cứ vào các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia của Việt Nam về giới hạn ô nhiễm phóng xạ trong thực phẩm, hoặc tham chiếu theo các tiêu chuẩn quốc tế của Ủy ban Tiêu chuẩn Thực phẩm Quốc tế (CODEX) trong trường hợp chưa có quy chuẩn kỹ thuật quốc gia tương ứng.
• Chỉ những lô hàng có kết quả kiểm nghiệm nằm trong giới hạn an toàn cho phép mới được cấp giấy chứng nhận đạt yêu cầu chất lượng để thông quan.

- Biện pháp xử lý đối với các trường hợp vi phạm

• Đối với các lô hàng phát hiện có hàm lượng phóng xạ vượt quá giới hạn cho phép, cơ quan kiểm dịch cửa khẩu phải lập tức dừng thủ tục thông quan và áp dụng các biện pháp xử lý nghiêm ngặt.
• Các biện pháp xử lý bắt buộc bao gồm buộc tái xuất hoặc tiêu hủy toàn bộ lô hàng vi phạm dưới sự giám sát của các cơ quan chức năng có thẩm quyền.
• Yêu cầu báo cáo ngay lập tức về Cục Thú y để kịp thời đưa ra cảnh báo diện rộng và trao đổi với cơ quan thẩm quyền của nước xuất khẩu nhằm tìm ra nguyên nhân và khắc phục triệt để.

- Chế độ thông tin, báo cáo và phối hợp liên ngành

• Các Chi cục Thú y vùng có trách nhiệm tổng hợp số liệu, kết quả kiểm tra, giám sát ô nhiễm phóng xạ đối với thủy sản nhập khẩu từ Nhật Bản để báo cáo định kỳ hoặc đột xuất về Cục Thú y.
• Phối hợp chặt chẽ với lực lượng Hải quan tại các cửa khẩu để quản lý, giám sát chặt chẽ các lô hàng trong thời gian chờ kết quả kiểm nghiệm, tuyệt đối không cho phép đưa hàng hóa ra thị trường khi chưa có kết quả kiểm nghiệm đạt yêu cầu.

Tóm lại, Công văn 1055/TY-KD là một biện pháp kỹ thuật cần thiết và kịp thời của Cục Thú y nhằm thiết lập hàng rào bảo vệ sức khỏe cộng đồng, ngăn chặn triệt để nguy cơ thực phẩm nhiễm phóng xạ xâm nhập vào thị trường Việt Nam.