Tóm tắt Công văn 09/BXD-TTr về xử phạt vi phạm hành chính đối với chủ đầu tư là cơ quan nhà nước

Công văn 09/BXD-TTr do Thanh tra Bộ Xây dựng ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng, giải quyết các vướng mắc thực tế trong việc áp dụng pháp luật xử lý vi phạm hành chính đối với các chủ đầu tư là cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập khi thực hiện các dự án đầu tư xây dựng.

1. Nguyên tắc xác định đối tượng bị xử phạt vi phạm hành chính

Công văn làm rõ ranh giới giữa hoạt động quản lý hành chính nhà nước và hoạt động tham gia quan hệ pháp luật dân sự, kinh tế của các cơ quan nhà nước:

• Cơ quan nhà nước, đơn vị lực lượng vũ trang nhân dân nếu thực hiện hành vi vi phạm hành chính khi đang thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước thì không bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính. Trong trường hợp này, cá nhân, tập thể có hành vi vi phạm sẽ bị xử lý kỷ luật theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức, viên chức.
• Ngược lại, khi cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập tham gia vào hoạt động đầu tư xây dựng với tư cách là chủ đầu tư dự án, đây được xác định là hoạt động dân sự, kinh tế. Do đó, các cơ quan này hoàn toàn phải chịu trách nhiệm hành chính như các tổ chức, cá nhân khác nếu có hành vi vi phạm pháp luật về xây dựng.

2. Các hành vi vi phạm phổ biến của chủ đầu tư là cơ quan nhà nước

Khi đóng vai trò là chủ đầu tư, cơ quan nhà nước phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về quản lý dự án đầu tư xây dựng. Các hành vi vi phạm có thể bị xử phạt bao gồm:

• Khởi công xây dựng công trình khi chưa đủ điều kiện khởi công theo quy định.
• Tổ chức thi công xây dựng công trình không có giấy phép xây dựng hoặc sai nội dung giấy phép xây dựng được cấp.
• Vi phạm các quy định về lựa chọn tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động xây dựng; nghiệm thu, thanh toán, quyết toán vốn đầu tư xây dựng công trình.
• Không thực hiện giám sát thi công xây dựng công trình hoặc thực hiện không đúng quy định về quản lý chất lượng công trình xây dựng.

3. Hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả

Đối với cơ quan nhà nước có hành vi vi phạm với tư cách là chủ đầu tư, các hình thức xử lý bao gồm:

• Phạt tiền: Áp dụng mức phạt tiền đối với tổ chức vi phạm theo quy định tại Nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng hiện hành.
• Biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu, buộc tháo dỡ công trình, phần công trình xây dựng vi phạm, hoặc buộc thực hiện đúng các quy định về quản lý chất lượng và trình tự thủ tục đầu tư xây dựng.

4. Ý nghĩa pháp lý của Công văn 09/BXD-TTr

Văn bản này đóng vai trò định hướng thống nhất cho các cơ quan thanh tra xây dựng, Ủy ban nhân dân các cấp trong việc:

• Tránh việc đùn đẩy, né tránh hoặc không xử phạt các cơ quan nhà nước khi các đơn vị này vi phạm pháp luật xây dựng với lý do "đang thực hiện nhiệm vụ công".
• Đảm bảo tính nghiêm minh, bình đẳng của pháp luật, mọi chủ thể tham gia hoạt động xây dựng đều phải tuân thủ pháp luật như nhau.
• Nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu các cơ quan, tổ chức nhà nước khi được giao quản lý, thực hiện các dự án đầu tư công.