Công ước về Luật áp dụng đối với sự ủy thác và công nhận sự ủy thác được thông qua ngày 01 tháng 07 năm 1985 tại La Hay (The Hague) trong khuôn khổ Kỳ họp thứ mười lăm của Hội nghị La Hay về tư pháp quốc tế. Công ước này được thiết lập nhằm mục đích thống nhất các quy tắc xung đột pháp luật liên quan đến sự ủy thác và đặt ra các tiêu chuẩn quốc tế cho việc công nhận các mối quan hệ ủy thác giữa các quốc gia thành viên.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Công ước xác định rõ phạm vi điều chỉnh và các đối tượng chịu sự tác động trực tiếp của các quy định pháp lý về ủy thác như sau:

• Định nghĩa về sự ủy thác (Điều 2): Là mối quan hệ pháp lý được tạo ra khi một người (người ủy thác) chuyển giao tài sản dưới sự kiểm soát của một người khác (người được ủy thác) vì lợi ích của một người thụ hưởng hoặc vì một mục đích xác định. Sự ủy thác có các đặc tính cơ bản bao gồm: tài sản ủy thác cấu thành một quỹ riêng biệt và không thuộc tài sản riêng của người được ủy thác; quyền sở hữu tài sản đứng tên người được ủy thác hoặc người đại diện; người được ủy thác có nghĩa vụ quản lý, sử dụng tài sản theo các điều khoản ủy thác và quy định pháp luật.
• Điều kiện áp dụng (Điều 3): Công ước chỉ áp dụng đối với các ủy thác được thiết lập một cách tự nguyện và được thể hiện bằng văn bản.
• Trường hợp loại trừ (Điều 4 và Điều 5): Công ước không áp dụng đối với các vấn đề sơ bộ liên quan đến hiệu lực của di chúc hoặc các hành vi chuyển giao tài sản cho người được ủy thác. Đồng thời, Công ước không áp dụng trong phạm vi mà luật được chọn không quy định về định chế ủy thác hoặc loại ủy thác liên quan.

Nội dung cốt lõi của Công ước

1. Xác định luật áp dụng đối với sự ủy thác

• Quyền lựa chọn luật của người ủy thác (Điều 6): Sự ủy thác được chi phối bởi luật do người ủy thác tự nguyện lựa chọn. Sự lựa chọn này phải được thể hiện rõ ràng hoặc ngầm định trong văn kiện ủy thác. Trường hợp luật được lựa chọn không quy định về ủy thác, sự lựa chọn đó sẽ không có hiệu lực và luật áp dụng sẽ được xác định theo Điều 7.
• Xác định luật áp dụng khi không có sự lựa chọn (Điều 7): Trong trường hợp không có luật nào được lựa chọn, sự ủy thác sẽ bị chi phối bởi hệ thống pháp luật của quốc gia có mối liên hệ chặt chẽ nhất. Các yếu tố để xác định mối liên hệ chặt chẽ nhất bao gồm: nơi quản lý ủy thác do người ủy thác chỉ định; vị trí thực tế của tài sản ủy thác; nơi cư trú hoặc nơi hoạt động kinh doanh của người được ủy thác; đối tượng và nơi thực hiện mục đích ủy thác.
• Phạm vi điều chỉnh của luật áp dụng (Điều 8): Luật được xác định theo Điều 6 hoặc Điều 7 sẽ chi phối toàn bộ các khía cạnh pháp lý của ủy thác, bao gồm: bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức và năng lực của người được ủy thác; quyền và nghĩa vụ giữa người được ủy thác và người thụ hưởng; quyền hạn quản lý, đầu tư và định đoạt tài sản ủy thác; thời hạn ủy thác và phân phối tài sản; nghĩa vụ giải trình của người được ủy thác.

2. Công nhận sự ủy thác và hiệu lực pháp lý

• Nguyên tắc công nhận chung (Điều 11): Một sự ủy thác được thiết lập hợp pháp theo luật áp dụng quy định tại Chương II phải được các quốc gia thành viên công nhận. Việc công nhận này đảm bảo tài sản ủy thác là một quỹ riêng biệt, người được ủy thác có tư cách tố tụng độc lập trước tòa án và các cơ quan có thẩm quyền.
• Bảo vệ tài sản ủy thác trước bên thứ ba (Điều 11): Sự công nhận ủy thác mang lại các hiệu lực pháp lý quan trọng nhằm bảo vệ tài sản ủy thác, cụ thể: chủ nợ cá nhân của người được ủy thác không có quyền truy đòi tài sản ủy thác; tài sản ủy thác không bị gộp vào khối tài sản phân chia khi người được ủy thác bị vỡ nợ hoặc phá sản; tài sản ủy thác không thuộc tài sản chung vợ chồng hoặc di sản thừa kế của người được ủy thác; tài sản ủy thác có thể được thu hồi nếu người được ủy thác vi phạm nghĩa vụ và trộn lẫn với tài sản riêng.
• Đăng ký tài sản ủy thác (Điều 12): Người được ủy thác có quyền đăng ký các tài sản (động sản hoặc bất động sản) dưới tư cách là người được ủy thác, trừ khi pháp luật của quốc gia nơi đăng ký có quy định cấm hoặc không tương thích.
• Giới hạn nghĩa vụ công nhận (Điều 13): Các quốc gia không bắt buộc phải công nhận một ủy thác nếu các yếu tố cốt lõi của ủy thác đó (ngoại trừ luật được lựa chọn) có mối liên hệ chặt chẽ hơn với một quốc gia không thừa nhận định chế ủy thác tương ứng.

3. Các quy định hạn chế và bảo lưu pháp lý

• Bảo lưu các quy định bắt buộc của luật tòa án (Điều 15): Công ước không ngăn cản việc áp dụng các quy định pháp luật bắt buộc của quốc gia nơi có tòa án giải quyết tranh chấp liên quan đến các lĩnh vực nhạy cảm như: bảo vệ người vị thành niên; hiệu lực tài sản trong hôn nhân; quyền thừa kế và di chúc; chuyển giao quyền sở hữu tài sản; bảo vệ chủ nợ trong thủ tục phá sản; bảo vệ bên thứ ba ngay tình.
• Quy định pháp luật áp dụng ngay (Điều 16): Các quy định pháp luật có tính chất bắt buộc áp dụng ngay của quốc gia nơi có tòa án vẫn được ưu tiên áp dụng đối với các quan hệ quốc tế, bất kể các quy tắc xung đột pháp luật thông thường.
• Ngoại lệ về trật tự công cộng (Điều 18): Bất kỳ quy định nào của Công ước cũng có thể bị từ chối áp dụng nếu việc áp dụng đó rõ ràng trái với trật tự công cộng của quốc gia thành viên.
• Chính sách tài chính và thuế (Điều 19): Công ước hoàn toàn không làm ảnh hưởng hay phương hại đến quyền hạn của các quốc gia trong việc áp đặt các chính sách tài chính và nghĩa vụ thuế.

Hiệu lực thi hành và các điều khoản cuối cùng

Công ước thiết lập các quy trình thủ tục chặt chẽ liên quan đến việc ký kết, phê chuẩn, gia nhập và chấm dứt hiệu lực như sau:

• Thủ tục phê chuẩn và gia nhập (Điều 27 và Điều 28): Công ước được để ngỏ cho các quốc gia thành viên của Hội nghị La Hay về tư pháp quốc tế ký kết và phê chuẩn. Các quốc gia khác có thể gia nhập Công ước sau khi đã có hiệu lực, tuy nhiên việc gia nhập chỉ có hiệu lực giữa quốc gia gia nhập và các quốc gia thành viên không đưa ra phản đối trong vòng mười hai tháng kể từ ngày nhận được thông báo.
• Thời điểm phát sinh hiệu lực (Điều 30): Công ước chính thức có hiệu lực vào ngày đầu tiên của tháng dương lịch thứ ba sau khi nộp văn kiện phê chuẩn, chấp nhận hoặc phê duyệt thứ ba tại Bộ Ngoại giao Vương quốc Hà Lan. Đối với các quốc gia phê chuẩn hoặc gia nhập sau đó, hiệu lực sẽ phát sinh vào ngày đầu tiên của tháng thứ ba sau khi hoàn tất các thủ tục lưu chiểu tương ứng.
• Quyền bảo lưu (Điều 26): Các quốc gia thành viên chỉ được phép thực hiện các bảo lưu được quy định cụ thể tại Điều 16, Điều 21 và Điều 22 của Công ước. Không cho phép bất kỳ sự bảo lưu nào khác ngoài các điều khoản này.
• Rút khỏi Công ước (Điều 31): Bất kỳ quốc gia thành viên nào cũng có quyền bãi ước bằng cách gửi thông báo bằng văn bản đến Bộ Ngoại giao Vương quốc Hà Lan. Việc rút khỏi Công ước sẽ chính thức có hiệu lực vào ngày đầu tiên của tháng sau thời hạn sáu tháng kể từ ngày cơ quan lưu trữ nhận được thông báo.