Thông tư số 22/2010/TT-BCT ban hành ngày 20 tháng 5 năm 2010 quy định về việc áp dụng chế độ cấp phép nhập khẩu tự động đối với một số sản phẩm thép. Đây là một văn bản pháp lý quan trọng nhằm điều tiết hoạt động nhập khẩu thép, đảm bảo sự minh bạch và quản lý hiệu quả nguồn hàng nhập khẩu vào thị trường Việt Nam trong giai đoạn cuối năm 2010.

Thông tư quy định rõ ràng về giới hạn áp dụng cũng như các trường hợp ngoại lệ nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động sản xuất, gia công đặc thù:

• Phạm vi áp dụng: Áp dụng chế độ cấp phép nhập khẩu tự động đối với các mặt hàng thép được quy định chi tiết tại Phụ lục số 01 ban hành kèm theo Thông tư này.
• Các trường hợp ngoại lệ (không thuộc phạm vi điều chỉnh):
  • Hàng hóa tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập, chuyển khẩu, quá cảnh.
  • Hàng hóa nhập khẩu theo hình thức phi mậu dịch.
  • Hàng hóa nhập khẩu trực tiếp phục vụ cho hoạt động sản xuất, gia công (bao gồm cả hàng nhập khẩu để lắp ráp, sửa chữa, bảo hành). Các trường hợp này thực hiện theo quy định quản lý hiện hành.
• Đối tượng áp dụng: Các cơ quan quản lý nhà nước, thương nhân thực hiện hoạt động nhập khẩu thép và các tổ chức, cá nhân khác có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp.

Chế độ cấp phép nhập khẩu tự động được thực hiện dựa trên các nguyên tắc quản lý chặt chẽ về thẩm quyền và thời hạn:

• Hình thức và giá trị pháp lý: Giấy phép nhập khẩu tự động do Bộ Công thương cấp cho thương nhân dưới hình thức xác nhận đơn đăng ký nhập khẩu cho từng lô hàng cụ thể. Giấy phép này có giá trị thực hiện trong vòng 30 ngày kể từ ngày được Bộ Công thương xác nhận.
• Cơ quan có thẩm quyền cấp phép: Là các Phòng quản lý xuất nhập khẩu khu vực trực thuộc Bộ Công thương, cụ thể gồm hai địa điểm tiếp nhận chính:
  • Phòng quản lý xuất nhập khẩu khu vực thành phố Hà Nội (địa chỉ: 25 Ngô Quyền, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội).
  • Phòng quản lý xuất nhập khẩu khu vực thành phố Hồ Chí Minh (địa chỉ: 35 - 37 Bến Chương Dương, quận 1, thành phố Hồ Chí Minh).

Thông tư phân định rõ ràng quyền hạn và nghĩa vụ của thương nhân đề nghị cấp phép cũng như cơ quan nhà nước có thẩm quyền:

• Trách nhiệm của thương nhân đề nghị cấp phép:
  • Thực hiện đăng ký hồ sơ thương nhân đầy đủ với Cơ quan cấp Giấy phép theo đúng quy định.
  • Nộp đầy đủ, chính xác hồ sơ đề nghị cấp Giấy phép nhập khẩu tự động.
  • Chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của các thông tin, tài liệu đã khai báo.
• Trách nhiệm của Cơ quan cấp Giấy phép:
  • Hướng dẫn chi tiết cho người đề nghị cấp phép khi có yêu cầu.
  • Tiếp nhận, kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ thương nhân và hồ sơ đề nghị cấp phép.
  • Thực hiện cấp Giấy phép nhập khẩu tự động đúng thời hạn quy định pháp luật.

Để được xem xét cấp Giấy phép nhập khẩu tự động, thương nhân bắt buộc phải hoàn thành thủ tục đăng ký hồ sơ thương nhân trong lần đầu tiên giao dịch:

• Thành phần hồ sơ thương nhân bao gồm:
  • Đăng ký mẫu chữ ký của người được ủy quyền ký Đơn đề nghị cấp Giấy phép nhập khẩu tự động và mẫu con dấu của thương nhân (theo Phụ lục số 02).
  • 01 bản sao Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh hoặc Giấy chứng nhận đầu tư hoặc Giấy phép kinh doanh (có đóng dấu sao y bản chính của thương nhân).
  • 01 bản sao Giấy chứng nhận đăng ký mã số thuế (có đóng dấu sao y bản chính của thương nhân).
• Nghĩa vụ cập nhật thông tin: Mọi thay đổi phát sinh trong nội dung hồ sơ thương nhân đã đăng ký phải được thông báo kịp thời bằng văn bản cho Cơ quan cấp Giấy phép.

Hồ sơ đề nghị cấp phép được quy định chi tiết nhằm kiểm soát chặt chẽ thông tin thương mại của lô hàng:

• Hồ sơ thông thường bao gồm:
  • 02 bản Đơn đăng ký nhập khẩu tự động theo mẫu quy định tại Phụ lục số 03.
  • 01 bản sao Hợp đồng nhập khẩu (có đóng dấu sao y bản chính của thương nhân).
  • 01 bản sao Hóa đơn thương mại (có đóng dấu sao y bản chính của thương nhân).
  • 01 bản sao L/C hoặc chứng từ thanh toán, hoặc Giấy xác nhận thanh toán qua ngân hàng kèm Giấy đề nghị xác nhận thanh toán qua ngân hàng theo mẫu tại Phụ lục số 04 (A) và 04 (B) (có đóng dấu sao y bản chính của thương nhân).
  • 01 bản sao Vận tải đơn hoặc chứng từ vận tải của lô hàng (có đóng dấu sao y bản chính của thương nhân).
• Trường hợp đặc thù (nhập khẩu qua cửa khẩu đường bộ hoặc từ khu phi thuế quan): Thương nhân không bắt buộc phải nộp vận tải đơn hoặc chứng từ vận tải. Tuy nhiên, thương nhân phải nộp kèm Báo cáo tình hình thực hiện nhập khẩu của đơn đăng ký nhập khẩu đã được xác nhận lần trước đó theo mẫu tại Phụ lục số 05.

Quy trình tiếp nhận hồ sơ và thời gian xử lý được tối ưu hóa tùy thuộc vào phương thức nộp hồ sơ của thương nhân:

• Tiếp nhận hồ sơ: Cán bộ tiếp nhận có trách nhiệm kiểm tra hồ sơ và thông báo bằng giấy biên nhận hoặc văn bản khác cho thương nhân về việc tiếp nhận hồ sơ (nếu đầy đủ, hợp lệ) hoặc trả lại hồ sơ để yêu cầu bổ sung chứng từ (nếu chưa đầy đủ, hợp lệ).
• Thời hạn cấp phép đối với hồ sơ giấy thông thường: Trong vòng bảy (07) ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
• Thời hạn cấp phép đối với hồ sơ đăng ký qua mạng Internet: Được rút ngắn xuống còn năm (05) ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ giấy hợp lệ.

Thông tư dự phòng các tình huống phát sinh trong thực tế liên quan đến tính toàn vẹn và chính xác của Giấy phép:

• Trường hợp cấp lại do mất, thất lạc hoặc hư hỏng:
  • Nếu Giấy phép còn hiệu lực: Thương nhân gửi văn bản giải trình đề nghị cấp lại kèm đơn đăng ký. Bộ Công thương xem xét cấp lại trong vòng 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
  • Nếu Giấy phép hết hiệu lực: Thương nhân gửi văn bản đề nghị hủy bỏ Giấy phép cũ và nộp hồ sơ đăng ký cấp mới từ đầu.
• Trường hợp sửa đổi nội dung Giấy phép: Thương nhân gửi văn bản giải trình, đề nghị sửa đổi kèm theo các chứng từ liên quan, đơn đăng ký mới đã chỉnh sửa và phải hoàn trả bản gốc Giấy phép nhập khẩu tự động đã được xác nhận. Thời hạn giải quyết sửa đổi là trong vòng 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
• Trường hợp thu hồi Giấy phép: Bộ Công thương sẽ tiến hành thu hồi Giấy phép đã cấp nếu phát hiện việc cấp phép không đúng quy định pháp luật, đồng thời thông báo cho các cơ quan chức năng liên quan để phối hợp xử lý.

Nhằm hiện đại hóa thủ tục hành chính, thương nhân được quyền lựa chọn phương thức đăng ký trực tuyến theo quy trình các bước sau:

• Bước 1: Khai báo hồ sơ thương nhân trực tuyến: Thương nhân khai báo thông tin hồ sơ thương nhân qua hệ thống phần mềm của Bộ Công thương và gửi hồ sơ giấy về địa điểm đăng ký cấp phép khi thực hiện lần đầu.
• Bước 2: Khai báo thông tin lô hàng: Sau khi được cấp tài khoản truy cập, thương nhân khai báo thông tin đăng ký nhập khẩu tự động trên phần mềm và theo dõi tình trạng xử lý trực tuyến.
• Bước 3: Thẩm định trực tuyến: Bộ Công thương thực hiện thẩm định thông tin qua mạng và thông báo kết quả trực tuyến cho thương nhân.
• Bước 4: Nộp hồ sơ giấy: Sau khi nhận thông báo chấp nhận trực tuyến, thương nhân nộp bộ hồ sơ giấy đầy đủ theo quy định tại Điều 8 đến Cơ quan cấp Giấy phép để hoàn tất thủ tục nhận kết quả.
• Yêu cầu kỹ thuật: Thương nhân tự chịu trách nhiệm trang bị máy tính kết nối Internet và các thiết bị ngoại vi tương thích theo quy định của Bộ Công thương.

Các quy định cuối cùng đảm bảo tính thực thi và giới hạn thời gian áp dụng của chính sách:

• Thủ tục tại cơ quan Hải quan: Khi làm thủ tục thông quan, thương nhân phải xuất trình Giấy phép nhập khẩu tự động đã được xác nhận (kèm theo phiếu trừ lùi nếu hàng hóa được xác nhận theo thời gian) cùng bộ hồ sơ nhập khẩu. Thương nhân phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về cửa khẩu thông quan, chính sách mặt hàng, quản lý chuyên ngành và điều kiện kinh doanh.
• Hiệu lực thi hành: Thông tư có hiệu lực thi hành từ ngày 05 tháng 7 năm 2010 và chính thức hết hiệu lực vào ngày 31 tháng 12 năm 2010.
• Giải quyết vướng mắc: Trong quá trình thực hiện, nếu phát sinh khó khăn, vướng mắc, các thương nhân, cơ quan, tổ chức và cá nhân có liên quan phải kịp thời phản ánh bằng văn bản về Bộ Công thương để xem xét, giải quyết.