Chỉ thị 64-TTg/VG ban hành năm 1965 bởi Thủ tướng Chính phủ là một văn bản pháp lý quan trọng trong hệ thống chính sách giáo dục và dân tộc của Nhà nước ta thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Chỉ thị này tập trung vào việc định hướng, chỉ đạo công tác xây dựng và mở rộng hệ thống các trường thanh niên dân tộc, nhằm đáp ứng nhu cầu cấp bách về đào tạo cán bộ và nâng cao trình độ văn hóa, kỹ thuật cho đồng bào các dân tộc thiểu số tại các vùng miền núi, vùng sâu vùng xa.

Dưới đây là tóm tắt chi tiết các nội dung cốt lõi và định hướng chính sách được thể hiện qua Chỉ thị 64-TTg/VG:

Chỉ thị xác định rõ việc phát triển hệ thống trường thanh niên dân tộc không chỉ đơn thuần là nhiệm vụ giáo dục mà còn là nhiệm vụ chính trị, quốc phòng và kinh tế xã hội quan trọng tại các địa bàn chiến lược miền núi:

• Đào tạo nguồn nhân lực kế cận là người dân tộc thiểu số có trình độ văn hóa, giác ngộ chính trị và năng lực quản lý, kỹ thuật để phục vụ cho công cuộc phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.
• Củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, nâng cao đời sống tinh thần và dân trí cho đồng bào các vùng căn cứ cách mạng, vùng cao, biên giới.
• Chuẩn bị lực lượng thanh niên nòng cốt tham gia vào công tác giữ gìn an ninh trật tự, bảo vệ biên giới và sẵn sàng chiến đấu bảo vệ Tổ quốc.

Chính sách tuyển sinh và đào tạo tại các trường thanh niên dân tộc được thiết kế linh hoạt, phù hợp với đặc thù của từng vùng miền và đối tượng học sinh:

• Đối tượng tuyển sinh: Ưu tiên tuyển chọn thanh niên, thiếu niên là con em các dân tộc thiểu số, đặc biệt là các dân tộc ít người ở vùng cao, vùng sâu, vùng xa, con em gia đình có công với cách mạng, gia đình chính sách.
• Phương châm đào tạo: Thực hiện phương châm giáo dục toàn diện, kết hợp chặt chẽ giữa học tập lý thuyết với thực hành sản xuất, giữa giáo dục văn hóa với rèn luyện tư tưởng chính trị và thể chất.
• Nội dung chương trình: Tập trung vào việc xóa mù chữ, nâng cao trình độ văn hóa phổ thông, đồng thời trang bị các kiến thức cơ bản về kỹ thuật nông - lâm nghiệp, phương thức canh tác mới và kiến thức quản lý kinh tế tập thể (hợp tác xã).

Để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả của việc mở rộng hệ thống trường lớp, Thủ tướng Chính phủ giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành và địa phương:

• Ngành Giáo dục: Chịu trách nhiệm xây dựng chương trình giảng dạy, biên soạn tài liệu học tập phù hợp với trình độ nhận thức của học sinh dân tộc; đào tạo và điều động đội ngũ giáo viên có năng lực, tâm huyết lên công tác tại các trường miền núi.
• Ủy ban Hành chính các tỉnh miền núi: Trực tiếp chỉ đạo việc quy hoạch mạng lưới trường lớp, bố trí quỹ đất, đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, phòng học, nhà nội trú cho học sinh và đảm bảo các chế độ chính sách sinh hoạt phí, học bổng cho học sinh dân tộc.
• Các ban ngành đoàn thể (đặc biệt là Đoàn Thanh niên): Phối hợp chặt chẽ trong việc tuyên truyền, vận động thanh niên dân tộc tham gia học tập; tổ chức các phong trào thi đua, hoạt động ngoại khóa bổ ích để thu hút học sinh.

Chỉ thị 64-TTg/VG năm 1965 đã tạo ra một bước ngoặt quan trọng trong việc hình thành hệ thống giáo dục chuyên biệt dành cho đồng bào dân tộc thiểu số. Kết quả từ việc thực hiện chỉ thị này đã góp phần hình thành nên thế hệ cán bộ, trí thức người dân tộc thiểu số đầu tiên có trình độ, đóng vai trò nòng cốt trong bộ máy chính quyền địa phương và các hợp tác xã tại miền núi phía Bắc trong suốt giai đoạn kháng chiến và kiến thiết đất nước sau này.