Tóm tắt Chỉ thị 27/CT-TTg năm 2024 về tăng cường thực hiện công tác dân số trong tình hình mới

Chỉ thị 27/CT-TTg được Thủ tướng Chính phủ ban hành trong bối cảnh công tác dân số tại Việt Nam đang đứng trước những bước ngoặt lớn, đòi hỏi phải chuyển trọng tâm từ kế hoạch hóa gia đình sang dân số và phát triển. Văn bản này đưa ra những chỉ đạo quyết liệt nhằm giải quyết toàn diện các thách thức về quy mô, cơ cấu, phân bố và chất lượng dân số, góp phần phát triển đất nước nhanh và bền vững.

Bối cảnh và mục tiêu cấp bách của Chỉ thị

Mặc dù công tác dân số thời gian qua đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, duy trì mức sinh thay thế trong suốt gần hai thập kỷ, nhưng hiện nay Việt Nam đang phải đối mặt với những thách thức mới, phức tạp:

• Xu hướng già hóa dân số diễn ra với tốc độ rất nhanh, đặt áp lực lớn lên hệ thống an sinh xã hội và y tế.
• Sự chênh lệch mức sinh đáng kể giữa các vùng, miền, đặc biệt là tình trạng mức sinh giảm thấp tại khu vực đô thị và các tỉnh phía Nam.
• Tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn ở mức cao và chưa được kiểm soát triệt để.
• Chất lượng dân số, đặc biệt là thể chất và tầm vóc, tuy có cải thiện nhưng chưa đáp ứng được yêu cầu của thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Các nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm

Để giải quyết các thách thức trên, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tập trung thực hiện đồng bộ các nhóm giải pháp sau:

• Duy trì mức sinh thay thế vững chắc trên phạm vi cả nước: Tập trung tuyên truyền, vận động và có chính sách hỗ trợ cụ thể để khuyến khích mỗi cặp vợ chồng sinh đủ hai con tại những vùng có mức sinh thấp. Đồng thời, tiếp tục thực hiện các biện pháp giảm sinh hợp lý tại những địa phương có mức sinh còn cao.
• Kiểm soát hiệu quả mất cân bằng giới tính khi sinh: Tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các hành vi lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức. Đẩy mạnh tuyên truyền bình đẳng giới, nâng cao vị thế của phụ nữ và trẻ em gái trong gia đình và xã hội.
• Chủ động thích ứng với già hóa dân số: Xây dựng và hoàn thiện hệ thống chăm sóc sức khỏe, an sinh xã hội dành riêng cho người cao tuổi. Khuyến khích phát triển các mô hình chăm sóc người cao tuổi dựa vào cộng đồng và phát huy vai trò, trí tuệ của người cao tuổi trong các hoạt động kinh tế - xã hội.
• Nâng cao chất lượng dân số: Đẩy mạnh các chương trình tầm soát, chẩn đoán, điều trị sớm bệnh, tật trước sinh và sơ sinh. Tăng cường rèn luyện thể dục thể thao, cải thiện dinh dưỡng học đường để nâng cao tầm vóc và thể lực của thế hệ trẻ.

Phân công trách nhiệm thực hiện cụ thể

Chỉ thị giao nhiệm vụ rõ ràng cho từng cơ quan, tổ chức nhằm đảm bảo tính hiệu quả trong thực thi:

• Bộ Y tế: Chủ trì hoàn thiện thể chế, chính sách về dân số; khẩn trương hoàn thiện dự thảo Luật Dân số để trình Quốc hội; nâng cao chất lượng dịch vụ y tế và chăm sóc sức khỏe sinh sản.
• Bộ Kế hoạch và Đầu tư: Lồng ghép các mục tiêu, chỉ tiêu về dân số và phát triển vào các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia và từng địa phương.
• Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội: Nghiên cứu, đề xuất các chính sách an sinh xã hội, bảo hiểm xã hội phù hợp cho người cao tuổi; phát triển mạng lưới cơ sở trợ giúp xã hội chăm sóc người cao tuổi.
• Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương: Đưa các chỉ tiêu về dân số vào nghị quyết, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương; chủ động bố trí ngân sách và nhân lực để triển khai có hiệu quả các chương trình dân số đã được phê duyệt.

Chỉ thị 27/CT-TTg năm 2024 thể hiện tầm nhìn chiến lược của Chính phủ, không chỉ giải quyết các vấn đề dân số trước mắt mà còn chuẩn bị nền tảng vững chắc cho nguồn nhân lực quốc gia trong tương lai, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững và thịnh vượng.