Giới thiệu chung về Chỉ thị 1940/CT-TTg

Chỉ thị 1940/CT-TTg được Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 31 tháng 12 năm 2008 nhằm tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với nhà, đất liên quan đến tôn giáo. Văn bản này đưa ra các định hướng, nguyên tắc và giải pháp cụ thể để giải quyết các vướng mắc, tranh chấp về nhà, đất tôn giáo, bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của nhân dân theo quy định của pháp luật, đồng thời giữ vững ổn định chính trị và trật tự an toàn xã hội.

Đánh giá tình hình quản lý và sử dụng nhà, đất liên quan đến tôn giáo

Chỉ thị nêu rõ trong những năm qua, chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước đã được thực hiện nhất quán, đáp ứng nhu cầu hoạt động tôn giáo chính đáng của đồng bào các tôn giáo. Tuy nhiên, công tác quản lý nhà nước về đất đai và nhà đất liên quan đến tôn giáo vẫn còn một số hạn chế:

• Việc buông lỏng quản lý ở một số địa phương dẫn đến tình trạng lấn chiếm, chuyển nhượng trái phép đất đai có nguồn gốc tôn giáo.
• Nhiều cơ sở tôn giáo chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, gây khó khăn cho công tác quản lý và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các tổ chức tôn giáo.
• Một số vụ việc khiếu nại, tranh chấp đất đai liên quan đến tôn giáo kéo dài chưa được giải quyết dứt điểm, gây ảnh hưởng đến an ninh, trật tự tại địa phương.

Các nguyên tắc cốt lõi trong giải quyết nhà, đất liên quan đến tôn giáo

Để giải quyết dứt điểm các vấn đề tồn đọng, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các cơ quan, địa phương tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc sau:

• Thống nhất quản lý nhà nước về đất đai: Mọi loại đất đai, bao gồm cả đất liên quan đến tôn giáo, đều thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý.
• Tôn trọng và bảo hộ quyền sử dụng đất hợp pháp: Nhà nước bảo hộ quyền sử dụng đất hợp pháp của các cơ sở tôn giáo; đồng thời kiên quyết xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về đất đai.
• Giải quyết thấu đáo dựa trên lịch sử và pháp luật: Việc giải quyết các tranh chấp, khiếu nại về nhà, đất tôn giáo phải căn cứ vào nguồn gốc lịch sử, quá trình sử dụng thực tế và các quy định pháp luật hiện hành, bảo đảm tính khách quan, thấu tình đạt lý.
• Không trả lại nhà đất đã bàn giao cho Nhà nước quản lý: Đối với những nhà, đất mà các tổ chức tôn giáo đã hiến, tặng hoặc bàn giao cho Nhà nước quản lý, sử dụng theo các chính sách trước đây thì không xem xét trả lại. Trong trường hợp cơ sở tôn giáo thực sự có nhu cầu chính đáng về nơi thờ tự, Nhà nước sẽ xem xét, ưu tiên bố trí quỹ đất mới phù hợp với quy hoạch của địa phương.

Nhiệm vụ cụ thể của các Bộ, ngành và Ủy ban nhân dân các cấp

Chỉ thị 1940/CT-TTg phân công trách nhiệm rõ ràng cho các cơ quan chức năng nhằm triển khai đồng bộ các giải pháp:

• Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương: Tiến hành rà soát, thống kê toàn bộ diện tích đất, nhà do các cơ sở tôn giáo đang sử dụng hoặc có liên quan đến tôn giáo trên địa bàn. Thực hiện việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các cơ sở tôn giáo đủ điều kiện theo quy định của Luật Đất đai. Chủ trì giải quyết dứt điểm các vụ việc tranh chấp, khiếu nại về nhà, đất tôn giáo ngay tại cơ sở, không để phát sinh điểm nóng.
• Bộ Tài nguyên và Môi trường: Hướng dẫn các địa phương thực hiện việc rà soát, quy hoạch và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các cơ sở tôn giáo. Nghiên cứu, hoàn thiện các quy định pháp luật về đất đai liên quan đến tôn giáo để trình cấp có thẩm quyền ban hành.
• Bộ Xây dựng: Phối hợp với các cơ quan liên quan hướng dẫn việc cấp giấy phép xây dựng, cải tạo, sửa chữa các công trình tôn giáo, bảo đảm phù hợp với quy hoạch xây dựng và cảnh quan đô thị, nông thôn.
• Bộ Nội vụ (Ban Tôn giáo Chính phủ): Chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành nắm bắt tình hình, tâm tư nguyện vọng của các tổ chức tôn giáo; tuyên truyền, vận động các chức sắc, tín đồ tôn giáo chấp hành nghiêm chỉnh các quy định của pháp luật về đất đai và xây dựng.
• Bộ Công an: Chủ động phòng ngừa, phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng vấn đề tôn giáo, đất đai để kích động, gây rối trật tự công cộng, xâm phạm an ninh quốc gia.

Tổ chức thực hiện và chế độ báo cáo

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có trách nhiệm tổ chức thực hiện nghiêm túc Chỉ thị này. Định kỳ hàng năm hoặc đột xuất, các đơn vị phải tổng hợp tình hình, kết quả thực hiện báo cáo Thủ tướng Chính phủ để kịp thời chỉ đạo, giải quyết các vấn đề phát sinh.