Trong những năm gần đây, cùng với việc không ngừng đổi mới và hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân các cấp ở địa phương phục vụ cho yêu cầu quản lý nhà nước, quản lý xã hội bằng pháp luật, các hương ước, quy ước của làng, bản, thôn, tổ dân phố đã hỗ trợ không nhỏ cho việc thực hiện pháp luật của Nhà nước, điều chỉnh các mối quan hệ xã hội mang tính tự quản tại cộng đồng dân cư ở cơ sở. Thực hiện chủ trương phát huy quyền làm chủ của nhân dân, đặc biệt là cơ sở, 100% thôn, bản, tổ phố trên phạm vi toàn tỉnh đã xây dựng và hoàn thiện hương ước, quy ước.

Tuy nhiên, trong thời gian qua, việc xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước còn có những hạn chế, đó là: Công tác chỉ đạo, đôn đốc, hướng dẫn, kiểm tra của chính quyền các cấp chưa thường xuyên, kịp thời; việc triển khai rà soát, nâng cao chất lượng các bản hương ước, quy ước chưa được chú trọng; nội dung của hương ước, quy ước còn sơ sài, chưa phản ánh được tình hình, đặc điểm kinh tế - xã hội, truyền thống văn hoá của từng địa phương; một số bản hương ước, quy ước có nội dung trái pháp luật hoặc phục hồi các hủ tục, tập quán lạc hậu của địa phương.

Để phát huy những kết quả đạt được, khắc phục những mặt hạn chế nêu trên, tạo một bước chuyển mới trong công tác triển khai thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở, tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước về hương ước, quy ước ở địa phương trong giai đoạn hiện nay, Ủy ban nhân dân tỉnh chỉ thị:

1. Các sở, ban, ngành thuộc tỉnh và Ủy ban nhân dân các địa phương tiếp tục triển khai đồng bộ các nhiệm vụ và giải pháp nhằm đạt được mục tiêu đến hết năm 2008 có 100% các bản hương ước, quy ước trên phạm vi toàn tỉnh được rà soát.

Sở Tư pháp chủ trì phối hợp với Sở Văn hoá Thông tin, Ủy ban nhân dân các huyện, thị xã chỉ đạo việc rà soát, sửa đổi bổ sung, đánh giá thực trạng chất lượng các bản hương ước, quy ước trên phạm vi toàn tỉnh.

Việc sửa đổi, bổ sung hương ước, quy ước phải tuân thủ đúng quy trình quy định tại Thông tư Liên tịch số 03/2000/TTLT/BTP-BVHTT-BTTUBTWMTTQVN ngày 31/3/2000 của Bộ Tư pháp - Bộ Văn hoá Thông tin và Ban thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận tổ quốc Việt Nam. Các bản hương ước, quy ước sửa đổi bổ sung phải có quyết định phê duyệt của UBND cấp huyện, đảm bảo nội dung các bản hương ước, quy ước không trái quy định pháp luật hiện hành, không chứa đựng các quy định xử phạt nặng nề, các khoản phí và lệ phí có thể gây thiệt hại hoặc làm ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của công dân.

2. Ủy ban nhân dân các huyện, thị xã tập trung chỉ đạo, tổ chức triển khai có hiệu quả việc bổ sung chính sách dân số, gia đình và trẻ em vào các bản hương ước, quy ước tại địa phương (các bản hương ước, quy ước đang thực hiện nhưng chưa có hoặc chưa đầy đủ nội dung về chính sách dân số, gia đình, trẻ em theo hướng dẫn tại Thông tư Liên tịch số 04/2001/TTLT/BTP-BVHTT-BTTUBTWMTTQVN-UBQGDS-KHHGĐ ngày 09/7/2001 giữa Bộ Tư pháp - Bộ Văn hoá Thông tin - Ban thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận tổ quốc Việt Nam và Ủy ban dân số - Kế hoạch hoá gia đình hướng dẫn bổ sung Thông tư Liên tịch số 03/2000/TTLT/BTP-BVHTT-BTTUBTWMTTQVN về xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước của làng, bản, thôn, ấp, cụm dân cư về thực hiện chính sách dân số - kế hoạch hoá gia đình).

Sở Tư pháp chủ trì phối hợp với Ủy ban dân số gia đình và trẻ em hướng dẫn, kiểm tra, giám sát việc xây dựng và thực hiện nội dung chính sách dân số, gia đình và trẻ em trong hương ước, quy ước.

3. Ban chỉ đạo hương ước, quy ước tỉnh có nhiệm vụ:

- Hướng dẫn Ban chỉ đạo cấp huyện giúp Ủy ban nhân dân cùng cấp thực hiện có hiệu quả công tác quản lý nhà nước đối với việc xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước nhằm đảm bảo cho việc xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước ở thôn, bản, tổ phố được tiến hành thực sự dân chủ, công khai, dưới sự lãnh đạo của Đảng Ủy và chính quyền địa phương cấp xã.

- Thực hiện nghiêm túc việc tham mưu cho Ủy ban nhân dân tỉnh thực hiện chế độ báo cáo 6 tháng, 1 năm về công tác xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước về Hội đồng nhân dân tỉnh.

4. Báo Bắc Kạn, Đài Phát thanh Truyền hình tỉnh đẩy mạnh công tác tuyên truyền về vai trò và tác dụng của việc xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước, các mô hình mẫu về nếp sống văn hoá gắn với việc tăng cường quản lý nhà nước bằng pháp luật, phát huy dân chủ ở cơ sở; nêu gương những điển hình tiên tiến, những làng, bản, tổ dân phố, những dòng họ gia đình và cá nhân thực hiện tốt hương ước, quy ước; phát hiện và đấu tranh chống các biểu hiện tiêu cực, sai trái hoặc lợi dụng hương ước, quy ước để duy trì các hủ tục, tập quán lạc hậu.

5. Ủy ban nhân dân các huyện, thị xã có nhiệm vụ:

- Kịp thời phê duyệt các bản hương ước, quy ước đề nghị sửa đổi bổ sung do Ủy ban nhân dân cấp xã trình.

- Chỉ đạo Phòng Tư pháp, Phòng Văn hoá Thông tin - Thể thao rà soát xem xét tính hợp pháp, tính phù hợp với thuần phong mỹ tục và quy tắc xây dựng nếp sống văn hoá trong các bản hương ước, quy ước đối với quy định của pháp luật hiện hành.

- Hỗ trợ kinh phí đảm bảo cho việc xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước ở địa phương.

- Tập hợp 100% các bản hương ước, quy ước của thôn, bản, tổ phố lưu tại Phòng Tư pháp để tập trung kiểm tra, rà soát trong quý III/2007.

- Xây dựng kế hoạch, tổ chức khảo sát đánh giá tác động của hương ước, quy ước đối với đời sống xã hội.

6. Ủy ban nhân dân các xã, phường, thị trấn có trách nhiệm:

- Thường xuyên chỉ đạo, hỗ trợ các làng, bản, tổ dân phố trong việc rà soát, xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước phù hợp với Thông tư Liên tịch số 03/2000/TTLT/BTP-BVHTT-BTTUBTWMTTQVN.

- Chỉ đạo các thôn, bản, tổ phố đưa việc tuyên truyền hương ước, quy ước là một trong những nội dung trong cuộc họp thôn.

- Kịp thời phát hiện và chấn chỉnh mọi biểu hiện sai trái, lệch lạc, tiêu cực trong việc xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước; định kỳ 6 tháng, 1 năm báo cáo Hội đồng nhân dân cùng cấp và Ủy ban nhân dân cấp huyện việc xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước ở địa phương.

- Tổ chức thăm dò ý kiến của nhân dân để đánh giá tác động của hương ước, quy ước đối với đời sống xã hội.

7. Đề nghị Ủy ban Mặt trận tổ quốc tỉnh và các tổ chức thành viên tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục các đoàn viên, hội viên và nhân dân trên từng địa bàn dân cư tự giác thực hiện hương ước, quy ước.

Giao Giám đốc Sở Tư pháp đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện Chỉ thị này, định kỳ hàng năm tổng hợp tình hình báo cáo Ủy ban nhân dân tỉnh.

Thủ trưởng các sở, ban, ngành có liên quan, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các huyện, thị xã; Chủ tịch Ủy ban nhân dân các xã, phường, thị trấn có trách nhiệm thi hành Chỉ thị này.

Chỉ thị này có hiệu lực sau 10 ngày kể từ ngày ký ban hành./.