Giới thiệu chung về Chỉ thị 1139/CT-BYT

Chỉ thị 1139/CT-BYT được Bộ Y tế ban hành năm 2018 trong bối cảnh công tác phòng, chống HIV/AIDS tại Việt Nam bước vào giai đoạn chuyển giao quan trọng. Khi các nguồn viện trợ quốc tế cắt giảm mạnh, việc duy trì bền vững các kết quả đạt được và chuyển đổi cơ chế tài chính sang Quỹ Bảo hiểm y tế là nhiệm vụ cấp bách. Chỉ thị này đưa ra các chỉ đạo toàn diện nhằm tăng cường hiệu quả các hoạt động can thiệp, xét nghiệm, điều trị và đảm bảo nguồn lực tài chính bền vững cho công tác phòng, chống HIV/AIDS trên phạm vi cả nước.

Các chính sách và giải pháp trọng tâm trong phòng, chống HIV/AIDS

Chỉ thị tập trung chỉ đạo thực hiện đồng bộ các nhóm giải pháp chuyên môn kỹ thuật và quản lý nhằm kiểm soát dịch HIV/AIDS:

• Đẩy mạnh công tác thông tin, giáo dục và truyền thông: Đổi mới nội dung và phương thức truyền thông, tập trung vào việc giảm kỳ thị và phân biệt đối xử với người nhiễm HIV. Ưu tiên truyền thông tiếp cận các nhóm đối tượng có hành vi nguy cơ cao như nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM), người nghiện ma túy, người bán dâm và bạn tình của người nhiễm HIV.
• Triển khai rộng rãi các biện pháp can thiệp giảm tác hại: Tiếp tục duy trì và nâng cao chất lượng chương trình phân phát bao cao su, bơm kim tiêm sạch. Mở rộng và nâng cao hiệu quả điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế (Methadone và Buprenorphine).
• Đa dạng hóa dịch vụ tư vấn và xét nghiệm HIV: Đẩy mạnh hoạt động xét nghiệm HIV tại cộng đồng, khuyến khích tự xét nghiệm nhằm phát hiện sớm người nhiễm mới. Đảm bảo kết nối chuyển gửi nhanh chóng, an toàn người có kết quả xét nghiệm dương tính vào hệ thống điều trị ARV.
• Mở rộng điều trị ARV và dự phòng trước phơi nhiễm (PrEP): Thực hiện điều trị ARV ngay cho người được chẩn đoán nhiễm HIV không phụ thuộc vào số lượng tế bào CD4. Triển khai rộng rãi chương trình điều trị dự phòng trước phơi nhiễm bằng thuốc kháng virus (PrEP) cho các nhóm nguy cơ cao để ngăn chặn lây nhiễm mới.

Đảm bảo tài chính bền vững và chuyển giao sang Bảo hiểm y tế

Đây là nội dung cốt lõi nhằm duy trì tính liên tục của chương trình điều trị trong bối cảnh thiếu hụt nguồn viện trợ:

• Tăng cường độ bao phủ bảo hiểm y tế: Vận động, hỗ trợ tối đa để người nhiễm HIV tham gia bảo hiểm y tế. Đảm bảo các cơ sở điều trị ARV đủ điều kiện ký hợp đồng khám chữa bệnh bảo hiểm y tế để người bệnh được hưởng quyền lợi hợp pháp.
• Đảm bảo cung ứng thuốc ARV liên tục: Xây dựng cơ chế mua sắm, quản lý và cung ứng thuốc ARV thông qua nguồn quỹ bảo hiểm y tế, tránh tình trạng gián đoạn thuốc ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị và gây kháng thuốc.
• Huy động ngân sách địa phương: Đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố chủ động bố trí ngân sách địa phương để mua thẻ bảo hiểm y tế cho người nhiễm HIV, đồng thời đồng chi trả thuốc ARV và hỗ trợ các hoạt động phòng, chống dịch tại cơ sở.

Trách nhiệm tổ chức thực hiện của các cơ quan, đơn vị

Bộ Y tế phân công nhiệm vụ cụ thể cho các đơn vị trực thuộc và hệ thống y tế địa phương:

• Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương: Chịu trách nhiệm tham mưu cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành kế hoạch phòng, chống HIV/AIDS; kiện toàn các cơ sở điều trị; chỉ đạo các đơn vị y tế trên địa bàn phối hợp chặt chẽ trong việc quản lý người bệnh và thanh quyết toán chi phí khám chữa bệnh bảo hiểm y tế.
• Cục Phòng, chống HIV/AIDS: Làm đầu mối chỉ đạo, hướng dẫn chuyên môn, giám sát và đánh giá việc thực hiện Chỉ thị trên toàn quốc; kịp thời tháo gỡ các khó khăn vướng mắc về mặt kỹ thuật và cơ chế tài chính cho các địa phương.
• Các Viện, Bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế: Thực hiện hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo nâng cao năng lực cho tuyến dưới; tham gia giám sát dịch tễ học và nghiên cứu khoa học phục vụ công tác hoạch định chính sách.