Giới thiệu chung về Chỉ thị 11/2008/CT-TTg

Chỉ thị 11/2008/CT-TTg được Thủ tướng Chính phủ ban hành trong bối cảnh Luật Đặc xá năm 2007 chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2008. Đây là văn bản chỉ đạo quan trọng nhằm tổ chức triển khai thi hành Luật Đặc xá một cách đồng bộ, thống nhất và hiệu quả trên phạm vi cả nước. Chỉ thị thể hiện chính sách nhân đạo, khoan hồng của Đảng và Nhà nước đối với người phạm tội bị kết án phạt tù, đồng thời khuyến khích họ ăn năn hối cải, tích cực học tập, lao động cải tạo để sớm trở về tái hòa nhập cộng đồng, trở thành người có ích cho xã hội.

Nội dung chỉ đạo cốt lõi và phân công trách nhiệm thực hiện

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tập trung thực hiện tốt các nhiệm vụ trọng tâm sau đây:

• Tổ chức tuyên truyền, phổ biến sâu rộng Luật Đặc xá: Bộ Thông tin và Truyền thông chủ trì, phối hợp với Bộ Tư pháp, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng và các cơ quan thông tin đại chúng tổ chức tuyên truyền, phổ biến sâu rộng nội dung của Luật Đặc xá. Mục tiêu là làm cho mọi cán bộ, công chức, chiến sĩ lực lượng vũ trang và mọi tầng lớp nhân dân, đặc biệt là phạm nhân và thân nhân của họ, hiểu rõ về chính sách nhân đạo, khoan hồng của Nhà nước, điều kiện, tiêu chuẩn và quy trình xét đặc xá.
• Xây dựng và ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành: Bộ Công an có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với Bộ Quốc phòng, Bộ Tư pháp, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao và các cơ quan liên quan khẩn trương xây dựng, trình Chính phủ ban hành Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đặc xá. Đồng thời, ban hành các văn bản hướng dẫn nghiệp vụ về quy trình, thủ tục lập hồ sơ đề nghị đặc xá, bảo đảm tính chặt chẽ, công khai, minh bạch và đúng pháp luật.
• Trách nhiệm của Bộ Công an: Với vai trò là cơ quan thường trực, Bộ Công an có trách nhiệm chỉ đạo các trại giam, trại tạm giam thuộc Bộ và Công an các địa phương tổ chức rà soát, lập danh sách, hồ sơ người đủ điều kiện đề nghị đặc xá. Phối hợp chặt chẽ với Viện kiểm sát nhân dân các cấp trong việc kiểm sát lập hồ sơ đề nghị đặc xá. Đảm bảo tuyệt đối an ninh, an toàn trong quá trình thực hiện các quyết định đặc xá của Chủ tịch nước.
• Trách nhiệm của Bộ Quốc phòng: Chỉ đạo các trại giam, trại tạm giam thuộc quân đội quản lý thực hiện việc rà soát, lập hồ sơ đề nghị đặc xá cho các phạm nhân theo đúng quy định của Luật Đặc xá và các văn bản hướng dẫn thi hành, bảo đảm đúng đối tượng, điều kiện và tiến độ thời gian quy định.
• Trách nhiệm của Bộ Ngoại giao: Phối hợp với Bộ Công an, Bộ Quốc phòng và các cơ quan liên quan trong việc lập hồ sơ đề nghị đặc xá đối với phạm nhân là người nước ngoài. Chủ trì giải quyết các thủ tục ngoại giao, xuất nhập cảnh và bàn giao người nước ngoài được đặc xá cho cơ quan đại diện ngoại giao hoặc cơ quan lãnh sự của nước mà họ mang quốc tịch hoặc cơ quan tổ chức quốc tế liên quan.
• Trách nhiệm của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội: Chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành liên quan và Ủy ban nhân dân các địa phương hướng dẫn, tổ chức thực hiện các chính sách hỗ trợ, tạo việc làm, dạy nghề cho người được đặc xá trở về. Giúp đỡ họ nhanh chóng ổn định cuộc sống, phòng ngừa tái phạm tội.

Vai trò của Ủy ban nhân dân các cấp trong việc tiếp nhận và hỗ trợ người được đặc xá

Ủy ban nhân dân các cấp, đặc biệt là cấp cơ sở (xã, phường, thị trấn), đóng vai trò quyết định trong việc giúp đỡ người được đặc xá tái hòa nhập cộng đồng. Chỉ thị nêu rõ các nhiệm vụ cụ thể:

• Tiếp nhận và quản lý cư trú: Chỉ đạo các cơ quan chức năng tại địa phương nhanh chóng làm thủ tục đăng ký cư trú, cấp giấy tờ tùy thân cho người được đặc xá trở về địa phương sinh sống.
• Hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng: Chủ động phối hợp với các tổ chức đoàn thể, xã hội, doanh nghiệp tại địa phương để tổ chức giáo dục, giúp đỡ, hướng nghiệp, tạo việc làm cho người được đặc xá. Đối với những người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, cần có biện pháp hỗ trợ kịp thời về vật chất và tinh thần để họ ổn định cuộc sống.
• Theo dõi, giám sát và phòng ngừa tái phạm: Chỉ đạo lực lượng Công an cơ sở phối hợp với các tổ chức quần chúng theo dõi, quản lý, giáo dục người được đặc xá; kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật hoặc tái phạm tội.

Yêu cầu về tổ chức thực hiện và báo cáo kết quả

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các Bộ, ngành và địa phương phải coi việc triển khai thi hành Luật Đặc xá là một nhiệm vụ chính trị trọng tâm, cần được thực hiện khẩn trương, nghiêm túc và phối hợp chặt chẽ. Định kỳ hoặc sau mỗi đợt đặc xá, các đơn vị phải tổng hợp tình hình, đánh giá kết quả thực hiện và báo cáo Thủ tướng Chính phủ (đồng gửi Bộ Công an để tổng hợp chung) nhằm kịp thời rút kinh nghiệm và nâng cao hiệu quả công tác đặc xá trong những năm tiếp theo.