Giới thiệu chung về Chỉ thị 05/2005/CT-BYT

Chỉ thị 05/2005/CT-BYT được Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành nhằm mục đích tăng cường công tác bảo đảm vệ sinh an toàn đối với loại hình thức ăn đường phố. Đây là một hình thức kinh doanh dịch vụ ăn uống cực kỳ phổ biến, tiện lợi nhưng lại tiềm ẩn nhiều nguy cơ cao về ngộ độc thực phẩm và các bệnh truyền qua đường ăn uống, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của người tiêu dùng và mỹ quan đô thị.

- Thực trạng và sự cần thiết phải tăng cường quản lý thức ăn đường phố

Trước khi ban hành Chỉ thị, tình hình vệ sinh an toàn thức ăn đường phố tại Việt Nam còn nhiều bất cập và hạn chế đáng lo ngại:

• Thức ăn đường phố phát triển tự phát, tràn lan, khó kiểm soát về nguồn gốc nguyên liệu và quy trình chế biến.
• Người kinh doanh dịch vụ thức ăn đường phố đa phần có thu nhập thấp, nhận thức về vệ sinh an toàn thực phẩm còn hạn chế, chưa được đào tạo bài bản.
• Điều kiện cơ sở vật chất tại các điểm bán hàng không bảo đảm: thiếu nước sạch để chế biến và vệ sinh dụng cụ, không có trang thiết bị che đậy chống bụi bẩn, côn trùng, rác thải xung quanh khu vực ăn uống chưa được xử lý triệt để.
• Công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm của các cơ quan chức năng còn gặp nhiều khó khăn, chưa thường xuyên và thiếu tính răn đe.

- Các nhiệm vụ trọng tâm được Bộ Y tế chỉ đạo thực hiện

Để khắc phục các hạn chế nêu trên, Bộ trưởng Bộ Y tế yêu cầu Giám đốc Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Thủ trưởng các đơn vị trực thuộc Bộ Y tế tập trung triển khai các nhiệm vụ cốt lõi sau:

• Đẩy mạnh công tác thông tin, giáo dục và truyền thông: Tổ chức tuyên truyền sâu rộng trên các phương tiện thông tin đại chúng về các quy định bảo đảm vệ sinh an toàn thức ăn đường phố. Đối tượng hướng tới không chỉ là người kinh doanh, chế biến thực phẩm mà còn cả người tiêu dùng để họ biết cách lựa chọn thực phẩm an toàn, tẩy chay các cơ sở mất vệ sinh.
• Tổ chức tập huấn kiến thức vệ sinh an toàn thực phẩm: Sở Y tế phối hợp với các cơ quan chức năng địa phương tổ chức các lớp tập huấn, hướng dẫn thực hành vệ sinh tốt cho người kinh doanh thức ăn đường phố. Cấp giấy chứng nhận hoặc xác nhận đã tham gia tập huấn kiến thức cho các đối tượng này.
• Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và giám sát: Thành lập các đoàn thanh tra liên ngành tiến hành kiểm tra định kỳ và đột xuất các cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố. Kiên quyết xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm, đình chỉ hoạt động đối với các cơ sở không đủ điều kiện tối thiểu.
• Xây dựng và nhân rộng các mô hình điểm: Khuyến khích các địa phương quy hoạch khu vực kinh doanh thức ăn đường phố tập trung, bảo đảm cung cấp đủ nước sạch, hệ thống thoát nước và thu gom rác thải hợp vệ sinh. Xây dựng các tuyến phố văn minh, mô hình điểm về kiểm soát an toàn thực phẩm thức ăn đường phố để nhân rộng ra toàn tỉnh, thành phố.

- Trách nhiệm phối hợp của các cơ quan, ban ngành và địa phương

Chỉ thị nhấn mạnh việc bảo đảm vệ sinh an toàn thức ăn đường phố không chỉ là nhiệm vụ riêng của ngành y tế mà cần sự vào cuộc đồng bộ của toàn hệ thống chính trị:

• Ủy ban nhân dân các cấp: Chịu trách nhiệm toàn diện về công tác bảo đảm an toàn thực phẩm trên địa bàn quản lý; chỉ đạo các ban ngành địa phương phối hợp chặt chẽ với ngành y tế trong việc quy hoạch, quản lý và kiểm tra các hộ kinh doanh thức ăn đường phố.
• Các đơn vị trực thuộc Bộ Y tế: Cục An toàn vệ sinh thực phẩm có trách nhiệm hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện Chỉ thị này trên phạm vi cả nước; tổng hợp tình hình báo cáo Bộ trưởng Bộ Y tế định kỳ. Các Viện chuyên khoa có trách nhiệm hỗ trợ kỹ thuật, xét nghiệm và đánh giá nguy cơ ô nhiễm thực phẩm.
• Sở Y tế các tỉnh, thành phố: Là đầu mối tham mưu cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xây dựng kế hoạch hành động cụ thể, phân công trách nhiệm rõ ràng cho y tế tuyến quận, huyện, thị xã và xã, phường, thị trấn trong việc quản lý thức ăn đường phố.

- Ý nghĩa và tác động của Chỉ thị 05/2005/CT-BYT

Chỉ thị 05/2005/CT-BYT ra đời đã tạo bước chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức và hành động của các cấp chính quyền cũng như người dân đối với công tác quản lý thức ăn đường phố. Việc triển khai quyết liệt các biện pháp trong Chỉ thị góp phần giảm thiểu nguy cơ ngộ độc thực phẩm tập thể, bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đồng thời thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội và du lịch bền vững tại các đô thị lớn của Việt Nam.