Ngày 15 tháng 01 năm 2003, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 03/2003/CT-TTg về việc xử lý các khoản nợ của ngân sách xã. Chỉ thị này được ban hành nhằm giải quyết dứt điểm tình trạng nợ đọng kéo dài của ngân sách cấp xã, chấn chỉnh kỷ cương kỷ luật tài chính và ổn định tình hình kinh tế - xã hội tại các địa phương.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Chỉ thị áp dụng đối với Ủy ban nhân dân các cấp (tỉnh, huyện, xã), các cơ quan tài chính, kế hoạch và đầu tư, cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan đến việc quản lý, sử dụng và xử lý các khoản nợ của ngân sách xã trên phạm vi cả nước.

Phân loại và xác định chính xác các khoản nợ ngân sách xã

• Các địa phương phải tiến hành tổng kiểm tra, rà soát và phân loại cụ thể từng khoản nợ của ngân sách xã tính đến thời điểm xử lý.
• Phân định rõ ràng các loại nợ bao gồm: nợ khối lượng xây dựng cơ bản đã hoàn thành; nợ vay của các tổ chức, cá nhân; nợ đóng góp của nhân dân nhưng chưa thực hiện; và các khoản nợ khác.
• Xác định rõ nguyên nhân khách quan, chủ quan và trách nhiệm tập thể, cá nhân đối với từng khoản nợ, đặc biệt là các khoản nợ phát sinh do chi sai chế độ, vượt thẩm quyền hoặc đầu tư dàn trải.

Nguyên tắc và phương án xử lý nợ

• Ưu tiên giải quyết dứt điểm các khoản nợ đối với người dân (tiền huy động đóng góp, tiền đền bù giải phóng mặt bằng) và nợ khối lượng hoàn thành của các nhà thầu thi công các công trình hạ tầng thiết yếu.
• Đối với các khoản nợ do đầu tư xây dựng cơ bản: Chỉ thực hiện thanh toán cho các công trình nằm trong quy hoạch, kế hoạch được cấp có thẩm quyền phê duyệt và có đầy đủ thủ tục đầu tư theo quy định.
• Đối với các khoản nợ phát sinh do chi sai chế độ, chi ngoài dự toán hoặc do cá nhân tự ý quyết định: Cá nhân quyết định chi phải chịu trách nhiệm bồi thường vật chất; không dùng ngân sách nhà nước để thanh toán cho các khoản chi sai quy định này.
• Nghiêm cấm việc tiếp tục vay nợ hoặc để phát sinh nợ mới khi chưa cân đối được nguồn vốn thanh toán.

Nguồn vốn để xử lý nợ ngân sách xã

• Sử dụng nguồn tăng thu ngân sách xã so với dự toán được giao hàng năm.
• Trích một tỷ lệ nhất định từ nguồn thu tiền sử dụng đất được hưởng theo quy định để ưu tiên trả nợ đầu tư cơ sở hạ tầng.
• Tiết kiệm chi thường xuyên của ngân sách xã để dành nguồn thanh toán nợ.
• Ngân sách cấp trên (huyện, tỉnh) xem xét hỗ trợ một phần đối với các xã thực sự khó khăn, vùng sâu, vùng xa không có nguồn thu, sau khi đã áp dụng các biện pháp tự cân đối nhưng vẫn không đủ nguồn trả nợ.

Tổ chức thực hiện và phân công trách nhiệm

• Bộ Tài chính có trách nhiệm hướng dẫn, kiểm tra và đôn đốc các địa phương thực hiện việc rà soát, xử lý nợ ngân sách xã; tổng hợp báo cáo Thủ tướng Chính phủ kết quả thực hiện.
• Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chỉ đạo Ủy ban nhân dân cấp huyện, cấp xã thành lập Ban chỉ đạo xử lý nợ; xây dựng phương án xử lý nợ cụ thể cho từng xã và phê duyệt để tổ chức thực hiện.
• Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra tài chính xã; xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm Luật Ngân sách nhà nước và các quy định về quản lý đầu tư xây dựng.

Hiệu lực thi hành

Chỉ thị 03/2003/CT-TTg có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành Chỉ thị này.