Giới thiệu chung về Chỉ thị 02/2007/CT-BTS

Chỉ thị 02/2007/CT-BTS được Bộ trưởng Bộ Thuỷ sản ban hành nhằm giải quyết các bất cập trong hoạt động khai thác và bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản nội địa. Trong bối cảnh nguồn lợi thuỷ sản tự nhiên tại các vùng nước nội địa đang bị suy giảm nghiêm trọng do khai thác quá mức và sử dụng các phương pháp huỷ diệt, Chỉ thị này đưa ra các biện pháp cấp bách nhằm tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước, bảo vệ môi trường sinh thái và phát triển nghề cá bền vững.

Các nội dung chỉ đạo trọng tâm của Chỉ thị

- Đẩy mạnh công tác tuyên truyền và giáo dục pháp luật

• Tổ chức tuyên truyền sâu rộng các quy định của Luật Thủy sản và các văn bản hướng dẫn thi hành đến mọi tầng lớp nhân dân, đặc biệt là cộng đồng ngư dân sinh sống phụ thuộc vào nguồn lợi thủy sản nội địa.
• Vận động người dân không sử dụng các phương pháp khai thác mang tính hủy diệt như chất nổ, chất độc, xung điện, dòng điện và các loại ngư cụ có kích thước mắt lưới nhỏ hơn quy định.
• Khuyến khích cộng đồng tham gia bảo vệ nguồn lợi thủy sản, chủ động phát hiện và tố giác các hành vi vi phạm pháp luật về khai thác thủy sản đến cơ quan chức năng.

- Tăng cường tuần tra, kiểm soát và xử lý nghiêm các vi phạm

• Lực lượng Thanh tra chuyên ngành Thủy sản phối hợp chặt chẽ với lực lượng Công an, Quản lý thị trường và chính quyền địa phương các cấp tăng cường tuần tra, kiểm soát trên các tuyến sông, hồ, đầm, phá và các vùng nước nội địa khác.
• Tập trung triệt phá các đường dây sản xuất, buôn bán, vận chuyển và tàng trữ trái phép chất nổ, chất độc, kích điện dùng để khai thác thủy sản.
• Xử lý nghiêm minh, kịp thời các hành vi vi phạm theo quy định của pháp luật, tịch thu phương tiện, công cụ khai thác trái phép và truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các trường hợp vi phạm nghiêm trọng gây hậu quả lớn.

- Quản lý chặt chẽ phương tiện và hoạt động khai thác thủy sản nội địa

• Thực hiện đăng ký, đăng kiểm và cấp phép khai thác thủy sản đối với các tàu cá, phương tiện hoạt động trong vùng nước nội địa theo đúng phân cấp quản lý của địa phương.
• Quy định cụ thể về danh mục các nghề, loại ngư cụ bị cấm hoặc hạn chế sử dụng; xác định rõ các phân vùng cấm khai thác, khu vực cấm khai thác có thời hạn nhằm bảo vệ bãi đẻ và đường di cư của các loài thủy sản trong mùa sinh sản.
• Khuyến khích ngư dân chuyển đổi từ các nghề khai thác mang tính hủy diệt, kém hiệu quả sang các nghề thân thiện với môi trường hoặc hỗ trợ chuyển đổi sinh kế sang nuôi trồng thủy sản, dịch vụ phi nông nghiệp.

- Bảo vệ môi trường sống và tái tạo nguồn lợi thủy sản

• Kiểm soát chặt chẽ các nguồn thải từ hoạt động công nghiệp, nông nghiệp và sinh hoạt đổ vào các nguồn nước nội địa, ngăn ngừa ô nhiễm môi trường nước ảnh hưởng đến đời sống của các loài thủy sinh.
• Xây dựng và triển khai các chương trình thả giống tái tạo nguồn lợi thủy sản tại các hồ chứa lớn, các lưu vực sông trọng điểm nhằm phục hồi trữ lượng thủy sản tự nhiên.
• Khảo sát, quy hoạch và thiết lập các khu bảo tồn vùng nước nội địa nhằm bảo vệ đa dạng sinh học và các loài thủy sản quý hiếm, có nguy cơ tuyệt chủng.

- Phân công trách nhiệm và phối hợp liên ngành

• Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm toàn diện về công tác quản lý nghề cá nội địa trên địa bàn; chỉ đạo các Sở, ban, ngành và UBND cấp huyện, xã thực hiện nghiêm túc các nội dung của Chỉ thị.
• Sở Thủy sản (nay là Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) làm đầu mối tham mưu, xây dựng kế hoạch hành động cụ thể và phối hợp với các cơ quan thông tin đại chúng để triển khai hiệu quả công tác quản lý.
• Đề cao vai trò của chính quyền cấp cơ sở (xã, phường, thị trấn) trong việc giám sát trực tiếp địa bàn, quản lý đối tượng và xử lý ban đầu các hành vi vi phạm pháp luật về khai thác thủy sản.

Ý nghĩa và định hướng thực thi

Chỉ thị 02/2007/CT-BTS là cơ sở pháp lý quan trọng thúc đẩy sự chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức và hành động của các cấp chính quyền cũng như người dân đối với việc bảo vệ nguồn lợi thủy sản nội địa. Việc thực hiện nghiêm túc các nội dung của Chỉ thị không chỉ góp phần bảo tồn đa dạng sinh học, bảo vệ môi trường sinh thái mà còn đảm bảo sinh kế bền vững cho cộng đồng ngư dân nội địa trong dài hạn.