Bản án số: 76/2024/HS-PT

Ngày 01 - 07 - 2024

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN TỈNH BÀ RỊA – VŨNG TÀU

- Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

- Thư ký phiên tòa: Bà Đào Thị Lan Anh - Thư ký Tòa án nhân dân tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu

- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu tham gia phiên tòa: Bà Nguyễn Thị Thu Hằng - Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu.

Trong các ngày 27 tháng 06 và 01 tháng 07 năm 2024 tại Tòa án nhân dân tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu xét xử phúc thẩm công khai vụ án hình sự phúc thẩm thụ lý số: 79/2024/TLPT-HS ngày 23 tháng 5 năm 2024 do có kháng cáo của bị cáo Trần Minh T đối với Bản án hình sự sơ thẩm số: 63/2024/HS-ST ngày 19 tháng 3 năm 2024 của Tòa án nhân dân thành phố Vũng Tàu, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu:

Bị cáo có kháng cáo:

Trần Minh T, sinh năm 1996 tại Bà Rịa – Vũng Tàu; nơi đăng ký thường trú: ấp M, xã T, thị xã G, tỉnh Tiền Giang; chỗ ở: 1 đường C, phường A, thành phố V, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu; nghề nghiệp: lao động tự do; trình độ văn hóa: 6/12; dân tộc: Kinh; giới tính: nam; tôn giáo: Thiên chúa; quốc tịch: Việt Nam; con ông Trần Văn H (đã chết) và bà Nguyễn Thị Bích V, sinh năm 1976; gia đình có 03 người con, bị cáo là con thứ nhất;

Tiền án: không, tiền sự: không;

Bị cáo tại ngoại (có mặt tại phiên tòa).

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo các tài liệu có trong hồ sơ vụ án và diễn biến tại phiên tòa, nội dung vụ án được tóm tắt như sau:

Vào lúc 14 giờ 00 phút ngày 02/4/2019, tại khu vực trước cửa hàng Điện máy xanh, địa chỉ: A đường C, phường A, thành phố V, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, phòng C1, Công an tỉnh B phối hợp với Chi cục Kiểm lâm thành phố V bắt quả tang Trần Minh T đang đậu xe mô tô hiệu Future, biển số 72F5-9723, chở theo 01 cá thể động vật nghi vấn là Culi nhỏ, động vật thuộc danh mục loài nguy cấp, quý hiếm được ưu tiên bảo vệ. Lực lượng chức năng tiến hành lập biên bản ghi nhận vụ việc và tạm giữ tang vật gồm: 01 cá thể động vật Culi nhỏ, 01 xe mô tô hiệu Future, biển số 72F5-9723 và 01 điện thoại di động hiệu Sony.

Tại cơ quan Cảnh sát điều tra, Trần Minh T khai nhận vào ngày 23/3/2019, T đang làm việc tại quán C2, địa chỉ: B, tổ A, khu phố H, thị trấn L, huyện L, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu thì thấy một người đàn ông (không rõ nhân thân, lai lịch) đang đi bán dạo 01 cá thể động vật, T liền hỏi cá thể động vật này tên là gì thì được người đàn ông cho biết là con Culi (tên gọi khác là Cù Lần). T hỏi mua con Culi nhỏ với giá 300.000 đồng và được người đàn ông đồng ý bán. Sau đó, T mang con Culi nhỏ về nhà tại địa chỉ A đường C, Phường A, thành phố V, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu để nuôi nhốt. Đến 11 giờ 25 phút ngày 24/3/2019, T chụp hình con Culi nhỏ và đăng bài trên trang mạng xã hội Facebook cá nhân có tên “Trần T” để rao bán với nội dung “Giá rẻ luôn cho Ae thích đồ lạ……”. Tiếp đó, một người phụ nữ có tên tài khoản mạng xã hội Facebook “Lieu” nhắn tin hỏi T mua con Culi nhỏ với giá 700.000 đồng và được T đồng ý, hai bên thỏa thuận giao con Culi nhỏ vào chiều ngày 02/4/2019, tại khu vực trước cửa hàng Điện máy xanh, địa chỉ: A đường C, Phường A, thành phố V, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu. Đến 13 giờ 30 phút ngày 02/4/2019, T điều khiển xe mô tô hiệu Future, biển số 72F5-9723 mượn được của anh Nguyễn Thụy Minh P (là anh họ của T) chở theo con Culi nhỏ đến điểm hẹn, khi chưa kịp bán thì bị Cơ quan Công an bắt quả tang như đã nêu trên.

Tại Kết luận giám định số 109/CV-STHMN ngày 03/10/2023 của V1 - Viện khoa học vật liệu ứng dụng kết luận đối với cá thể động vật thu giữ của Trần Minh T:

“Cá thể động vật trong các hình ảnh được trưng cầu giám định thuộc loài động vật rừng hoang dã, có tên gọi thông thường là Culi nhỏ, thuộc lớp thú (Mammalia), Bộ Linh Trưởng (Primates), họ Culi (Lorisidae)

Thông tin khoa học và tình trạng bảo vệ của loài như sau:

• - Tên khoa học của loài: Nycticebus pygmaeus Bonhote, 1907;
• - Tên Việt Nam: Cu li nhỏ;
• - Mức độ đe dọa theo Sách đỏ Việt Nam 2007: Bậc VU (sắp nguy cấp);
• - Tình trạng bảo vệ theo Danh lục đỏ IUCN 2023: Bậc EN (nguy cấp);
• - Công ước CITES: phụ lục I;
• - Nghị định 64/2019/NĐ-CP: phụ lục I;
• - Nghị định 84/2021/NĐ-CP: phóm I - IB”.

Tại cơ quan điều tra, Trần Minh T khai nhận hành vi phạm tội như trên.

Quá trình điều tra, xác minh, Cơ quan Cảnh sát điều tra đã tiến hành thu giữ và xử lý vật chứng như sau:

• - 01 cá thể động vật Culi nhỏ. Trong quá trình điều tra vụ án, Cơ quan Công an bàn giao cho Trạm kiểm lâm địa bàn Vũng Tàu nuôi nhốt, chăm sóc. Tuy nhiên, quá trình nuôi nhốt con Culi nhỏ đã chết nên đã tiến hành tiêu hủy theo quy định;
• - 01 (một) điện thoại di động hiệu Sony, số Imei 354190070991991. Hiện đã được chuyển đến Chi cục Thi hành án Dân sự thành phố Vũng Tàu quản lý, chờ xử lý.

Qua xác minh, xe mô tô hiệu Future, biển số 72F5-9723, số khung RLCE55P10DY212383, số máy 55P1212386 do anh Nguyễn Thụy Minh P là anh họ của bị cáo, sinh năm 1987, địa chỉ: ấp P, xã H, huyện X, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu đăng ký chủ sở hữu. Khi mượn xe để chở con Culi nhỏ đi bán, bị cáo không nói cho anh P biết. Ngày 30/7/2023, Cơ quan Công an đã trả lại chiếc xe mô tô trên cho chủ sở hữu là anh Nguyễn Thụy Minh P (theo Quyết định và biên bản xử lý vật chứng ngày 22/4/2021).

Các vấn đề khác: đối với người đàn ông bán cá thể động vật Culi nhỏ cho Trần Minh T và người phụ nữ tên “Lieu”, trong quá trình điều tra vụ án, Cơ quan Cảnh sát điều tra đã áp dụng các biện pháp nghiệp vụ để truy tìm nhưng chưa xác minh được nhân thân lai lịch, do đó, khi nào có kết quả sẽ xem xét xử lý sau theo quy định.

Tại Bản án hình sự sơ thẩm số 63/2024/HSST ngày 19/3/2024, Tòa án nhân dân thành phố Vũng Tàu, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu đã quyết định:

Tuyên bố bị cáo Trần Minh T phạm tội “Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm”; áp dụng điểm a Khoản 1 Điều 244; điểm s Khoản 1, Khoản 2 Điều 51 và Điều 38 Bộ luật Hình sự; tuyên phạt bị cáo Trần Minh T 12 (mười hai) tháng tù, thời hạn tù tính từ ngày chấp hành án.

Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm còn tuyên về xử lý vật chứng, án phí và quyền kháng cáo theo quy định.

Ngày 19/3/2024, bị cáo Trần Minh T có đơn kháng cáo xin giảm nhẹ hình phạt và được hưởng án treo.

Tại phiên tòa phúc thẩm: bị cáo Trần Minh T đã khai nhận hành vi phạm tội đúng như nội dung bản án sơ thẩm đã xét xử và giữ nguyên yêu cầu kháng cáo.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu tham gia phiên tòa phát biểu quan điểm xét xử vụ án: Về tố tụng: bị cáo có đơn kháng cáo trong thời hạn luật định, đảm bảo về hình thức và chủ thể kháng cáo, do đó kháng cáo của bị cáo là hợp lệ. Về nội dung: bản án sơ thẩm đã kết án bị cáo về tội “Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm” là có căn cứ, đúng pháp luật. Tòa án cấp sơ thẩm tuyên phạt bị cáo Trần Minh T 12 (mười hai) tháng tù là phù hợp với tính chất, mức độ hành vi phạm tội và nhân thân của bị cáo. Tại phiên tòa phúc thẩm, bị cáo không cung cấp được tình tiết giảm nhẹ nào mới chưa được xem xét tại cấp sơ thẩm. Vì vậy, đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng cáo của bị cáo, giữ nguyên bản án sơ thẩm.

Trong phần tranh luận, bị cáo không tranh luận gì, chỉ đề nghị Hội đồng xét xử xem xét chấp nhận kháng cáo của bị cáo.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Trên cơ sở nội dung vụ án, căn cứ vào các tài liệu trong hồ sơ vụ án đã được tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định như sau:

[1] Về tố tụng: Đơn kháng cáo của bị cáo làm trong thời hạn luật định, phù hợp với quy định của pháp luật về chủ thể kháng cáo, hình thức và nội dung đơn kháng cáo. Do vậy, kháng cáo của bị cáo là hợp lệ, được Hội đồng xét xử xem xét giải quyết theo thủ tục phúc thẩm.

[2] Về nội dung:

2.1 Về tội danh: Lời khai của bị cáo tại phiên tòa phúc thẩm phù hợp với lời khai của bị cáo tại phiên tòa sơ thẩm và trong quá trình điều tra, phù hợp với các tài liệu chứng cứ khác có trong hồ sơ vụ án, Hội đồng xét xử có đủ cơ sở kết luận:

Khoảng 13 giờ 30 phút ngày 02/4/2019 tại khu vực trước cửa hàng Điện máy xanh, địa chỉ: A đường C, phường A, thành phố V, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, Trần Minh T có hành vi nuôi, nhốt trái phép một động vật thuộc danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ là một con Culi nhỏ, có tên khoa học là loài Nycticebus pygmaeus Bonhote, 1907 (theo Kết luận giám định số 109/CV-STHMN ngày 03/10/2023 của Viện sinh thái học miền nam - Viện khoa học vật liệu ứng dụng). Hành vi nêu trên của bị cáo Trần Minh T đã đủ yếu tố cấu thành tội “Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm”. Căn cứ vào số lượng và chủng loại, Tòa án cấp sơ thẩm đã tuyên xử bị cáo Trần Minh T về tội “Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm” theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 244 Bộ luật hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) là có căn cứ, đúng người, đúng tội, đúng pháp luật.

2.2 Xét kháng cáo của bị cáo Trần Minh T, Hội đồng xét xử phúc thẩm xét thấy:

Hành vi phạm tội của bị cáo là nguy hiểm cho xã hội, không chỉ góp phần làm mất cân bằng số lượng các loài động vật, nhất là những động vật nguy cấp, quý hiếm trong tự nhiên, mà còn góp phần phá vỡ cân bằng sinh học, sinh thái, môi trường sống tự nhiên; ảnh hưởng xấu đến việc bảo tồn, duy trì và phát triển động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm cũng như an ninh, trật tự xã hội. Khi quyết định hình phạt, Tòa án cấp sơ thẩm đã áp dụng cho bị cáo tình tiết giảm nhẹ là thành khẩn khai báo, ăn năn, hối cải bị cáo phạm tội lần đầu, có nhân thân tốt theo quy định tại điểm s Khoản 1, Khoản 2 Điều 51 Bộ luật Hình sự. Từ đó tuyên phạt bị cáo Trần Minh T 12 (mười hai) tháng tù là phù hợp với tính chất, mức độ hành vi phạm tội và nhân thân của bị cáo.

Tuy nhiên, xét thấy, việc bị cáo thực hiện hành vi phạm tội do nhận thức pháp luật còn hạn chế. Việc tuyên truyền về ý thức bảo vệ các cá thể động vật, thực vật nguy cấp, quý, hiếm của các cơ quan chức năng còn chưa được sâu rộng. Hơn nữa, việc nhận định cũng như xác định cá thể động vật nào là nguy cấp, quý hiếm không chỉ khó khăn đối với người dân thông thường mà ngay cả các cơ quan chức năng cũng gặp nhiều lúng túng (thực tế sự việc xảy ra vào tháng 04 năm 2019 nhưng đến tháng 11 năm 2023, các cơ quan chức năng mới kết luận cá thể động vật mà bị cáo Trần Minh T nuôi nhốt là con Culi). Ngoài ra, tại phiên tòa phúc thẩm, bị cáo cung cấp tài liệu mới thể hiện mình đang có việc làm ổn định tại Công ty TNHH L2 thể hiện ý thức tích cực của bị cáo trong việc lao động, học tập để trở thành người có ích cho xã hội. Vì những lý do nêu trên cùng các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự mà bị cáo được áp dụng, Hội đồng xét xử thấy việc cho bị cáo được học tập, cải tạo ngoài cộng đồng không ảnh hưởng đến tình hình an ninh trật tự tại địa phương nên có căn cứ chấp nhận kháng cáo của bị cáo, tuyên phạt bị cáo một mức án nghiêm khắc nhưng cho bị cáo được hưởng án treo cũng đủ sức răn đe, giáo dục bị cáo và phòng ngừa chung cho xã hội.

[3] Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị đã có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

[4] Bị cáo không phải chịu án phí hình sự phúc thẩm theo quy định tại Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Quốc hội về án phí, lệ phí Tòa án có hiệu lực từ ngày 01/01/2017.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

1. Căn cứ điểm b Khoản 1 Điều 355, điểm e Khoản 1 Điều 357 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, chấp nhận kháng cáo của bị cáo Trần Minh T; sửa Bản án sơ thẩm số 63/2024/HS-ST ngày 19/3/2024 của Tòa án nhân dân thành phố Vũng Tàu, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu về biện pháp chấp hành hình phạt;

Tuyên bố bị cáo Trần Minh T phạm tội “Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm”;

Áp dụng điểm a Khoản 1 Điều 244; điểm s Khoản 1, Khoản 2 Điều 51, Điều 38 và Điều 65 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017); tuyên phạt bị cáo Trần Minh T 12 (mười hai) tháng tù nhưng cho hưởng án treo, thời gian thử thách là 24 (hai mươi bốn) tháng kể từ ngày tuyên án phúc thẩm.

Giao bị cáo Trần Minh T cho chính quyền địa phương là Ủy ban nhân dân xã T, thị xã G, tỉnh Tiền Giang giám sát, giáo dục trong thời gian thử thách.

Trường hợp bị cáo được hưởng án treo thay đổi nơi cư trú thì thực hiện theo qui định tại Khoản 3 Điều 92 Luật thi hành án hình sự.

Trong thời gian thử thách, nếu bị cáo được hưởng án treo cố ý vi phạm nghĩa vụ theo qui định của Luật thi hành án hình sự 02 lần trở lên thì Tòa án có thể quyết định bắt bị cáo phải chấp hành hình phạt tù của bản án đã cho hưởng án treo, nếu phạm tội trong thời gian thử thách, người được hưởng án treo phải chấp hành hình phạt tù của bản án đã cho hưởng án treo và tổng hợp với hình phạt của bản án mới theo quy định của Bộ luật hình sự.

2. Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị đã có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.
3. Bị cáo Trần Minh T không phải chịu án phí hình sự phúc thẩm.
4. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án (01/07/2024).