NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN TỈNH KHÁNH HÒA

Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: Ông Trần Minh Thật

Các Thẩm phán: Ông Võ Đình Phương

Bà Võ Thị Trầm

- Thư ký phiên tòa: Ông Bùi Đức Tùng - Thư ký Tòa án nhân dân tỉnh Khánh Hòa.

- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Khánh Hòa tham gia phiên tòa: Ông Trần Văn Phiên - Kiểm sát viên

Trong các ngày 28 tháng 02 và ngày 03, 04 tháng 3 năm 2025, tại trụ sở Tòa án nhân dân tỉnh Khánh Hòa tiến hành xét xử phúc thẩm công khai vụ án Dân sự thụ lý số: 162/2024/TLPT-DS, ngày 09 tháng 12 năm 2024 về việc: “Yêu cầu bồi thường thiệt hại do tính mạng bị xâm phạm”.

Do Bản án dân sự sơ thẩm số:16/2024/DS-ST ngày 27/9/2024 của Tòa án nhân dân huyện Diên Khánh, tỉnh Khánh Hòa bị kháng cáo.

Theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử số: 13/2025/QĐ-PT ngày 22 tháng 01 năm 2025, Quyết định hoãn phiên tòa số: 26/2025/QĐ-ST ngày 13 tháng 02 năm 2025 giữa các đương sự:

- Nguyên đơn: Ông Nguyễn Xuân H, sinh năm 1966; nơi cư trú: Số B đường T, phường P, thành phố N, tỉnh Khánh Hòa. Có mặt.

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn: Ông Nguyễn Đình T - Luật sư Văn phòng Luật sư Nguyễn Đình T thuộc đoàn Luật sư tỉnh K. Có mặt.

- Bị đơn: Bà Lê Thị D, sinh năm 1983; địa chỉ: Thôn T, xã D, huyện D, tỉnh Khánh Hòa. Vắng mặt.

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

1. Bà Nguyễn Hoài Phương T1, sinh năm 1995; nơi cư trú: Số B đường T, phường P, thành phố N, tỉnh Khánh Hòa.
2. Bà Nguyễn Hoài Thiên T2, sinh năm 2001; nơi cư trú: Số B đường T, phường P, thành phố N, tỉnh Khánh Hòa;

Người đại diện hợp pháp của bà T1, T2: Ông Nguyễn Xuân H, sinh năm 1966; địa chỉ: Số B đường T, phường P, thành phố N, tỉnh Khánh Hòa (Văn bản ủy quyền ngày 09/4/2024 và ngày 10/4/2024). Có mặt.

- Người kháng cáo: Nguyên đơn ông Nguyễn Xuân H.

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo đơn khởi kiện, quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa nguyên đơn trình bày:

Khoảng 10 giờ 00 phút ngày 08/5/2021, ông Nguyễn Xuân H chở vợ là bà Trần Thị Kim P đến tiệm vãi “H", tại Thôn T, xã D, huyện D, tỉnh Khánh Hòa để mua vải. Trong lúc mua vải, bà P không may bị té ngã từ ô cầu thang lầu 1 xuống tầng trệt và tử vong tại chỗ, do 3 mặt của ô cầu thang tại lầu 1 và cầu thang lên xuống trong tiệm vải “Hà Quyên” không có lan can bảo vệ, tay vịn. Bà Lê Thị D là chủ tiệm vải “Hà Quyên”, người chiếm hữu sử dụng địa điểm kinh doanh chưa hoàn thành công trình xây dựng nhà, địa điểm kinh doanh chưa đảm bảo an toàn nhưng đã đưa vào sử dụng và kinh doanh là không đúng với quy định pháp luật. Nay ông H yêu cầu bà D là chủ tiệm vài “Hà Quyên”, người chiếm hữu sử dụng địa điểm kinh doanh phải bồi thường thiệt hại cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của bà P, gồm ông Nguyễn Xuân H và 02 người con: Nguyễn Hoài Phương T1 và Nguyễn Hoài Thiên T2 (cha, mẹ bà P đã chết), cụ thể như sau:

• - Chi phí cho việc mai táng, bao gồm: Hợp đồng tang lễ trọn gói: 35.200.000 đồng; Thuê đội kèn: 6.000.000 đồng; Quay phim, chụp ảnh: 2.500.000 đồng; Xin lễ nhà thờ: 4.500.000 đồng; Chi phí ăn uống, phục vụ: 7.200.000 đồng; H1 mộ + lễ: 1.000.000 đồng. Tổng cộng: 56.400.000 đồng.
• - Cấp dưỡng cho người mà người bị thiệt hại có nghĩa vụ cấp dưỡng: Trước khi bà P chết, bà P có nuôi dưỡng, chu cấp tiền nuôi cháu Nguyễn Hoài Thiên T2 học đại học, ít nhất là 5.000.000 đồng/tháng. Lúc này, do ông H đã nghỉ hưu nên không thể hỗ trợ bà P chu cấp tiền ăn học cho cháu T2, một mình bà P phải lo cho cháu T2 học đại học. Chương trình đào tạo đại học mà cháu đang theo học kéo dài trong 04 năm, và thời điểm bà P chết vào ngày 08/5/2021 thì cháu T2 chuẩn bị kết thúc năm 02 đại học. Trong khi bà P - người chu cấp tiền nuôi cháu học đại học đã chết nên ông H yêu cầu bà Lê Thị D phải bồi thường khoản tiền chu cấp nuôi cháu T2 học đại học thay cho bà Trần Thị Kim P, cho đến khi cháu T2 hoàn tất chương trình đại học của mình. Mức cấp dưỡng ông H yêu cầu là 5.000.000 đồng/tháng, đề nghị được nhận một lần với số tiền là 120.000.000 đồng.
• - Bồi thường bù đắp tổn thất về tinh thần: Sự ra đi quá đột ngột của bà P đã gây nên nỗi đau đớn, mất mát rất lớn cho gia đình chúng tôi, phải chịu đau thương, thiếu thốn về tình cảm của người mẹ. Do vậy, ông H đề nghị được bồi thường 100 lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định: 100 x 2.300.000 đồng/tháng = 230.000.000 đồng.

Ông H yêu cầu Tòa giải quyết buộc bà Lê Thị D phải bồi thường cho ông H, bà T1 và bà T2 tổng số tiền 410.400.000 đồng.

- Theo đơn trình bày ý kiến ngày 21/02/2023 và đơn từ chối tham gia các buổi làm việc tại Tòa án trong vụ kiện ngày 24/04/2024 bị đơn bà Lê Thị D trình bày:

Khoảng 10 giờ 00 phút ngày 08/05/2021, bà Trần Thị Kim P cùng ông Nguyễn Xuân H đến tiệm vải "H" của bà D để mua vải. Bà P đã đi lên lầu của tiệm vải để lựa vải. Lựa xong, bà P tự đi xuống theo lối cầu thang thì bị té ngã dẫn đến tử vong. Bà D cùng nhân viên trong tiệm đã báo sự việc cho Cơ quan Công an đến khám nghiệm, giải quyết vụ việc. Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an huyện D có thông báo về việc không khởi tố vụ án hình số: 486/TB-ĐTTH ngày 01/06/2021 về việc kết luận "Việc bà P tử vong do tự té ngã, vụ việc không có dấu hiệu của tội phạm". Theo kết luận của Cơ quan cảnh sát điều tra Công an huyện D thì bà D không có lỗi trong vụ việc. Bà D nhiều lần đến thăm hỏi, động viên gia đình, tham gia lễ mai táng và đã hỗ trợ chi phí mai táng số tiền 20.000.000 đồng. Do đó, bà D đề nghị không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông H và đề nghị giải quyết vụ án vắng mặt bà D.

- Người đại diện hợp pháp của bà Nguyễn Hoài Phương T1, Nguyễn Hoài Phương T3 - ông Nguyễn Xuân H trình bày: Thống nhất nội dung trình bày và yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

- Bản án dân sự sơ thẩm số: 16/2024/DS-ST ngày 27/9/2024 của Tòa án nhân dân huyện Diên Khánh đã căn cứ các Điều 584, 591, 605 của Bộ luật dân sự 2015, quyết định: Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông Nguyễn Xuân H về việc yêu cầu bà Lê Thị Diễm bồi T4 thiệt hại do tính mạng bị xâm phạm với tổng số tiền 410.400.000 đồng (bao gồm chí phí mai táng, cấp dưỡng cho người mà người bị thiệt hại có nghĩa vụ cấp dưỡng cấp và tổn thất tinh thần).

Ngoài ra, bản án còn tuyên về án phí.

Ngày 09/10/2024, nguyên đơn ông Nguyễn Xuân H kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm.

Lời khai và các tài liệu chứng cứ, chứng cứ các đương sự cung cấp tại giai đoạn phúc thẩm:

• - Nguyên đơn Nguyễn Xuân H rút một phần yêu cầu bồi thường tiền cấp dưỡng 120.000.000đ cho cháu Nguyễn Hoài Thiên T2; yêu cầu bồi thường chi phí mai táng 56.400.000 đồng và tổn thất tinh thần 100 lần mức lương cơ sở tương đương số tiền 234.000.000đ; xác định mức độ lỗi của bà P là 20%, của tiệm V là 80%, tương đương số tiền 187.200.000đ; tổng cộng số tiền phải bồi thường 243.600.000đ nhưng trừ 20.000.000₫ bà D đã gửi trước đó nên số tiền còn lại phải bồi thường là 223.600.000đ. Cha mẹ của bà Trần Thị Kim P là ông Trần Hữu Đ và bà Trần Thị A (đã chết năm 2013) nên hàng thừa kế thứ nhất của bà P chỉ có ông H, cháu T1 và cháu T2. Đề nghị sửa Bản án sơ thẩm theo hướng chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.
• - Ông Nguyễn Đình T là người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của ông H trình bày:

Tại Bản án sơ thẩm nhận định thiệt hại xảy ra đều có phần lỗi của 2 bên, tức là chủ cơ sở kinh doanh của bà Lê Thị D và bà Trần Thị Kim P; bà P lên lầu là theo yêu cầu của nhân viên bán vải của bà D chứ không phải bà P tự ý đi; tại thời điểm xảy ra, cầu thang được ốp gạch nhẵn bóng, không có lan can bảo vệ hai bên là không đúng với quy định pháp luật trong lĩnh vực xây dựng nhưng bà D vẫn đưa vào hoạt động kinh doanh dẫn đến việc bà P té ngã rơi xuống tầng trệt và tử vong. Do đó, thiệt hại xảy ra có một phần lỗi của chủ sở hữu tiệm vải “Hà Quyên” nên bà Lê Thị D phải có nghĩa vụ bồi thường cho gia đình ông H. Vì vậy, đề nghị Tòa án tỉnh Khánh Hòa chấp nhận kháng cáo của ông H, sửa bản án sơ thẩm.

- Tại phiên tòa, đại diện Viện kiểm sát xác định Thẩm phán, Hội đồng xét xử phúc thẩm, Thư ký, nguyên đơn đã chấp hành đúng trình tự thủ tục tố tụng theo quy định của Bộ luật tố tụng dân sự; bị đơn đã được Tòa án triệu tập hợp lệ nhưng vắng mặt là tự từ bỏ quyền lợi của mình.

Về nội dung vụ án, đại diện Viện kiểm sát xác định tiệm vải “H” là cơ sở có đăng ký kinh doanh và nộp thuế đúng quy định; bà Trần Thị Kim P là người có đủ năng lực hành vi dân sự, bà P lựa chọn việc đi lên cầu thang không có lan can và tự trượt chân té ngã dẫn đến tử vong. Do đó, thiệt hại xảy ra là do lỗi hoàn toàn của bà P nên việc ông Nguyễn Xuân H yêu cầu bà Lê Thị Diễm bồi T4 là không có căn cứ. Vì vậy, đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng cáo của ông H; giữ nguyên bản án sơ thẩm.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định như sau:

[1] Về thủ tục tố tụng: Ngày 27/9/2024, Tòa án nhân dân huyện Diên Khánh tuyên Bản án số 16/2024/DS-ST. Ngày 09/10/2024, nguyên đơn kháng cáo bản án nên việc kháng cáo trong thời hạn và được giải quyết theo thủ tục phúc thẩm. Bị đơn Lê Thị D đã được Tòa án triệu tập hợp lệ đến phiên tòa lần thứ hai nhưng vắng mặt. Do đó, Tòa án tiến hành xét xử vắng mặt bị đơn theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều 296 của Bộ luật tố tụng dân sự 2015.

[2] Về nội dung vụ án:

[2.1.] Khoảng 10 giờ 00 phút ngày 08/5/2021, tại tiệm vải “H" thôn T, xã D, huyện D, tỉnh Khánh Hòa do bà Lê Thị D là chủ cơ sở kinh doanh. Lúc này bà Trần Thị Kim P lựa vải tại gác lững và đi xuống cầu thang không có lan can bảo vệ, bà P trượt chân, tự té rơi xuống tầng trệt tử vong. Do đó việc ông Nguyễn Xuân H khởi kiện yêu cầu bà Lê Thị Diễm C cơ sở tiệm V phải bồi thường chi phí mai táng 56.400.000đ và bồi thường tổn thất tinh thần 100 lần mức lương cơ sở, xác định lỗi của cơ sở “H” 80% tương đương số tiền 187.200.000đ là có căn cứ để xem xét.

[2.2.] Xét yêu cầu bồi thường: về chi phí mai táng 56.400.000đ là chi phí thực tế, có chứng từ nên cần chấp nhận. Đối với khoản bồi thường tổn thất tinh thần, tại thời điểm xảy ra sự việc ngày 08/5/2021, bà Trần Thị Kim P là người có đủ năng lực hành vi dân sự, tự lựa chọn và quyết định việc đi lên cầu thang có bề mặt nhẵn bóng, không có lan can bảo vệ và bất cẩn dẫn đến trượt chân té ngã tử vong là có phần lỗi của bà P. Nên việc ông H yêu cầu mức tổn thất tinh thần tương ứng 100 lần mức lương cơ sở để yêu cầu bà D bồi thường toàn bộ là chưa phù hợp với mức độ lỗi giữa các bên. Căn cứ sự việc xảy ra, Hội đồng xét xử xác định mức tổn thất tinh thần làm căn cứ xem xét bồi thường là 60 lần mức lương cơ sở tương ứng số tiền 140.400.000₫.

[2.3.] Tại Quyết định không khởi tố vụ án hình sự số: 372/CSĐT ngày 01/06/2021, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an huyện D xác định bề mặt cầu thang lên xuống trong tiệm vải “Hà Quyên” được ốp bằng đá bóng nhẵn, không có lan can bảo vệ hai bên và việc bà P trượt ngã từ cầu thang xuống tầng trệt dấn đến tử vong không có dấu hiệu của tội phạm. Tuy nhiên, bà Lê Thị D đưa tiệm vãi “H” vào hoạt động kinh doanh, mua bán nhưng có cầu thang, bề mặt được ốp bằng đá bóng nhẵn, không có lan can bảo vệ hai bên; nhân viên tiệm vãi hướng dẫn bà P đi lền cầu thang để mua vải và bị trượt chân té ngã xuống tầng trệt dẫn đến tử vong; một phần nguyên nhân tử vong cũng do cầu thang không có lan can bảo vệ hai bên. Do đó, chủ sơ hữu cơ sở kinh doanh tiệm vải “H” phải có trách nhiệm bồi thường một phần thiệt hại xảy ra theo quy định tại Điều 605 của Bộ luật Dân sự 2015.

[2.4.] Từ những phân tích trên, Hội đồng xét xử xác định bà Nguyễn Thị Kim P1 tử vong là có phần lỗi của bà P1 và cơ sở kinh doanh tiệm vải “Hà Quyên” của bà Lê Thị D, nên mỗi bên phải chịu trách nhiệm 50% thiệt hại xảy. Thiệt hại xảy ra gồm chi phí mai táng 56.400.000đ, mức tổn thất tinh thần làm căn cứ bồi thường 60 lần mức lương cơ sở tương ứng số tiền 140.400.000đ, tổng cộng 196.800.000đ. Bà D phải bồi thường 50% thiệt hại tương ứng số tiền 98.400.000đ, bà D đã bồi thường 20.000.000đ nên còn phải tiếp tục bồi thường số tiền còn lại 78.400.000đ. Do đó, Hội đồng xét xử xác định yêu cầu khởi kiện của ông Nguyễn Xuân H là có cơ sở nên cần chấp nhận một phần kháng cáo và sửa bản án sơ thẩm.

[2.5.] Tại phiên Tòa phúc thẩm, ông Nguyễn Xuân H tự nguyện rút một phần yêu cầu khởi kiện đối với khoản tiền cấp dưỡng 120.000.000đ cho cháu Nguyễn Hoài Thiên T2; việc ông H rút đơn là đúng quy định nên cần đình chỉ đối với yêu cầu này.

[3] Tại phiên tòa, đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Khánh Hòa đề nghị Hội đồng xét xử phúc thẩm không chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn là trái với quan điểm của Hội đồng xét xử nên không được chấp nhận.

[4] Về án phí: Nguyên đơn thuộc trường hợp được miễn án phí theo quy định; kháng cáo của nguyên đơn được chấp nhận nên bị đơn phải chịu án phí dân sự sơ thẩm theo quy định của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Uỷ ban thường vụ Quốc Hội về án phí và lệ phí Tòa án.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

• - Căn cứ các Điều 584, Điều 591 và Điều 605 của Bộ luật Dân sự 2015;
• - Căn cứ các Điều 147, khoản 1 Điều 289, khoản 2 Điều 308 của Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.

Tuyên xử: Chấp nhận một phần kháng cáo của nguyên đơn ông Nguyễn Xuân H, sửa bản án sơ thẩm.

1. Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Nguyễn Xuân H:

Buộc bà Lê Thị D phải bồi thường thiệt hại do tính mạng của bà Trần Thị Kim P bị xâm phạm với số tiền 78.400.000đ (trong đó, chi phí mai táng 18.200.000đ, tổn thất tinh thần 60.200.000đ) cho ông Nguyễn Xuân H, bà Nguyễn Hoài Phương T1, Nguyễn Hoài Thiên T2.

Ngoài ra, kể từ ngày có đơn yêu cầu thi hành án của người được thi hành án cho đến khi thi hành án xong, bên phải thi hành án còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền phải thi hành án theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật dân sự 2015.

2. Đình chỉ một phần yêu cầu khởi kiện của ông Nguyễn Xuân H đối với yêu cầu cấp dưỡng cho cháu Nguyễn Hoài Thiên T2 với số tiền 120.000.000 đồng.

3. Về án phí: Bà Lê Thị Diễm P2 chịu 3.920.000đ (ba triệu chín trăm hai mươi nghìn đồng) án phí dân sự sơ thẩm. Ông Nguyễn Xuân H thuộc trường hợp được miễn án phí dân sự sơ thẩm, phúc thẩm theo quy định tại điểm d, đ khoản 1 Điều 12 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Uỷ ban thường vụ Quốc Hội về án phí và lệ phí Tòa án.

* Quy định chung: Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật thi hánh án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7 và 9 Luật thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật thi hành án dân sự.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực kể từ ngày tuyên án.

6