TÒA ÁN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

Bản án số: 140/2024/HNGĐ-PT

Ngày: 27-11-2024

V/v tranh chấp về thay đổi người

trực tiếp nuôi con sau ly hôn

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

- Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

Thẩm phán – Chủ tọa phiên tòa: Bà Đặng Thị Bích Loan

Các Thẩm phán: 1. Bà Lưu Thị Thủy Tiên;

2. Bà Nguyễn Hoàng Anh.

- Thư ký phiên tòa: Bà Phạm Thị Mỹ Tây – Thư ký Tòa án nhân dân

Thành phố Hồ Chí Minh.

- Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh tham gia

phiên tòa: Bà Đào Thị Ánh Tuyết - Kiểm sát viên.

Ngày 27 tháng 11 năm 2024, tại trụ sở Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh (số B đường L, phường B, Quận A, Thành phố Hồ Chí Minh) xét xử phúc thẩm công khai vụ án dân sự thụ lý số 101/2024/TLPT- HNGĐ ngày 11 tháng 10 năm 2024 về Tranh chấp thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn.

Do Bản án Hôn nhân và Gia đình sơ thẩm số 1205/2024/HNGĐ-ST ngày 23 tháng 8 năm 2024 của Tòa án nhân dân quận Bình Tân, Thành phố Hồ Chí Minh bị kháng cáo.

Theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm số 5668/2024/QĐPT - HNGĐ ngày 28 tháng 10 năm 2024, giữa các đương sự:

- Nguyên đơn: Bà Trần Thị Thanh T, sinh năm: 1983

Địa chỉ: số F đường H, khu phố A, phường B, quận B, Thành phố Hồ Chí Minh. (có mặt)

- Bị đơn: Ông Nguyễn Văn N, sinh năm: 1966

Địa chỉ: số B đường L, phường A, quận B, Thành phố Hồ Chí Minh. (có mặt)

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo đơn khởi kiện ngày 11 tháng 3 năm 2024 và trong quá trình tố tụng, bà Trần Thị Thanh T – nguyên đơn trình bày:

Bà Trần Thị Thanh T và ông Nguyễn Văn N trước đây là vợ chồng nhưng đã thuận tình ly hôn theo Quyết định số 1324/2020/QÐST-HNGĐ ngày 14/9/2020 của Tòa án nhân dân quận Bình Tân, Thành phố Hồ Chí Minh.

Bà T cho rằng khi ly hôn, do sức khỏe không tốt cần phải điều trị trong thời gian dài nên bà đã đồng ý giao 02 con chung tên Nguyễn Trần Cát T1, (giới tính: Nữ), sinh ngày 20/4/2010 và Nguyễn Trần Minh C, (giới tính: Nữ) sinh ngày 22/7/2011 cho ông N trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng; nay sức khỏe đã ổn định, vì lợi ích và nhu cầu học tập cũng như phát triển của các con nên bà T khởi kiện yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con, cụ thể yêu cầu ông N giao 02 con chung cho bà trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng và không yêu cầu ông N cấp dưỡng nuôi con.

Ông Nguyễn Văn N – Bị đơn trình bày:

Sau khi ly hôn, là người được trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng 02 con chung ông N luôn tạo mọi điều kiện để bà T được thực hiện quyền của mình trong việc thăm nom, chăm sóc và giáo dục các con.

Về việc học tập, môi trường sống và vui chơi: Hàng ngày ông N là người đưa đón con đi học, hiện các cháu đang học tại Trường Trung học Cơ sở L (Quận F, Thành phố Hồ Chí Minh) với môi trường học tập tốt, các con đều có học lực giỏi, hạnh kiểm tốt; ngoài ra, các con được ông N quan tâm và đảm bảo về môi trường sống và vui chơi, hiện 02 trẻ có cuộc sống vui vẻ, phát triển lành mạnh về thể chất và tinh thần; mọi chi phí học tập, sinh hoạt, vui chơi của các con đều do ông đảm nhiệm.

Ông N không đồng ý yêu cầu của bà T về việc thay đổi người trực tiếp nuôi con.

Tại Bản án Hôn nhân và Gia đình sơ thẩm số 1205/2024/HNGĐ-ST ngày 23 tháng 8 năm 2024, Tòa án nhân dân quận Bình Tân đã quyết định:

Căn cứ Điều 58, Điều 81, Điều 82, Điều 83 và Điều 84 Luật Hôn nhân và Gia đình,

Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Trần Thị Thanh T.

Thay đổi người trực tiếp nuôi con từ ông Nguyễn Văn N sang bà Trần Thị Thanh T.

Bà Trần Thị Thanh T được trực tiếp trông nom, chăm sóc, giáo dục, nuôi dưỡng 02 con chung tên Nguyễn Trần Cát T1 (giới tính: Nữ), sinh ngày 20/4/2010 và Nguyễn Trần Minh C (giới tính: Nữ) sinh ngày 22/7/2011.

Tạm hoãn việc cấp dưỡng nuôi con đối với ông N do bà T chưa có yêu cầu.

Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm còn tuyên nghĩa vụ chịu án phí và quyền kháng cáo.

Sau khi xét xử sơ thẩm, ngày 23/8/2024 ông Nguyễn Văn N kháng cáo.

Tại phiên tòa phúc thẩm:

• - Người kháng cáo ông Nguyễn Văn N yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm sửa Bản án sơ thẩm theo hướng giao 02 con chung cho ông trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng bởi các lý do: Ông đã chăm sóc, lo lắng cho 02 con trong thời gian dài, các con vẫn ổn định, sức khỏe tốt, học hành bình thường, sinh hoạt với cộng đồng vui vẻ; nếu được chấp nhận yêu cầu kháng cáo, ông N không yêu cầu bà T cấp dưỡng nuôi con.

• - Bà Trần Thị Thanh T không rút Đơn khởi kiện, không đồng ý yêu cầu kháng cáo của ông Nguyễn Văn N đồng thời đề nghị giữ nguyên Bản án sơ thẩm, bởi các lý do: 02 trẻ đều là con gái đang tuổi trưởng thành cần sự giáo dục chỉ dẫn của mẹ, bên cạnh đó do công việc cần phải đi tiếp khách nên ông N thường vắng nhà vào ban đêm, không có đủ thời gian theo dõi, nhắc nhở con trong học tập; ngoài ra, ông N còn có hành vi bạo lực, đánh mắng con vô cớ làm ảnh hưởng đến sức khỏe và tinh thần các con. Nếu được chấp nhận yêu cầu, bà T không yêu cầu ông N cấp dưỡng nuôi con.

Các đương sự không thỏa thuận được với nhau việc giải quyết vụ án.

- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh phát biểu quan điểm:

• - Về thủ tục tố tụng: Trong giai đoạn phúc thẩm, Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã tuân thủ đúng pháp luật tố tụng, gửi hồ sơ cho Viện Kiểm sát nghiên cứu đúng thời hạn luật định.

Tại phiên tòa, Hội đồng xét xử tuân thủ đúng nguyên tắc xét xử, đảm bảo cho các bên đương sự được phát biểu ý kiến, trình bày quan điểm và tranh luận; các đương sự đã thực hiện các quyền và nghĩa vụ của mình theo quy định.

• - Về hình thức: Đơn kháng cáo của ông Nguyễn Văn N còn trong thời hạn luật định nên hợp lệ.

• - Về nội dung kháng cáo: Qua lời trình bày của các bên đương sự tại phiên tòa phúc thẩm đồng thời xem xét toàn bộ tài liệu, chứng cứ thể hiện tại hồ sơ, xét thấy:

- Căn cứ Quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự số 1324/2020/QÐST-HNGĐ ngày 14/9/2020 của Tòa án nhân dân quận Bình Tân, Thành phố Hồ Chí Minh có cơ sở xác định quan hệ hôn nhân giữa bà Trần Thị Thanh T và ông Nguyễn Văn N đã chấm dứt vào năm 2020. Theo nội dung

Quyết định nêu trên, bà T và ông N có 02 con chung tên Nguyễn Trần Cát T1, sinh ngày 20/4/2010 (theo Trích lục khai sinh số 1071/TLKS-BS ngày 28/10/2019) và Nguyễn Trần Minh C, sinh ngày 22/7/2011 (theo Trích lục khai sinh số 1072/TLKS-BS ngày 28/10/2019), khi ly hôn các bên thỏa thuận giao cho ông N được trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng 02 con chung.

Phía bà T cho rằng thời điểm vợ chồng ly hôn, do sức khỏe của bà không tốt cần thời gian dài điều trị bệnh nên bà đã giao căn nhà số B đường L, phường A, quận B cho ông N ở và giao 02 con cho ông N trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng; tuy nhiên, quá trình chăm sóc, nuôi con ông N thường xuyên đi ngoại giao, tiếp khách về có hành vi bạo lực gia đình làm ảnh hưởng đến sức khỏe và tinh thần của con, ngoài ra việc ăn uống, ngủ nghỉ bất thường không phù hợp với tâm sinh lý của con đang tuổi lớn, điều này thể hiện tại tin nhắn giữa bà T với các con (tại biên bản phiên tòa ngày 21/8/2024 ông N cũng thừa nhận có sự việc 02 con nhắn tin với bà T). Trong việc học tập cũng như cuộc sống sinh hoạt hàng ngày ông N cũng không theo dõi dạy dỗ con, không thấy con có biểu hiện sa sút về đạo đức và học tập, không chăm sóc, giáo dục tốt cho con về sức khỏe, ăn uống cũng như vui chơi, giải trí (bà T cung cấp thông tin trao đổi học tập của 02 con với các giáo viên và theo kết quả khám sức khỏe của bé Cát T1, bé Minh C chuẩn đoán các bé bị viêm dạ dày, tá tràng và một số bệnh liên quan đến phụ khoa). Hiện nay sức khỏe và công việc của bà đã ổn định nên bà T yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi 02 con từ ông N sang cho bà chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục nhằm bảo đảm cho các con phát triển tốt về thể chất và tinh thần ở tuổi dậy thì, nếu được chấp nhận yêu cầu, bà T không yêu cầu ông N cấp dưỡng nuôi con.

Về phía ông N không đồng ý thay đổi người nuôi con vì suốt thời gian dài nuôi con ông đã làm tròn trách nhiệm của người cha, lo lắng cho con đầy đủ, sức khỏe của con tốt, việc học tập cũng đạt kết quả tốt. Đối với ý kiến của các con trình bày là muốn sống với mẹ do ông có hành vi bạo lực sau khi đi nhậu, không kiềm chế được cảm xúc và con gái thì sống với mẹ sẽ tốt hơn, lời trình bày này theo ông N không phải là của con ông vì tính tình của con ông biết, các con không nói như thế mà vì lý do gì đó mong Tòa án xem xét. Trình bày này của ông N là không có cơ sở bởi lẽ: Quá trình giải quyết vụ án, Tòa án đã tiến hành lấy ý kiến của trẻ Cát T1 và Minh C theo đúng luật định đồng thời các trẻ đã có bản tự khai, ý kiến là do trẻ tự ghi xuất phát từ ý chí mong muốn và nguyện vọng của trẻ muốn sống với mẹ, không ai tác động hay can thiệp.

Xét, 02 trẻ Cát T1 và Minh C là con chung của bà T và ông N, tuy hai người đã ly hôn nhưng đều có nghĩa vụ và quyền ngang nhau, cùng nhau chăm sóc, nuôi dưỡng con chưa thành niên; cha mẹ có nghĩa vụ tôn trọng ý kiến của con, chăm lo việc học tập, giáo dục để con phát triển lành mạnh về thể chất, trí tuệ, đạo đức trở thành người con hiếu thảo của gia đình, công dân có ích cho xã hội. Theo bản giải trình cung cấp tài liệu chứng minh thể hiện bà T có chỗ ở ổn định, hiện bà đang công tác tại Chi Cục Thuế quận B, đang đứng tên trên 07 sổ

tiết kiệm và Giấy chứng nhận Quyền sử dụng đất, do đó căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con thì việc giao 02 con cho bà T được trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục là phù hợp và cần thiết đồng thời cũng phù hợp với nguyện vọng của các con.

Từ những phân tích trên, căn cứ Điều 84 Luật Hôn nhân và Gia đình, căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con, căn cứ vào nguyện vọng của các con thì yêu cầu khởi kiện của bà T về việc thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn là có cơ sở. Viện Kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đề nghị Hội đồng xét xử phúc thẩm căn cứ khoản 1 Điều 308 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015: Không chấp nhận kháng cáo của ông Nguyễn Văn N và giữ nguyên Bản án sơ thẩm số 1205/2024/HNGĐ-ST ngày 23/8/2024 của Tòa án nhân dân quận Bình Tân, Thành phố Hồ Chí Minh.

Về án phí: Đương sự phải chịu theo quy định pháp luật.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa, căn cứ vào kết quả tranh tụng và ý kiến phát biểu của đại diện Viện Kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, Hội đồng xét xử nhận định:

[1]. Về hình thức: Đơn kháng cáo của ông Nguyễn Văn N phù hợp với quy định tại Điều 272 và Điều 273 Bộ luật tố tụng dân sự nên chấp nhận xem xét theo trình tự phúc thẩm.

[2]. Về nội dung kháng cáo:

Ông Nguyễn Văn N và bà Trần Thị Thanh T trước đây là vợ chồng. Ngày 14/9/2020, cả 02 thuận tình ly hôn theo Quyết định số 1324/2020/QĐST-HNGĐ của Tòa án nhân dân quận Bình Tân, Thành phố Hồ Chí Minh. Về phần con chung, ông N bà T thỏa thuận giao 02 con chung tên Nguyễn Trần Cát T1 (giới tính: Nữ), sinh ngày 20/4/2010 và Nguyễn Trần Minh C (giới tính: Nữ), sinh ngày 22/7/2011 cho ông N trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng.

Ngày 11/3/2024, bà T khởi kiện yêu cầu ông N giao 02 con chung cho bà T trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng và không yêu cầu ông N cấp dưỡng nuôi con. Do không đồng ý với phán quyết của Tòa án cấp sơ thẩm nên ông N kháng cáo.

Xét kháng cáo của ông Nguyễn Văn N yêu cầu được trực tiếp nuôi dưỡng 02 trẻ Nguyễn Trần Cát T1 và Nguyễn Trần Minh C, Hội đồng xét xử nhận thấy: Đối với con chung, bà T và ông N đều có tình yêu thương con như nhau, đều muốn được trực tiếp chăm sóc và nuôi dưỡng, việc yêu cầu nuôi con của đôi bên là xuất phát từ tình thương yêu của cha mẹ đối với con trẻ; tuy nhiên, việc giao con cho ai trực tiếp nuôi cần xét đến hoàn cảnh thực tế của mỗi bên sau khi ly hôn để quyết định nhằm đảm bảo quyền lợi về mọi mặt cho các con chung.

- Xét về thu nhập: Theo lời khai của các bên đương sự và các chứng cứ có trong hồ sơ thể hiện bà T và ông N có công việc và thu nhập ổn định; ngoài ra, bà T còn có thêm thu nhập từ việc cho thuê nhà trọ, tiền lãi tiết kiệm, ông N có thu nhập từ việc cho thuê Quyền sử dụng đất nên cả 02 đều đảm bảo được cuộc sống cho con.

- Về điều kiện chỗ ở và giờ giấc làm việc: Ông N và bà T đều đang làm việc trong giờ hành chính đồng thời đều có nơi ở ổn định và gần trường học của các con nên cả hai đều thuận lợi trong việc đưa đón con đi học.

Hội đồng xét xử xét thấy: Cả ông N và bà T đều có điều kiện như nhau, có đủ khả năng về kinh tế cũng như thời gian trong việc đưa đón các con đi học hàng ngày, do bà T cần phải điều trị bệnh nên trong khoảng thời gian từ sau khi ly hôn đến nay việc nuôi dưỡng, chăm sóc các con do ông N là người trực tiếp nhưng ông N thừa nhận bà T vẫn qua lại chăm lo, giáo dục con nên về cơ bản các con vẫn được quan tâm, chăm sóc tốt; tuy nhiên, trên thực tế theo lời trình bày của bà T và lời thừa nhận của ông N thì do công việc cần phải đi tiếp khách nên ông N thường vắng nhà vào ban đêm, các con ở nhà một mình nên không có người hỗ trợ khi cần thiết. Bên cạnh đó, các con đều là trẻ gái (Cát T1 14 tuổi, M 13 tuổi) đang trong giai đoạn phát triển về giới, về tâm sinh lý nên mẹ trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục sẽ phù hợp, thuận lợi hơn đồng thời cũng thể hiện trách nhiệm của bà T trong việc chia sẻ nghĩa vụ nuôi con chung với ông N; ngoài ra, khi cung cấp lời khai cho Tòa án các con đều có nguyện vọng được sống cùng mẹ. Do đó, Tòa án cấp sơ thẩm giao 02 con chung cho bà T trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục là có cơ sở nên cần giữ nguyên Bản án sơ thẩm - không chấp nhận yêu cầu kháng cáo ông N, đây cũng là đề nghị của đại diện Viện kiểm sát tại phiên tòa phúc thẩm.

[3]. Về án phí: Do Hội đồng xét xử phúc thẩm không chấp nhận kháng cáo nên ông N phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 1 Điều 308 Bộ luật tố tụng dân sự;

Căn cứ Điều 58, Điều 81, Điều 82, Điều 83 và Điều 84 Luật Hôn nhân và Gia đình;

Căn cứ Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án,

Tuyên xử:

1. Không chấp nhận yêu cầu kháng cáo của ông Nguyễn Văn N.

Giữ nguyên Bản án sơ thẩm số 1205/2024/HNGĐ-ST ngày 23 tháng 8 năm 2024 của Tòa án nhân dân quận Bình Tân.

Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Trần Thị Thanh T.

Thay đổi người trực tiếp nuôi con từ ông Nguyễn Văn N sang bà Trần Thị Thanh T.

Bà Trần Thị Thanh T được trực tiếp trông nom, chăm sóc, giáo dục, nuôi dưỡng 02 con chung tên Nguyễn Trần Cát T1 (giới tính: Nữ), sinh ngày 20/4/2010 và Nguyễn Trần Minh C (giới tính: Nữ) sinh ngày 22/7/2011.

Tạm hoãn việc cấp dưỡng nuôi con đối với ông N do bà T chưa có yêu cầu.

Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ tôn trọng quyền của con được sống chung với người trực tiếp nuôi con; có quyền, nghĩa vụ thăm nom con mà không ai được cản trở. Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con lạm dụng việc thăm nom để cản trở hoặc gây ảnh hưởng xấu đến việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con thì người trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế quyền thăm con của người đó.

Cha, mẹ trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu người không trực tiếp nuôi con thực hiện các nghĩa vụ theo quy định tại Điều 82 của Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014; yêu cầu người không trực tiếp nuôi con cùng các thành viên gia đình tôn trọng quyền được nuôi con của mình.

Trong trường hợp có yêu cầu của cha, mẹ hoặc cá nhân, tổ chức theo quy định của pháp luật, Tòa án có thể quyết định việc thay đổi người trực tiếp nuôi con và mức cấp dưỡng nuôi con theo luật định.

2. Về án phí:

• - Án phí dân sự sơ thẩm: Ông Nguyễn Văn N phải chịu 300.000 (ba trăm ngàn) đồng.

• Hoàn trả cho bà Trần Thị Thanh T số tiền tạm ứng án phí đã nộp theo biên lai số 0012064 ngày 12/3/2024 của Chi cục Thi hành án dân sự quận Bình Tân, Thành phố Hồ Chí Minh.

• - Án phí dân sự phúc thẩm: Ông Nguyễn Văn N phải chịu 300.000 (ba trăm ngàn) đồng, được trừ vào số tiền tạm ứng án phí đã nộp theo biên lai số 0003754 ngày 10/9/2024 của Chi cục Thi hành án dân sự quận Bình Tân, Thành phố Hồ Chí Minh. Ông N không phải nộp thêm án phí phúc thẩm.

Trường hợp Bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật thi hành án dân sư thì ngươi được thi hành án dân sư, ngươi phải thi hành án dân sư có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tư nguyện thi hành án hoặc bị cương chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, Điều 7 và Điều 9

Luật thi hành án dân sư; thơi hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật thi hành án dân sư.

3. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.

Nơi nhận: - TAND tối cao; - TAND cấp cao tại Tp.HCM; - VKSND cấp cao tại Tp.HCM; - VKSND Tp.HCM; - TAND Q.Bình Tân; - Chi Cục THADS Q.Bình Tân; - Các đương sự; - Lưu: HSVA; VT.

TM. HỘI ĐỒNG XÉT XỬ PHÚC THẨM Thẩm phán – Chủ tọa phiên tòa Đặng Thị Bích Loan