NHÂN DANH
NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
TÒA ÁN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Với Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

• Thẩm phán – Chủ tọa phiên tòa: Bà Nguyễn Thị Thúy Hạnh
• Các thẩm phán: Bà Ngô Tuyết Băng
• Bà Lê Thúy Linh

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội tham gia phiên tòa: Ông Nguyễn Trần Thắng - Kiểm sát viên

Thư ký phiên tòa: Ông Lê Hồng Hòa - Thư ký Tòa án

Ngày 29/6/2021 tại trụ sở Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội xét xử công khai vụ án kinh doanh thương mại phúc thẩm thụ lý số 130/TLPT ngày 12/4/2021 về việc “Tranh chấp hợp đồng tín dụng”. Theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử số 245/2021/QĐXX ngày 07/5/2021 và Quyết định hoãn phiên tòa số 303/2021/QĐHPT ngày 25/5/2021, giữa:

Nguyên đơn: Công ty TNHH MTV Quản lý tài sản của các Tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC)

Địa chỉ: Số 22, phố Hàng Vôi, phường Lý Thái Tổ, quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội.

Ủy quyền tham gia tố tụng cho: Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công Thương

Trụ sở: Số 2C Phó Đức Chính, phường Nguyễn Thái Bình, quận 1, thành phố Hồ Chí Minh.

Người đại diện tham gia tố tụng: Ông Phạm Việt Anh, ông Hoàng Văn Quảng, ông Trần Văn Đảm, ông Nguyễn Công Linh - Cán bộ ngân hàng

Bị đơn: Bà Đinh Thị Thu Hương

Địa chỉ: Căn hộ 1406 tòa nhà N01A, số 275 Nguyễn Trãi, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Thành phố Hà Nội

Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan:

Người thừa kế quyền và nghĩa vụ tham gia tố tụng của ông Đinh Văn Thể gồm: Bà Nguyễn Thị Kim Hường sinh năm 1943; Bà Đinh Thị Thu Hương sinh 1975; Bà Đinh Thị Thu Hằng sinh 1977.

Bà Nguyễn Thị Kim Hường Địa chỉ: Phòng 111-C1, Tập thể Quỳnh Mai, phường Quỳnh Mai, quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội (Bà Hường ủy quyền cho con là Đinh Thị Thu Hằng)

Bà Đinh Thị Thu Hằng Địa chỉ: Số 12/26, ngõ Thịnh Hào 3, phố Tôn Đức Thắng, phường Hàng Bột, quận Đống Đa, thành phố Hà Nội

Bà Đinh Thị Thu Hương Địa chỉ: Căn hộ 1406, tầng 14, tòa nhà N10A, Goldenland Building số 275, Nguyễn Trãi, phường Thanh Xuân, quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội

(Các đương sự có mặt tại phiên tòa)

NỘI DUNG VỤ ÁN

Ngày 01/4/2014 Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công thương (Gọi tắt là Ngân hàng) và bà Đinh Thị Thu Hương (Gọi tắt là bà Hương) ký kết hợp đồng tín dụng số 25.2014/HĐTDTL-CN. Nội dung hợp đồng thể hiện việc Ngân hàng cho bà Hương vay số tiền 1.200.000.000đ; Thời hạn vay là 09 tháng; Lãi suất cho vay được điều chỉnh 06 tháng/lần, lãi suất ở thời điểm giải ngân là 13,5%/năm; Mục đích vay để kinh doanh chăn ga, gối đệm.

Tài sản để bảo đảm cho khoản vay là căn hộ số 111- Nhà C1 T/T Quỳnh Mai, phường Quỳnh Mai, quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội đã được cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở mang tên ông Đinh Văn Thể và vợ là bà Nguyễn Thị Kim Hường.

Thực hiện hợp đồng, Ngân hàng đã giải ngân cho bà Hương đủ số tiền vay nhưng đến hạn thanh toán, bà Hương mới thanh toán được 116.000.000đ (Nợ gốc) và 59.734.617đ (Nợ lãi). Ngày 15/11/2016 Ngân hàng khởi kiện đến Tòa án nhân dân quận Thanh Xuân yêu cầu bà Hương phải thanh toán nợ. Sau khi thụ lý vụ án vào ngày 17/01/2017, ngày 28/11/2017 Tòa án nhân dân quận Thanh Xuân có công văn đề nghị Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội xác định thẩm quyền giải quyết vụ án thuộc TAND quận Thanh Xuân hay TAND quận Hai Bà Trưng. Căn cứ quyết định giải quyết tranh chấp về thẩm quyền của Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội, ngày 02/4/2018 Tòa án nhân dân quận Hai Bà Trưng đã thụ lý giải quyết vụ án.

Trong quá trình giải quyết vụ án tại Tòa án nhân dân quận Hai Bà Trưng, ngày 11/12/2018 Ngân hàng đã ký kết hợp đồng mua bán nợ với Công ty TNHH MTV Quản lý của các tổ chức tín dụng Việt Nam (Gọi là VAMC). VAMC đã làm thủ tục ủy quyền cho Ngân hàng thực hiện các quyền và nghĩa vụ liên quan đến khách hàng và khoản nợ của bà Đinh Thị Thu Hương.

Ngân hàng yêu cầu bà Hương phải thanh toán trả VAMC số tiền nợ gốc 1.064.000.000đ và nợ lãi 62.482.049đ (Trong hạn) cùng 1.259.292.125đ (Lãi quá hạn). Trường hợp bà Hương không trả nợ thì VAMC có quyền yêu cầu xử lý tài sản bảo đảm để thu hồi nợ.

Bà Đinh Thị Thu Hương thừa nhận có ký kết hợp đồng tín dụng và đã được Ngân hàng giải ngân cho vay đủ số tiền 1.200.000.000đ. Do công việc kinh doanh gặp nhiều khó khăn nên bà trả nợ được cho Ngân hàng được 116.000.000đ gốc và 59.734.617đ tiền lãi. Bà Hương thừa nhận nay còn nợ số tiền gốc, tiền lãi trong và quá hạn đúng như Ngân hàng yêu cầu. Bà Hương xin được trả dần số nợ gốc đến hết ngày 31/12/2021 và đề nghị Ngân hàng miễn một phần lãi. Nếu bà không trả được nợ thì Ngân hàng phát mại tài sản thế chấp của ông Thể, bà Hường (Bố mẹ đẻ của bà).

Bà Đinh Thị Thu Hằng đại diện cho bà Nguyễn Thị Kim Hường và là người thừa kế quyền và nghĩa vụ tố tụng của ông Đinh Văn Thể trình bày: Ông Thể và bà Hường đã ký kết hợp đồng thế chấp tài sản thuộc sở hữu của ông bà là căn hộ số 111- Nhà C1, tập thể Quỳnh Mai cho Ngân hàng để đảm bảo cho khoản vay của con gái là Đinh Thị Thu Hương. Hợp đồng tín dụng giữa Ngân hàng với bà Hương là cho vay theo hình thức cá nhân nhưng giấy tờ đính kèm chứng minh vay là đăng ký kinh doanh hộ kinh doanh cá thể. Hợp đồng này bị vô hiệu khi Ngân hàng không cung cấp hóa đơn gia tăng của việc mua chăn ga, gối đệm và giấy biên nhận giao hàng hóa. Ngân hàng cho vay nhưng không quản lý theo dõi việc sử dụng vốn vay. Hợp đồng thế chấp tài sản giữa ông Thể, bà Hường với Ngân hàng đã hết hạn từ tháng 4/2020 nên không đồng ý phát mại tài sản trong trường hợp bà Hương không thanh toán nợ.

Bản án KDTMST số 33/2020/KDTMST ngày 11/12/2020 của Tòa án nhân dân quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội đã quyết định:

1. Chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công Thương đối với bà Đinh Thị Thu Hương.

Buộc bà Đinh Thị Thu Hương phải thanh toán cho VAMC tổng số tiền là 2.237.647.216đ (Trong đó gồm: 1.064.000.000đ nợ gốc; 62.482.049đ lãi trong hạn; 1.111.165.167đ lãi quá hạn) tính đến ngày 11/12/2020 tại Hợp đồng tín dụng 25.2014/HĐTD-CN ngày 01/4/2014 và theo giấy nhận nợ số 25.1 ngày 01/4/2014.

2. Ghi nhận sự tự nguyện Ngân hàng không yêu cầu bà Hương phải thanh toán số tiền phạt chậm trả lãi trong hạn 6.109.312đ.

Bà Đinh Thị Thu Hương phải tiếp tục thanh toán cho VAMC tiền lãi phát sinh theo quy định tại Giấy nhận nợ số 25.1 ngày 01/4/2014 kèm theo hợp đồng tín dụng 25.2014/HĐTD-CN ngày 01/4/2014 kể từ ngày 12/12/2020 cho đến khi thanh toán xong khoản nợ gốc.

Nếu bà Đinh Thị Thu Hương không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ thanh toán các khoản tiền trên thì VAMC được quyền yêu cầu Cơ quan thi hành án có thẩm quyền tiến hành kê biên, phát mại tài sản là toàn bộ quyền sử dụng và sở hữu căn hộ 111- Nhà C1 tập thể Quỳnh Mai, phường Quỳnh Mai, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội.

Ngoài ra, bản án còn tuyên về nghĩa vụ chịu án phí, quyền kháng cáo của các đương sự.

Không đồng ý với bản án, ngày 20/12/2020 bà Hương có đơn kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm.

Tại phiên tòa phúc thẩm: Nguyên đơn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện và nhất trí với bản án sơ thẩm.

Bị đơn giữ yêu cầu kháng cáo về phần lãi suất và cho rằng hợp đồng tín dụng đã thỏa thuận lãi suất điều chỉnh 6 tháng/lần đối với khoản vay có thời hạn 9 tháng nhưng Nguyên đơn áp dụng lãi suất quá hạn cho đến ngày xét xử sơ thẩm 19,5%/năm là quá cao. Đề nghị HĐXX xem xét tính lại lãi suất mà Bị đơn phải thanh toán.

Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội phát biểu quan điểm và đề xuất hướng giải quyết vụ án có nội dung chính:

Quá trình tố tụng tại cấp phúc thẩm: Thẩm phán đã tiến hành tống đạt Thông báo thụ lý vụ án, triệu tập các đương sự đến Tòa án tham gia tố tụng theo đúng quy định của Bộ luật tố tụng dân sự. Tại phiên tòa Thẩm phán và Hội đồng xét xử, thư ký phiên tòa đã thực hiện đúng các quy định của pháp luật. Các đương sự đã thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ của mình, được tranh luận, được hòa giải và trình bày căn cứ để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Bản án sơ thẩm xác định chưa đúng tư cách của Nguyên đơn bởi Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công thương đã bán khoản nợ cho Công ty VAMC nên Ngân hàng chỉ tham gia tố tụng với tư cách là người đại diện ủy quyền của Nguyên đơn là VAMC.

Lãi suất của khoản tiền vay của bà Hương đã được Nguyên đơn điều chỉnh và tính lãi suất cho vay đến thời điểm xét xử đúng như thỏa thuận trong hợp đồng nên kháng cáo của bà Hương không có cơ sở chấp nhận. Đề nghị HĐXX giữ nguyên bản án sơ thẩm.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN

Về thủ tục kháng cáo: Đơn kháng cáo và biên lai nộp tiền tạm ứng án phí phúc thẩm của bà Đinh Thị Thu Hương (Bà Hương) làm và nộp trong thời hạn luật định nên kháng cáo được chấp nhận.

Về thủ tục tố tụng: Tòa án cấp sơ thẩm xác định Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công thương (Ngân hàng) là Nguyên đơn trong vụ án trong khi Ngân hàng đã bán khoản nợ của bà Hương cho Công ty TNHH MTV Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) từ ngày 11/12/2018 theo Hợp đồng mua bán nợ số 5478/2018/MBN.VAMC-SAIGONBANK.

Theo quy định tại khoản 2 Điều 68 Bộ luật dân sự năm 2015 thì “Nguyên đơn trong vụ án dân sự là người khởi kiện, người được cơ quan, tổ chức, cá nhân khác do Bộ luật này quy định khởi kiện để yêu cầu Tòa án giải quyết vụ án dân sự khi cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của người đó bị xâm phạm”

Đối với vụ án này, ở thời điểm bắt đầu khởi kiện Ngân hàng đề nghị Tòa án giải quyết buộc bà Hương thanh toán khoản tiền vay gồm 1.064.000.000đ (Gốc) và lãi chưa thanh toán. Thế nhưng đến ngày 11/12/2018 Ngân hàng đã bán khoản nợ trên cho VAMC nên kể từ đó quyền lợi của Ngân hàng đã chấm dứt, Ngân hàng không còn là người bị xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp. Tuy nhiên Ngân hàng vẫn được VAMC ủy quyền để tiếp tục giải quyết khoản nợ liên quan đến bà Hương nên vị trí tố tụng ở đây đã thay đổi, Tòa án phải xác định Nguyên đơn trong vụ án là Công ty TNHH MTV Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam, còn Ngân hàng chỉ là người đại diện theo ủy quyền của Nguyên đơn. Việc Tòa án sơ thẩm xác định sai tư cách của Nguyên đơn sẽ làm ảnh hưởng đến quyết định của vụ án không được chính xác theo đúng quy định của pháp luật, Tòa án cấp sơ thẩm cần nghiêm túc rút kinh nghiệm.

Tại phiên tòa, bà Hương kháng cáo cho rằng khoản lãi quá hạn do Nguyên đơn yêu cầu bà phải thanh toán là 19,5%/năm quá cao, không đúng với thỏa thuận của các bên trong hợp đồng tín dụng, lãi suất cho vay được điều chỉnh 6 tháng/lần.

HĐXX thấy rằng: Tại Tòa án cấp sơ thẩm, Nguyên đơn đã xuất trình các Thông báo điều chỉnh lãi suất cho vay kể từ khi giải ngân cho đến ngày 22/9/2020 cùng Bảng kê tính lãi tính đến ngày 22/9/2020 đối với khoản vay của bà Hương tại Ngân hàng. Theo bảng kê nêu trên, lãi suất quá hạn được Nguyên đơn áp dụng từ ngày 01/01/2015 đến ngày 22/9/2020 là 19,5% nhưng theo đó thì lãi suất quá hạn tính đến ngày 28/8/2020 là 1.287.770.508đ. Tuy nhiên, theo Quyết định của bản án sơ thẩm đã tuyên thì đến ngày 11/12/2020 lãi suất nợ quá hạn mà bà Hương phải trả là 1.111.165.167đ.

Tại phiên tòa phúc thẩm, Nguyên đơn xuất trình Bảng kê tính lãi đối với khoản vay của bà Hương từ khi giải ngân cho đến ngày xét xử sơ thẩm (11/12/2020) và giải trình: Theo quy định trong hợp đồng tín dụng thì kể từ sau 09 tháng giải ngân, khoản vay của bà Hương được chuyển sang khoản nợ quá hạn. Lẽ ra từ đó, mức lãi suất quá hạn được áp dụng duy nhất một mức từ 01/01/2015 cho đến ngày xét xử là 19,5%/năm và sẽ không được áp dụng mức điều chỉnh lãi suất như thỏa thuận đã ký kết trong hợp đồng bởi khoản vay đã bị coi là quá hạn nhưng trước ngày xét xử sơ thẩm, khi được Tòa án giải thích, người đại diện của Nguyên đơn trình lãnh đạo và được duyệt, chấp nhận cho khoản vay quá hạn của bà Hương vẫn được tính lãi suất như khoản vay còn trong hạn (lãi suất vay được điều chỉnh 06 tháng/lần đến khi xét xử sơ thẩm). Cùng với giải trình nêu trên, Nguyên đơn xuất trình Bảng kê tính lãi khoản vay quá hạn cho thấy Nguyên đơn đã điều chỉnh lãi vay 06 tháng/lần. Suốt từ năm 2014 đến ngày xét xử sơ thẩm lãi suất cho vay quá hạn được áp dụng cho bà Hương từ 19,5%/năm xuống 15% và cuối cùng là 14,25% (tức 9,5%/năm đối với lãi vay trong hạn) là phù hợp với mức lãi suất hiện nay đang được áp dụng nên kháng cáo của bà Hương không có cơ sở chấp nhận.

Tuy nhiên, do Tòa án sơ thẩm có một số sai sót khi xác định sai tư cách tham gia tố tụng của đương sự, thu thập chứng cứ chưa đầy đủ và cho người kháng cáo phải nộp tiền tạm ứng án phí không đúng quy định theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội năm 2016 (Thu tạm ứng án phí phúc thẩm đối với vụ án kinh doanh thương mại là 2.000.000đ, không phải là 3.000.000đ) nên HĐXX sẽ sửa bản án sơ thẩm.

Từ những nhận định trên
Áp dụng khoản 2 Điều 308 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015
QUYẾT ĐỊNH

Sửa bản án kinh doanh thương mại sơ thẩm số 33/2020/KDTMST ngày 11/12/2020 của Tòa án nhân dân quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội đã quyết định:

Xử:

1. Chấp nhận yêu cầu thanh toán nợ Công ty TNHH MTV Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) của đối với bà Đinh Thị Thu Hương.

Bà Đinh Thị Thu Hương phải thanh toán cho VAMC số tiền 1.064.000.000đ nợ gốc; 62.482.049đ lãi trong hạn; 1.111.165.167đ lãi quá hạn. Tổng cộng 2.237.647.216đ.

Kể từ sau ngày xét xử sơ thẩm (12/12/2020), bà Đinh Thị Thu Hương còn tiếp tục phải trả lãi suất đối với khoản tiền gốc chưa trả theo mức lãi suất quy định trong hợp đồng tín dụng 25.2014/HĐTD-CN ngày 01/4/2014 nhưng phù hợp với quy định của pháp luật.

2. Trường hợp bà Đinh Thị Thu Hương không thanh toán hoặc không thanh toán đầy đủ các khoản nợ nêu trên thì VAMC được quyền yêu cầu Cơ quan có thẩm quyền xử lý tài sản bảo đảm là quyền sử dụng và sở hữu căn hộ chung cư tại địa chỉ: Số 111- Nhà C1 tập thể Quỳnh Mai, phường Quỳnh Mai, quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội đã được cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở quyền sử dụng đất ở mang số 10107315194, hồ sơ gốc số 4027.2000.QĐUB/12996.2000 do UBND thành phố Hà Nội cấp ngày 14/8/2000 đứng tên chủ sở hữu bà Nguyễn Thị Kim Hường và chồng ông Đinh Văn Thể.

Trường hợp số tiền phát mại, thu hồi từ tài sản bảo đảm không đủ trả nợ cho Công ty TNHH MTV Quản lý tài sản của các Tổ chức tín dụng Việt Nam thì bà Đinh Thị Thu Hương phải tiếp tục thực hiện nghĩa vụ trả nợ cho Công ty TNHH MTV Quản lý tài sản của các Tổ chức tín dụng Việt Nam cho đến khi tất toán toàn bộ khoản vay.

3. Về án phí: Bà Hương phải chịu 79.129.000đ án phí KDTM sơ thẩm và 2.000.000đ tiền án phí KDTM phúc thẩm. Bà Hương đã nộp tạm ứng 3.000.000 theo biên lai 04024 ngày 14/02/2021 tại Chi cục THA quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội. Hoàn trả Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công thương (Người đại diện ủy quyền của VAMC) 48.498.415đ tiền tạm ứng án phí đã nộp theo biên lai số 002279 ngày 17/01/2017 tại Chi cục THA quận HBT Hà Nội.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.