TÒA ÁN NHÂN DÂN KHU VỰC 3 – LAI CHÂU

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

Bản án số: 04/2025/HNGĐ-ST Ngày 28 tháng 11 năm 2025 V/v“không công nhận quan hệ vợ chồng”

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN KHU VỰC 3 - LAI CHÂU

Thành phần Hội đồng xét xử sơ thẩm gồm có:

• Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: ông Lê Minh Tuấn.
• Các Hội thẩm nhân dân: ông Đèo Văn Vĩnh, ông Lò Văn Chiên
• Thư ký phiên tòa: ông Chảo Hò Sơn – Thẩm tra viên, Tòa án nhân dân khu vực 3 - Lai Châu.
• Đại diện viện kiểm sát nhân khu vực 3 - Lai Châu tham gia phiên toà: bà Đặng Ngọc Anh – Kiểm sát viên.

Trong ngày 28 tháng 11 năm 2025 tại Trụ sở Tòa án nhân dân khu vực 3 - Lai Châu, xét xử sơ thẩm công khai vụ án dân sự thụ lý số: 20/2025/TLST-HNGĐ ngày 08 tháng 10 năm 2025 về việc: “không công nhận quan hệ vợ chồng”, theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử số 02/2025/QĐXXST-HNGĐ ngày 07 tháng 11 năm 2025 giữa các đương sự:

1. Nguyên đơn: chị Chẻo San Mẩy, sinh năm: 1994 - vắng mặt có đơn xin xét xử vắng mặt.

   Địa chỉ: bản Sì Choang, xã Sì Lở Lầu, tỉnh Lai Châu.

2. Bị đơn: anh Tẩn Láo San (tên gọi khác Tẩn Lao San), sinh năm 1993 - vắng mặt có đơn xin xét xử vắng mặt.

   Địa chỉ: bản Sì Choang, xã Sì Lở Lầu, tỉnh Lai Châu. Hiện đang chấp hành án tại Trại giam Hồng Ca – Yên Bái (nay là tỉnh Lào Cai).

NỘI DUNG VỤ ÁN:

1. Tại đơn khởi kiện và trong quá trình giải quyết và tại phiên tòa nguyên đơn chị Chẻo San Mẩy trình bày:

   Về hôn nhân: chị Chẻo San Mẩy và anh Tẩn Láo San chung sống với nhau vào năm 2012 nhưng không có đăng ký kết hôn theo quy định của pháp luật. Việc chung sống với nhau trên cơ sở tự nguyện, không bị ai ép buộc. Sau khi chung sống hạnh phúc đến năm 2014 thì anh Tẩn Láo San và chị Chẻo San Mẩy phát sinh nhiều mâu thuẫn, năm 2016 thì sống ly thân cho đến nay. Nguyên nhân do bất đồng quan điểm, tính cách không hợp nhau, thường xuyên xảy ra cãi vã trong đời sống hàng ngày. Hiện không còn quan tâm đến nhau, hai vợ chồng được gia đình hai bên hoà giải nhưng không thay đổi được. Tháng 6 năm 2016 anh Tẩn Láo San vi phạm pháp luật về hình sự và đang chấp hành án tại Trại giam Hồng Ca, Yên Bái (nay là tỉnh Lào Cai). Xét thấy tình cảm không còn, mục đích hôn nhân không đạt được chị Chẻo San Mẩy đề nghị Tòa án giải quyết không công nhận quan hệ vợ chồng giữa chị Chẻo San mẩy với anh Tẩn Láo San.

   Về con chung: Vợ, chồng chị Chẻo San Mẩy và anh Tẩn Láo San có hai con chung là cháu Tẩn Văn Hùng, sinh ngày 05/02/2013 và cháu Tẩn Mai Phương, sinh ngày 04/12/2014, sau khi ly hôn chị Chẻo San Mẩy có nguyện vọng là người trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục cả hai con chung cho đến khi trưởng thành đủ 18 tuổi. Về cấp dưỡng nuôi con chung chị Chẻo San Mẩy đủ khả năng nuôi hai con nên không đề nghị anh Tẩn Láo San phải cấp dưỡng nuôi con chung.

   Về quan hệ tài sản chung, nợ chung: Vợ, chồng chị Chẻo San Mẩy và anh Tẩn Láo San tự thỏa thuận không đề nghị Tòa án giải quyết.

   Về án phí: chị Chẻo San Mẩy đề nghị được miễn án phí theo quy định của pháp luật.

2. Bị đơn anh Tẩn Láo San trình bày: Tôi đã nhận được các giấy tờ của Tòa án nhưng do tôi đang chấp hành án nên tôi đề nghị Tòa án mở phiên xét xử vắng mặt tôi.

   Về quan hệ hôn nhân: Tôi và chị Chẻo San Mẩy, sinh ngày 28/8/1994 chung sống với nhau nhưng không có đăng ký kết hôn. Quá trình chung sống tự nguyên không ai ép buộc, hiện nay tôi đang chấp hành án tại Trại giam Hồng Ca, Yên Bái (nay là tỉnh Lào Cai). Tôi đã nhận được giấy triệu tập và các quyết định của Tòa án nhưng do tôi đang chấp hành án nên tôi đề nghị Tòa án xét xử vắng mặt tôi. Đối với yêu cầu không công nhận vợ chồng của chị Chẻo San Mẩy thì tôi đề nghị Tòa án xem xét theo quy định của pháp luật. Về con chung, cấp dưỡng nuôi con chung: Tôi và chị Chẻo San Mẩy có 02 con chung là cháu Tẩn Văn Hùng, sinh ngày 05/02/2013 và Tẩn Mai Phương, sinh ngày 04/12/2014. Do tôi đang chấp hành án nên tôi đề nghị Tòa án xem xét theo quy định của pháp luật. Về cấp dưỡng nuôi con chung tôi không đề nghị phải cấp dưỡng nuôi con chung. Về tài sản chung, khoản nợ chung: vợ chồng tôi không có nên không đề nghị Tòa án giải quyết.

3. Trong quá trình giải quyết vụ án UBND xã Sì Lở Lầu, tỉnh Lai Châu đã xác nhận anh Tẩn Láo San, sinh năm 1993 và chị Chẻo San Mẩy, sinh năm 1994 không có đăng ký kết hôn, tình trạng chung sống với nhau không có đăng ký hợp pháp. Vợ, chồng chị Chẻo San Mẩy và anh Tẩn Láo San có hai con chung là cháu: Tẩn Văn Hùng, sinh ngày 05/02/2013, cháu Tẩn Mai Phương, sinh ngày 04/12/2014.

Quan điểm của đại diện VKSND khu vực 3 - Lai Châu:

Về thủ tục Tố tụng: quá trình giải quyết vụ án, Thẩm phán, thư ký đã thực hiện đúng quy định của Bộ luật tố tụng dân sự. Hội đồng xét xử đã thực hiện đúng thủ tục tố tụng, sự có mặt của các thành viên Hội đồng xét xử, thư ký phiên tòa, thủ tục phiên tòa theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự.

Tuân theo pháp luật của những người tham gia tố tụng: nguyên đơn chị Chẻo San Mẩy và bị đơn anh Tẩn Láo San đã thực hiện đúng các quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự.

Về nội dung: Căn cứ vào Điều 14, Điều 53, Điều 58, Điều 81, Điều 82, Điều 83 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014; khoản 1 Điều 5; khoản 8 Điều 28, điểm a khoản 1 Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39, Điều 227; Điều 228; Điều 238; Điều 1 Luật số 85/2025/QH15 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ Luật tố tụng dân sự, Luật tố tụng hành chính, Luật tư pháp người chưa thành niên, Luật phá sản và Luật hòa giải, đối thoại tại Tòa án. Điểm đ khoản 1 Điều 12 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án; Nghị quyết số 01/2025/NQ-HĐTP ngày 27/6/2025 của Hội đồng Thẩm phán TANDTC đề nghị Hội đồng xét xử xem xét:

Về hôn nhân: không công nhận quan hệ vợ chồng giữa chị Chẻo San Mẩy và anh Tẩn Láo San. Về con chung: giao hai con chung cho chị Chẻo San Mẩy là người trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục cả hai con chung cho đến khi trưởng thành đủ 18 tuổi. Về cấp dưỡng nuôi con chung chị Chẻo San Mẩy đủ khả năng nuôi hai con nên không đề nghị anh Tẩn Láo San phải cấp dưỡng nuôi con chung. Về quan hệ tài sản chung, nợ chung: Vợ, chồng chị Chẻo San Mẩy và anh Tẩn Láo San tự thỏa thuận không đề nghị Tòa án giải quyết. Về án phí: chị Chẻo San Mẩy đề nghị được miễn án phí theo quy định của pháp luật.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa; căn cứ kết qủa tranh tụng tại phiên tòa, trên cơ sở xem xét đầy đủ, toàn diện chứng cứ, ý kiến của đương sự, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về thủ tục tố tụng:

• - Về thủ tục thụ lý yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn: chị Chẻo San Mẩy nộp đơn khởi kiện về việc: “không công nhận quan hệ vợ chồng”, tại Tòa án nhân dân khu vực 3 - Lai Châu theo quy định tại khoản 8 Điều 28 Bộ luật tố tụng dân sự. Chị Chẻo San Mẩy được miễn nộp tiền tạm ứng án phí theo đúng quy định. Tòa án nhân dân khu vực 3 – Lai Châu đã thụ lý vụ án để giải quyết yêu cầu khởi kiện của chị Chẻo San Mẩy, theo khoản 2 Điều 53 Luật Hôn nhân gia đình và Điều 195 BLTTDS.
• - Về thẩm quyền giải quyết: “không công nhận quan hệ vợ chồng”, giữa anh Tẩn Láo San và chị Chẻo San Mẩy, bị đơn cư trú tại xã Sì Lở Lầu, tỉnh Lai Châu nên thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực 3 - tỉnh Lai Châu theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 35 và điểm a khoản 1 Điều 39 BLTTDS.
• - Nguyên đơn chị Chẻo San Mẩy và bị đơn anh Tẩn Láo San đều vắng mặt tại phiên tòa và đều có đơn xin xét xử vắng mặt. Hội đồng xét xử căn cứ Điều 227, Điều 228, Điều 238 Bộ luật tố tụng dân sự để xét xử vụ án.

[2] Về nội dung vụ án:

Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định: “Việc kết hôn phải được đăng ký và do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện theo quy định của Luật này và pháp luật về hộ tịch. Việc kết hôn không được đăng ký theo quy định tại khoản này thì không có giá trị (khoản 1 Điều 9); “Nam, nữ có đủ điều kiện kết hôn theo quy định của Luật này chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn thì không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ của vợ chồng...” (khoản 1 Điều 14); “Trong trường hợp không đăng ký kết hôn mà có yêu cầu ly hôn thì Tòa án thụ lý và tuyên bố không công nhận quan hệ vợ chồng theo quy định tại khoản 1 Điều 14 của Luật này...”(khoản 2 Điều 53).

Khoản 4 Điều 3 Thông tư liên tịch số 01/2016/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BTP ngày 06/01/2016 của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Bộ trưởng Bộ tư pháp hướng dẫn thi hành một số quy định của Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định: Trường hợp nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không có đăng ký kết hôn (không phân biệt có vi phạm điều kiện kết hôn hay không) và có yêu cầu hủy kết hôn trái pháp luật hoặc yêu cầu ly hôn thì Tòa án thụ lý, giải quyết và áp dụng Điều 9 và Điều 14 của Luật hôn nhân và gia đinh tuyên bố không công nhận quan hệ hôn nhân giữa họ...”.

Chị Chẻo San Mẩy và anh Tẩn Láo San chung sống với nhau vào năm 2012 nhưng không có đăng ký kết hôn theo quy định của pháp luật. Việc chung sống với nhau trên cơ sở tự nguyện, không bị ai ép buộc. Sau khi chung sống hạnh phúc đến năm 2014 thì anh Tẩn Láo San và chị Chẻo San Mẩy phát sinh nhiều mâu thuẫn. Tháng 6 năm 2016 anh Tẩn Láo San vi phạm pháp luật về hình sự và đang chấp hành án tại Trại giam Hồng Ca, Yên Bái (nay là tỉnh Lào Cai). Đối với yêu cầu của chị Chẻo San Mẩy đề nghị Tòa án giải quyết không công nhận quan hệ vợ chồng giữa chị Chẻo San mẩy với anh Tẩn Láo San là có căn cứ nên được chấp nhận.

Về con chung: xét điều kiện của các bên và nguyện vọng của hai con chung muốn được ở với mẹ nên giao hai con chung cháu Tẩn Văn Hùng, sinh ngày 05/02/2013 và cháu Tẩn Mai Phương, sinh ngày 04/12/2014, cho chị Chẻo San Mẩy là người trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục cả hai con chung cho đến khi trưởng thành đủ 18 tuổi. Về cấp dưỡng nuôi con chung chị Chẻo San Mẩy đủ khả năng nuôi hai con nên không đề nghị anh Tẩn Láo San phải cấp dưỡng nuôi con chung. Về quan hệ tài sản chung, nợ chung: Vợ, chồng chị Chẻo San Mẩy và anh Tẩn Láo San tự thỏa thuận không đề nghị Tòa án giải quyết.

[3] Hội đồng xét xử xét thấy đề nghị của đại diện VKSND khu vực 3 – Lai Châu tại phiên Tòa là có cơ sở pháp luật, phù hợp với quan điểm của Hội đồng xét xử nên chấp nhận.

[4] Về Án phí: chị Chẻo San Mẩy là người dân tộc thiểu số sinh sống tại xã đặc biệt khó khăn nên Hội đồng xét xử căn cứ điểm đ khoản 1 Điều 12 Nghị quyết số: 326/2016/UBTVQH 14, ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội nên chị Chẻo San Mẩy được miễn tiền án phí dân sự sơ thẩm trong vụ án ly hôn.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào Điều 9, Điều 14, Điều 53, Điều 58, Điều 81, Điều 82, Điều 83 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014; khoản 1 Điều 5; khoản 8 Điều 28, điểm a khoản 1 Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39, Điều 227; Điều 228; Điều 238; Điều 271; Điều 272; Điều 273 Bộ luật tố tụng Dân sự; Điều 1 Luật số 85/2025/QH15 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ Luật tố tụng dân sự, Luật tố tụng hành chính, Luật tư pháp người chưa thành niên, Luật phá sản và Luật hòa giải, đối thoại tại Tòa án. Điểm đ khoản 1 Điều 12 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án; Nghị quyết số 01/2024/NQ-HĐTP ngày 16/5/2024 của Hội đồng Thẩm phán TANDTC hướng dẫn áp dụng một số quy định của pháp luật trong giải quyết vụ việc về hôn nhân và gia đình. Nghị quyết số 01/2025/NQ- HĐTP ngày 27/6/2025 của Hội đồng Thẩm phán TANDTC hướng dẫn áp dụng một số quy định về tiếp nhận nhiệm vụ, thực hiện thẩm quyền của Tòa án nhân dân các cấp. Thông tư liên tịch số 01/2016/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BTP ngày 06/01/2016 của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Bộ trưởng Bộ tư pháp. Tuyên xử:

1. Về hôn nhân: không công nhận quan hệ vợ chồng giữa chị Chẻo San Mẩy và anh Tẩn Láo San.
2. Về con chung: giao hai cháu Tẩn Văn Hùng, sinh ngày 05/02/2013 và cháu Tẩn Mai Phương, sinh ngày 04/12/2014 cho chị Chẻo San Mẩy là người trực tiếp chăm sóc, giáo dục, nuôi dưỡng hai cháu cho đến khi thành niên (đủ 18 tuổi). Anh Tẩn Láo San có quyền và nghĩa vụ thăm nom con chung không ai được cản trở. Về cấp dưỡng nuôi con chung: chị Chẻo San Mẩy không yêu cầu anh Tẩn Láo San phải cấp dưỡng hai con chung, anh Tẩn Láo San không phải cấp dưỡng.

   Các quyền và nghĩa vụ của cha, mẹ đối với con, thay đổi người trực tiếp nuôi con và cấp dưỡng nuôi con sau khi ly hôn được thực hiện theo quy định tại các Điều 58, 81, 82, 83, 84 và 116 của Luật hôn nhân và Gia đình.

3. Về tài sản chung, nợ chung: chị Chẻo San Mẩy, anh Tẩn Láo San không đề nghị nên Tòa án không xem xét.
4. Về án phí: chị Chẻo San Mẩy được miễn tiền án phí dân sự sơ thẩm trong vụ án ly hôn.
5. Về quyền kháng cáo: nguyên đơn vắng mặt được quyền kháng cáo trong hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được bản án hoặc từ ngày niêm yết bản án

   Bị đơn vắng mặt được quyền kháng cáo trong hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được bản án hoặc từ ngày niêm yết bản án.

Nơi nhận: - TAND tỉnh Lai Châu; - VKSND khu vực 3 – Lai Châu; - Phòng THADS khu vực 3 – Lai Châu; - UBND xã Sì Lở Lầu, tỉnh Lai Châu; - Các đương sự; - Lưu HSVA.

TM. HỘI ĐỒNG XÉT XỬ SƠ THẨM THẨM PHÁN – CHỦ TỌA PHIÊN TÒA Lê Minh Tuấn