Bản án số: 03/2024/HNGĐ-PT

Ngày: 06 - 9 - 2024

V/v “Tranh chấp về thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn”

NHÂN DANHNƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN TỈNH NINH BÌNH

- Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: ông Nguyễn Tử Lượng

Các Thẩm phán: ông Phạm Văn Khôi và bà Trần Thị Sâm

- Thư ký phiên tòa: bà Phạm Thị Bích Diệp – Thư ký Tòa án nhân dân tỉnh Ninh Bình.

- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Ninh Bình: ông Phạm Hữu Hải - Kiểm sát viên tham gia phiên tòa.

Ngày 06 tháng 9 năm 2024, tại trụ sở Tòa án nhân dân tỉnh Ninh Bình xét xử phúc thẩm công khai vụ án thụ lý số 06/2024/TLPT-HNGĐ ngày 05 tháng 8 năm 2024 về việc Tranh chấp về thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn.

Do bản án dân sự sơ thẩm số 28/2024/HNGĐ-ST ngày 21 tháng 6 năm 2024 của Toà án nhân dân huyện Nho Quan bị kháng cáo.

Theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm số 05/2024/QĐ-PT ngày 23 tháng 8 năm 2024, giữa các đương sự:

1. Nguyên đơn: anh Nguyễn Quốc H sinh năm 1990; địa chỉ: thôn S, xã Q, huyện N, tỉnh Ninh Bình.
2. Bị đơn: chị Trần Vân A sinh năm 1992; địa chỉ: thôn L, xã Q, huyện N, tỉnh Ninh Bình.
3. Người kháng cáo: chị Trần Vân A là bị đơn.

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Tại đơn khởi kiện ngày 27 tháng 11 năm 2023 và trong quá trình tham gia tố tụng, nguyên đơn anh Nguyễn Quốc H trình bày:

Anh H và chị Trần Vân A đã được Tòa án nhân dân huyện Nho Quan giải quyết cho ly hôn theo Quyết định công nhận thuận tình ly hôn và sự thỏa thuận của các đương sự số 103/2019/QĐST-HNGĐ ngày 07 tháng 8 năm 2019. Quyết định nêu trên đã giao con chung của anh H và chị Vân A là Nguyễn Trần Bảo L, Nguyễn Trần Chí H1 đều sinh ngày 05/3/2018 cho chị Vân A trực tiếp nuôi dưỡng cho đến khi đủ 18 tuổi. Anh H có nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi hai con chung mỗi tháng 2.500.000 đồng, bắt đầu từ tháng 8/2019 cho đến khi các con của anh chị đủ 18 tuổi.

Do tại thời điểm ly hôn, các con của anh chị đều dưới 36 tháng tuổi nên anh đã thỏa thuận để chị Vân A nuôi dưỡng cả hai con. Từ đó đến nay, anh H vẫn thực hiện đều đặn, đầy đủ việc cấp dưỡng nuôi con cho chị Vân A. Sau khi ly hôn, anh H chưa kết hôn với ai.

Hiện nay, chị Vân A và các con sống cùng với mẹ đẻ chị Vân A tại thôn L, xã Q Chị Vân A không có công việc ổn định, thu nhập thấp nên sẽ gặp khó khăn trong việc nuôi con.

Chị Vân A khai đang làm việc ở Công ty TNHH Đ1, địa chỉ thôn P, xã P, huyện N, tỉnh Ninh Bình, có thu nhập các tháng 9, 10, 11, 12 năm 2023 lần lượt là 14.375.000 đồng, 14.375.000 đồng, 14.575.000 đồng, 14.575.000 đồng và các tháng 01, 02 năm 2024 lần lượt là 13.875.000 đồng, 13.875.000 đồng là không đúng, vì anh được biết Công ty TNHH Đ1 đã ngừng hoạt động từ lâu, không có tiền trả cho nhân viên.

Anh H có công việc ổn định, là Sĩ quan Quân đội Nhân dân với mức lương thực lĩnh hàng tháng 13.544.640 đồng. Hơn nữa quá trình nuôi con, chị Vân A đòi phải tăng tiền cấp dưỡng nuôi con mỗi tháng thêm 1.000.000 đồng/02 cháu so với quyết định của Tòa án nhưng anh không nhất trí vì chưa có phán quyết của Tòa án. Anh H thừa nhận từ khi ly hôn, chị Vân A đảm bảo cho các con được học hành đầy đủ ở trường Mầm non xã Q và hai cháu hiện nay phát triển bình thường.

Tuy nhiên, các con chung của anh chị ngày càng lớn, để đảm bảo cho sự phát triển bình thường của các cháu, anh H có điều kiện tốt hơn nên đề nghị Tòa án giải quyết cho anh được quyền trực tiếp nuôi dưỡng cả hai con chung là Nguyễn Trần Bảo L và Nguyễn Trần Chí H1. Trường hợp không được nuôi cả hai con thì anh H yêu cầu được trực tiếp nuôi một con chung, con nào cũng được. Anh H không yêu cầu chị Vân A phải cấp dưỡng nuôi con.

Trong quá trình tham gia tố tụng, bị đơn chị Trần Vân A trình bày: năm 2019 chị Vân A và anh Nguyễn Quốc H đã ly hôn tại Tòa án nhân dân huyện Nho Quan. Tại Quyết định công nhận thuận tình ly hôn và sự thỏa thuận của các đương sự số 103/2019/QÐST- HNGĐ ngày 07 tháng 8 năm 2019, Tòa án nhân dân huyện Nho Quan đã quyết định giao cả hai con chung của anh chị là Nguyễn Trần Bảo L và Nguyễn Trần Chí H1, đều sinh ngày 05/3/2018 cho chị trực tiếp nuôi dưỡng. Anh H có nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi hai con mỗi tháng là 2.500.000 đồng, bắt đầu từ tháng 8/2019 cho đến khi các con đủ 18 tuổi. Tại thời điểm ly hôn, anh H cũng có nguyện vọng được trực tiếp nuôi con nhưng do các con đều dưới 36 tháng tuổi, nên hai bên đã đồng ý thỏa thuận cho chị Vân A nuôi dưỡng cả hai con. Từ khi ly hôn tới nay, chị Vân A và hai con sống cùng gia đình mẹ đẻ của chị tại thôn L, xã Q Sau khi ly hôn, anh H đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con. Hiện tại, chị chưa kết hôn với ai.

Từ khi ly hôn, các cháu Nguyễn Trần Bảo L và Nguyễn Trần Chí H1 sống cùng với chị rất tốt, chị luôn đảm bảo cho các cháu ăn học đầy đủ, phát triển bình thường. Các cháu đang học trường Mầm non xã Q, huyện N với kết quả tốt.

Quá trình nuôi con, chị Vân A không gây khó khăn cho anh H thăm gặp các con, không có việc ngăn cản cho các con về bên gia đình nhà anh H. Chị có đòi anh H phải tăng tiền cấp dưỡng nuôi con mỗi tháng thêm 1.000.000 đồng/02 cháu so với quyết định của Tòa án, vì hiện nay giá cả tăng so với 4 - 5 năm trước, nhưng anh H chưa tăng mức cấp dưỡng nuôi con.

Chị Vân A đang làm việc tại Công ty TNHH Đ1, địa chỉ: thôn P, xã P, huyện N từ tháng 3/2021 đến nay (không có hợp đồng lao động), có thu nhập các tháng 9, 10, 11, 12 năm 2023 lần lượt là 14.375.000 đồng, 14.375.000 đồng, 14.575.000 đồng, 14.575.000 đồng và các tháng 01, 02 năm 2024 lần lượt là 13.875.000 đồng, 13.875.000 đồng. Việc Công ty TNHH Đ1 có ngừng hoạt động, ngừng đóng thuế hay không chị không biết, chỉ biết làm việc cho công ty và được trả lương như văn bản đã xác nhận. Hiện tại cuộc sống của chị và các con đang rất ổn định. Theo Điều 84 Luật Hôn nhân và Gia đình thì chị vẫn có đủ điều kiện nuôi con nên việc anh H đề nghị thay đổi người trực tiếp nuôi con là không phù hợp. Chị Vân A không đồng ý giao cả hai con hoặc một con cho anh H trực tiếp nuôi dưỡng. Đề nghị Tòa án bác yêu cầu của anh H. Chị Vân A không đề nghị gì thêm về vấn đề cấp dưỡng, giữ nguyên như hiện nay.

Người làm chứng là bà Nguyễn Thị Kim T (mẹ đẻ của chị Vân A) trình bày:

hai cháu ngoại của bà là Nguyễn Trần Bảo L và Nguyễn Trần Chí H1 đã ở cùng với bà và chị Vân A từ khi hai cháu mới được hơn 1 tháng tuổi. Bà đã hỗ trợ chị Vân A trong việc nuôi dạy con cả về vật chất lẫn tinh thần. Hiện nay hai cháu rất ngoan, khỏe mạnh, phát triển bình thường so với các bạn cùng trang lứa. Đến tháng 9/2024 các cháu bắt đầu vào lớp 1. Bà T là giáo viên tiểu học nên thuận lợi trong việc nuôi dạy hai cháu. Bà có mức lương hàng tháng 18.000.000 đồng nên cũng phụ giúp về kinh tế để nuôi hai cháu. Từ khi hai cháu ở với bà, ông bà nội của hai cháu chưa đến nhà thăm cháu lần nào. Bố cháu có khi nửa tháng, 1 tháng hoặc vài tháng mới vào thăm con. Gia đình bà và chị Vân A không hề gây khó dễ hay ngăn cản việc thăm nuôi. Khi bố cháu đón, gia đình bà vẫn động viên các cháu, tạo điều kiện cho bố con chơi với nhau hay đi chơi đâu thì tùy. Thi thoảng bố cháu vẫn đón các cháu về bên nội vài hôm khi bố cháu được nghỉ. Việc anh H nói con gái bà ngăn cản hay gây khó dễ trong việc thăm nuôi là không đúng. Bà mong Tòa án xem xét giải quyết để cho hai cháu được sống bình yên, không xáo trộn tâm lý, ảnh hưởng đến việc học tập cũng như tinh thần của các cháu.

Người làm chứng là ông Nguyễn Văn H2, bà Đinh Thị T1 (bố mẹ đẻ của anh H) trình bày:

anh H là Sỹ quan Quân đội, mức thu nhập 13.500.000 đồng, hiện đang ở cùng ông và có sự hỗ trợ của vợ chồng ông. Ông H2 là Bí thư đảng ủy xã T mức thu nhập 11.500.000 đồng, vợ ông là lao động tự do. Gia đình ông có cơ sở vật chất nhà và các công trình phụ đầy đủ, đảm bảo tài chính để nuôi các cháu. Vợ chồng ông cũng hỗ trợ anh H về tài chính, thời gian chăm sóc cho các cháu. Do vậy, để chăm sóc cho hai cháu tốt hơn, vợ chồng ông mong Tòa án tạo điều kiện để anh H được quyền nuôi hai con.

Người làm chứng là ông Nguyễn Anh T2 - Giám đốc công ty TNHH Đ1 trình bày:

Công ty TNHH Đ1 vẫn hoạt động bình thường từ tháng 3/2021 đến nay và vẫn thực hiện đầy đủ nghĩa vụ kê khai nộp thuế với Nhà nước. Chị Trần Vân A làm cho công ty từ tháng 3 năm 2021 và làm liên tục từ đó cho đến nay, công việc chính của chị Vân A là kế toán kiêm thủ quỹ. Mức lương không cố định nhưng khoảng 13.000.000 đồng/01 tháng (lương không cố định là do tùy tình hình tài chính của công ty).

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 28/2024/HNGĐ-ST ngày 21 tháng 6 năm 2024 Tòa án nhân dân huyện Nho Quan đã quyết định:

Áp dụng các Điều 58, 81, 82, 83, 84 Luật Hôn nhân và Gia đình; khoản 1 Điều 147, khoản 1 Điều 227, Điều 273 Bộ luật tố tụng dân sự; Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Tòa án:

1. Xử chấp nhận một phần đơn khởi kiện của anh Nguyễn Quốc H về việc đề nghị thay đổi người trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục con chung. Giao cháu Nguyễn Trần Chí H1 sinh ngày 05/3/2018 cho anh Nguyễn Quốc H được trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục kể từ ngày bản án có hiệu lực pháp luật cho đến khi cháu Nguyễn Trần Chí H1 đủ 18 tuổi. Anh Nguyễn Quốc H và chị Trần Vân A không phải đóng góp tiền cấp dưỡng nuôi con chung cho nhau. Anh Nguyễn Quốc H và chị Trần Vân A có quyền đề nghị thay đổi người trực tiếp nuôi con chung; có quyền, nghĩa vụ đi lại thăm nom chăm sóc con chung không ai được cản trở. Bản án này thay thế Quyết định công nhận thuận tình ly hôn và sự thỏa thuận của các đương sự số 103/2019/QÐST- HNGĐ, ngày 07 tháng 8 năm 2019 của Tòa án nhân dân huyện Nho Quan đối với phần thỏa thuận của các đương sự về giao người trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chung là cháu Nguyễn Trần Chí H1 và phần thỏa thuận của các đương sự về tiền cấp dưỡng nuôi con chung.
2. Về án phí: anh Nguyễn Quốc H phải nộp 300.000 đồng án phí dân sự sơ thẩm, được trừ vào số tiền tạm ứng án phí anh H đã nộp tại Chi cục Thi hành án dân huyện Nho Quan theo biên lai số BLTU/23/0001081 ngày 28/11/2023.

Ngoài ra, bản án còn tuyên quyền kháng cáo của các đương sự.

Ngày 05/7/2024 chị Trần Vân A kháng cáo bản án sơ thẩm. Lý do: không đồng ý với quyết định của bản án sơ thẩm giao cháu Nguyễn Trần Chí H1 sinh ngày 05/3/2018 cho anh H được trực tiếp nuôi dưỡng cho đến khi đủ 18 tuổi. Chị Vân A có đủ mọi điều kiện để nuôi dạy con chung và kể từ khi ly hôn cho đến nay chị nuôi dưỡng hai con rất tốt. Đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của anh H và để cho chị được tiếp tục nuôi dưỡng cả hai con chung của anh chị.

Tại phiên tòa phúc thẩm: nguyên đơn anh Nguyễn Quốc H giữ nguyên đơn khởi kiện. Bị đơn chị Trần Vân A giữ nguyên đơn kháng cáo.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Ninh Bình đã phát biểu ý kiến về việc tuân theo pháp luật của Thẩm phán, Hội đồng xét xử, Thư ký phiên tòa và của những người tham gia tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án ở giai đoạn phúc thẩm và đề nghị:

• Áp dụng khoản 1 Điều 308, Điều 148 của Bộ luật tố tụng dân sự, Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội.
• Không chấp nhận yêu cầu kháng cáo của chị Trần Văn A1. Giữ nguyên Bản án dân sự sơ thẩm số 28/2024/HNGĐ-ST ngày 21 tháng 6 năm 2024 của Tòa án nhân dân huyện Nho Quan.
• Chị Trần Vân A phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa, căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa, ý kiến phát biểu của Kiểm sát viên, Hội đồng xét xử xét thấy:

[1] Về tố tụng:

Chị Trần Vân A đã thực hiện đầy đủ quyền, nghĩa vụ của người kháng cáo theo quy định của pháp luật. Do đó, vụ án được xét xử lại theo trình tự, thủ tục phúc thẩm.

[2] Về nội dung vụ án và yêu cầu kháng cáo:

Trước đây anh Nguyễn Quốc H và chị Trần Vân A là vợ chồng hợp pháp và có hai con chung là các cháu Nguyễn Trần Bảo L, Nguyễn Trần Chí H1 đều sinh ngày 05/3/2018. Tại Quyết định công nhận thuận tình ly hôn và sự thỏa thuận của các đương sự số 103/2019/QÐST- HNGĐ ngày 07 tháng 8 năm 2019, Tòa án nhân dân huyện Nho Quan đã công nhận sự thuận tình ly hôn giữa chị Vân A và anh H; giao cả hai con chung cho chị Vân A trực tiếp nuôi dưỡng. Anh H có nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi hai con mỗi tháng là 2.500.000 đồng, bắt đầu từ tháng 8/2019 cho đến khi các cháu đủ 18 tuổi. Từ khi ly hôn cho đến nay, anh H và chị Vân A đều đã thực hiện đầy đủ quyền, nghĩa vụ của cha mẹ đối với con chưa thành niên.

Xét về sức khỏe, kinh tế, công việc và các điều kiện khác thì anh H và chị Vân A đều có đủ điều kiện trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục con chung, không ai bị hạn chế quyền nuôi con và cùng có nguyện vọng được trực tiếp nuôi con. Thời điểm giải quyết ly hôn, anh H có nguyện vọng nuôi con nhưng do hai con của anh chị đều dưới 36 tháng tuổi đang rất cần sự chăm sóc, nuôi dưỡng của người mẹ. Do đó, việc anh chị thỏa thuận giao cho chị Vân A nuôi dưỡng, chăm sóc cả hai con chung là hoàn toàn phù hợp với điều kiện thực tế và pháp luật. Đến nay, các con của anh chị đã trên 36 tháng tuổi, không còn bị ràng buộc của pháp luật về độ tuổi khi xem xét giao cho ai là người chăm sóc, nuôi dưỡng. Pháp luật về hôn nhân và gia đình có quy định cha mẹ có nghĩa vụ, quyền ngang nhau, cùng nhau chăm sóc, nuôi dưỡng con chưa thành niên.

Xét thấy các con chung của anh H và chị Vân A đã qua lứa tuổi mẫu giáo và đã chuyển sang bậc tiểu học nên việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục các cháu cũng có sự thay đổi và ngày càng nặng nề hơn, đòi hỏi người trực tiếp nuôi dưỡng phải đầu tư thời gian, công sức và kinh tế nhiều hơn. Nếu tiếp tục giao cả hai cháu cho một mình chị Vân A nuôi dưỡng sẽ gây khó khăn cho chị về mọi mặt và ảnh hưởng đến sự phát triển của các cháu. Hiện tại, anh H và chị Vân A ở gần nhau nên vẫn đảm bảo sự gắn kết tình cảm giữa hai cháu với nhau, giữa hai cháu với cha, mẹ. Nguyện vọng được trực tiếp nuôi con của anh H là chính đáng, việc giao cho anh H và chị Vân A mỗi người trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục một con chung sẽ tạo điều kiện tốt hơn cho anh chị cũng như tạo điều kiện tốt hơn cho các cháu trong cuộc sống và học tập. Do đó, bản án sơ thẩm chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của anh H, giao cho anh H trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục cháu Nguyễn Trần Chí H1; chị Vân A tiếp tục trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục cháu Nguyễn Trần Bảo L là công bằng, hợp tình, hợp lý.

Tại phiên tòa phúc thẩm, chị Vân A không xuất trình được tài liệu chứng cứ để chứng minh cho yêu cầu kháng cáo của mình là có căn cứ. Do đó, không chấp nhận yêu cầu kháng cáo của chị Vân A mà giữ nguyên Bản án dân sự sơ thẩm số 28/2024/HNGĐ-ST ngày 21 tháng 6 năm 2024 của Tòa án nhân dân huyện Nho Quan.

[3] Về án phí phúc thẩm: yêu cầu kháng cáo không được chấp nhận nên chị Trần Vân A phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 1 Điều 308, Điều 148 của Bộ luật tố tụng dân sự; Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Tuyên xử:

1. Giữ nguyên Bản án dân sự sơ thẩm số 28/2024/HNGĐ-ST ngày 21 tháng 6 năm 2024 của Tòa án nhân dân huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình.
2. Về án phí: chị Trần Vân A phải chịu 300.000 đồng (ba trăm nghìn đồng) án phí dân sự phúc thẩm, được trừ vào số tiền tạm ứng án phí phúc thẩm đã nộp 300.000 đồng (ba trăm nghìn đồng), theo biên lai thu tạm ứng lệ phí, án phí Tòa án số 0001322 ngày 08 tháng 7 năm 2024 của Chi cục thi hành án dân sự huyện Nho Quan; chị Trần Vân A đã nộp đủ án phí dân sự phúc thẩm.
3. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án (06/9/2024).

Trường hợp bản án, quyết định được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự, có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7, 7a và Điều 9 Luật thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật thi hành án dân sự.