Trong nỗ lực cải cách tư pháp và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, chế định luật sư công đang trở thành một trong những tâm điểm thu hút sự quan tâm lớn của giới luật học và dư luận xã hội. Đặc biệt, theo thông tin mới nhất từ quá trình soạn thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Nghị quyết số 24/2026/QH16 của Quốc hội về việc thí điểm thực hiện chế định luật sư công, Bộ Tư pháp đang đề xuất những cơ chế vô cùng thông thoáng nhằm thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao tham gia vào đội ngũ này.
Một trong những điểm nhấn đáng chú ý nhất trong dự thảo Nghị định chính là quy định về việc rút ngắn thời gian tập sự hành nghề đối với một số nhóm đối tượng đặc thù. Thay vì phải trải qua thời gian tập sự kéo dài theo quy định thông thường của Luật Luật sư 2006, dự thảo đã mở ra cơ hội rút ngắn thời gian tập sự xuống chỉ còn 04 tháng hoặc 06 tháng cho những người đã có bề dày kinh nghiệm trong lĩnh vực pháp luật.
Hai trường hợp đặc biệt chỉ cần tập sự luật sư công trong 4 tháng
Theo quy định tại khoản 2 Điều 4 của dự thảo Nghị định, có hai nhóm đối tượng sở hữu nền tảng chuyên môn và kinh nghiệm thực tiễn vượt trội sẽ được áp dụng thời gian tập sự rút ngắn tối đa, cụ thể là chỉ còn 04 tháng:
- Trường hợp thứ nhất: Những người đã từng giữ các chức danh tư pháp cấp trung. Nhóm này bao gồm: Thẩm phán trung cấp, Kiểm sát viên trung cấp, Điều tra viên trung cấp, Chấp hành viên chính và Thẩm tra viên chính. Đây là những người đã có nhiều năm trực tiếp tham gia vào quá trình tố tụng, giải quyết các vụ án hoặc thi hành án, do đó họ đã tích lũy được vốn kiến thức thực tế vô cùng phong phú và kỹ năng tranh tụng sắc bén.
- Trường hợp thứ hai: Những người đang hoặc đã giữ ngạch chuyên môn chính trong lĩnh vực pháp luật. Danh sách này bao gồm các chức danh quen thuộc trong bộ máy hành chính và sự nghiệp như: Chuyên viên chính, Pháp chế viên chính, Thanh tra viên chính, Nghiên cứu viên chính, Giảng viên chính và các chức danh tương đương khác. Đối với các chức danh tương đương trong lực lượng vũ trang (Quân đội nhân dân và Công an nhân dân), dự thảo giao thẩm quyền cho Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và Bộ trưởng Bộ Công an quy định chi tiết để phù hợp với đặc thù ngành.
Đội ngũ luật sư công đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ lợi ích của Nhà nước và doanh nghiệp (ảnh minh họa)
Cơ hội rút ngắn thời gian tập sự xuống còn 6 tháng
Bên cạnh ưu đãi đặc biệt dành cho nhóm đối tượng trên, dự thảo Nghị định cũng không bỏ sót những nhân sự có thâm niên công tác lâu năm nhưng ở ngạch chuyên môn thấp hơn. Khoản 3 Điều 4 dự thảo quy định thời gian tập sự là 06 tháng đối với:
Người đã có Giấy chứng nhận tốt nghiệp đào tạo nghề luật sư và có từ 10 năm trở lên giữ ngạch chuyên viên, pháp chế viên, thanh tra viên, nghiên cứu viên, giảng viên trong lĩnh vực pháp luật hoặc chức danh tương đương.
Quy định này được đánh giá là vô cùng thực tế, vừa đảm bảo kiểm soát chất lượng đầu vào của đội ngũ luật sư công thông qua yêu cầu về chứng chỉ đào tạo nghề, vừa ghi nhận xứng đáng quá trình cống hiến và kinh nghiệm thực tế của các cán bộ, công chức, viên chức đã có hơn một thập kỷ gắn bó với công tác pháp luật.
Ai sẽ được miễn hoàn toàn nghĩa vụ tập sự hành nghề?
Không chỉ dừng lại ở việc rút ngắn thời gian, Điều 8 của dự thảo Nghị định còn quy định một hành lang pháp lý mở rộng cho phép miễn hoàn toàn tập sự hành nghề luật sư đối với những chuyên gia, học giả và cán bộ pháp lý đầu ngành. Các đối tượng được đề xuất miễn tập sự bao gồm:
- Giáo sư, Phó giáo sư chuyên ngành luật; Tiến sĩ luật;
- Những người đang giữ ngạch Chuyên viên cao cấp, Pháp chế viên cao cấp, Thanh tra viên cao cấp, Nghiên cứu viên cao cấp, Giảng viên cao cấp trong lĩnh vực pháp luật;
- Những người đã từng là Thẩm phán cao cấp, Kiểm sát viên cao cấp, Điều tra viên cao cấp, Chấp hành viên cao cấp, Thẩm tra viên cao cấp.
Việc miễn tập sự đối với các đối tượng này là hoàn toàn hợp lý, bởi trình độ học thuật và kinh nghiệm thực tiễn của họ đã vượt xa yêu cầu của một khóa tập sự thông thường. Điều này giúp tối ưu hóa nguồn lực xã hội, nhanh chóng bổ sung những bộ óc tinh hoa nhất vào hệ thống luật sư công để bảo vệ tối đa lợi ích của Nhà nước và nhân dân.
Kỳ vọng đột phá từ chế định luật sư công từ ngày 01/10/2026
Theo lộ trình triển khai, Nghị quyết số 24/2026/QH16 sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/10/2026 và được thực hiện thí điểm tại 8 Bộ và 10 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đến hết ngày 30/09/2028. Song song với đó, chế độ đãi ngộ và chính sách đặc thù dành cho luật sư công cũng được liên kết chặt chẽ với các quy định tại Nghị quyết số 197/2025/QH15 của Quốc hội nhằm tạo ra bước đột phá thực sự trong công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.
Hệ thống Pháp luật Việt Nam (hethongphapluat.com) sẽ liên tục theo dõi sát sao và cập nhật nhanh chóng, chính xác nhất các thông tin chính thức ngay khi dự thảo Nghị định này được Chính phủ thông qua và ban hành.