Ngày 24/11/2017, Quốc hội đã chính thức thông qua Nghị quyết 54/2017/QH14 về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Thành phố Hồ Chí Minh. Đây được xem là một bước ngoặt quan trọng, tháo gỡ những nút thắt về thể chế, tạo động lực mạnh mẽ để "đầu tàu" kinh tế của cả nước bứt phá mạnh mẽ hơn trong giai đoạn tới.
Mở rộng quyền tự quyết trong quản lý đất đai và đầu tư công
Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất của Điều 3 Nghị quyết 54/2017/QH14 là việc trao quyền cho Hội đồng nhân dân (HĐND) Thành phố quyết định chuyển mục đích sử dụng đất trồng lúa từ 10 ha trở lên. Trước đây, thẩm quyền này thuộc về Thủ tướng Chính phủ, gây mất nhiều thời gian trong việc triển khai các dự án hạ tầng cấp bách.
Bên cạnh đó, về quản lý đầu tư, theo Điều 4 Nghị quyết 54/2017/QH14, HĐND Thành phố được quyền quyết định chủ trương đầu tư đối với các dự án nhóm A sử dụng ngân sách Thành phố theo quy định của Luật Đầu tư công 2014 (trừ các dự án quan trọng quốc gia). Việc phân cấp này giúp Thành phố chủ động hơn trong việc bố trí nguồn vốn và đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án trọng điểm.
Cơ chế tài chính - ngân sách: Tăng nguồn thu để tái đầu tư
Về tài chính - ngân sách, Thành phố được thí điểm thực hiện nhiều chính sách thu mới nhằm tăng cường nguồn lực phát triển. Cụ thể:
- Điều chỉnh thuế suất: HĐND Thành phố có thể đề xuất tăng mức thuế hoặc thuế suất đối với một số mặt hàng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế bảo vệ môi trường, với mức tăng không quá 25% so với hiện hành.
- Phí và lệ phí: Thành phố được quyền quyết định các loại phí, lệ phí chưa có trong danh mục của Luật phí và lệ phí 2015 hoặc tăng mức thu đối với các loại phí, lệ phí đã có sẵn.
- Hưởng 100% số thu tăng thêm: Toàn bộ số thu tăng thêm từ việc điều chỉnh chính sách thu sẽ được để lại cho ngân sách Thành phố để đầu tư hạ tầng kinh tế - xã hội.
Đặc biệt, theo khoản 9 Điều 5 Nghị quyết 54/2017/QH14, ngân sách Thành phố còn được hưởng 50% khoản thu tiền sử dụng đất khi bán tài sản công gắn liền trên đất do các cơ quan trung ương quản lý trên địa bàn (sau khi trừ chi phí di dời). Đây là nguồn lực cực kỳ quan trọng để giải quyết bài toán thiếu vốn đầu tư công hiện nay.
Cải cách thu nhập và bộ máy cán bộ
Để bộ máy hành chính vận hành hiệu quả, Điều 6 Nghị quyết 54/2017/QH14 cho phép HĐND Thành phố quyết định chi thu nhập tăng thêm cho cán bộ, công chức, viên chức theo hiệu quả công việc, với mức không quá 1,8 lần mức lương ngạch bậc, chức vụ.
"Hội đồng nhân dân Thành phố được quyền quyết định bố trí ngân sách Thành phố để chi thu nhập bình quân tăng thêm cho cán bộ, công chức, viên chức thuộc khu vực quản lý nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội và đơn vị sự nghiệp công lập do Thành phố quản lý theo hiệu quả công việc... với mức không quá 1,8 lần mức lương ngạch bậc, chức vụ."
Chính sách này không chỉ giúp cải thiện đời sống cho đội ngũ cán bộ tại một đô thị có chi phí sinh hoạt đắt đỏ như TP.HCM mà còn là động lực để nâng cao năng suất lao động và chất lượng phục vụ nhân dân.
Kỳ vọng về một sự bứt phá mạnh mẽ
Việc thực hiện thí điểm các cơ chế này theo Nghị quyết 54/2017/QH14 sẽ bắt đầu từ ngày 15/01/2018. Với những quyền hạn mới, TP. Hồ Chí Minh được kỳ vọng sẽ giải quyết được các vấn đề nan giải như ùn tắc giao thông, ngập lụt và thiếu hụt hạ tầng, từ đó tiếp tục khẳng định vị thế là trung tâm kinh tế, tài chính lớn nhất cả nước.
Người dân và doanh nghiệp tại Thành phố đang rất mong chờ những bước đi cụ thể từ phía chính quyền để các chính sách đặc thù này sớm đi vào cuộc sống, tạo nên diện mạo mới cho hòn ngọc Viễn Đông.