Việc kiểm điểm tự phê bình và phê bình là hoạt động thường niên quan trọng nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức Đảng. Tuy nhiên, không phải mọi Đảng viên đều phải thực hiện quy trình này trong mọi hoàn cảnh. Với việc ban hành Quy định 124-QĐ/TW năm 2023, Ban Chấp hành Trung ương đã có những điều chỉnh đáng chú ý về đối tượng được miễn kiểm điểm.
Mở rộng diện miễn kiểm điểm: Nhân văn và sát thực tiễn
So với các quy định trước đây, cụ thể là Quy định số 132-QĐ/TW năm 2018, quy định mới đã thể hiện cái nhìn linh hoạt và sát thực tế hơn. Thay vì chỉ có duy nhất một trường hợp được miễn, hiện nay đã có 3 nhóm đối tượng được xem xét không phải thực hiện tự phê bình và phê bình hằng năm.
Theo quy định tại khoản 2 Điều 2 Quy định 124-QĐ/TW, các trường hợp sau đây sẽ được miễn kiểm điểm:
"2.1. Đối với cá nhân: Đảng viên trong toàn Đảng thực hiện kiểm điểm tự phê bình và phê bình. Đảng viên được miễn công tác và miễn sinh hoạt đảng; đảng viên bị đình chỉ sinh hoạt đảng; đảng viên mới kết nạp chưa đủ 06 tháng thì không thuộc đối tượng kiểm điểm theo Quy định này."
Chi tiết 3 trường hợp Đảng viên không phải tự phê bình
Việc bổ sung thêm 2 trường hợp mới không chỉ giảm bớt thủ tục hành chính không cần thiết mà còn đảm bảo tính công bằng trong đánh giá. Cụ thể:
- Đảng viên được miễn công tác và miễn sinh hoạt Đảng: Đây là quy định kế thừa, thường áp dụng cho các đồng chí cao tuổi, sức khỏe yếu hoặc có hoàn cảnh đặc biệt đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
- Đảng viên bị đình chỉ sinh hoạt Đảng (Mới): Khi một Đảng viên đang trong thời gian bị đình chỉ sinh hoạt để phục vụ công tác điều tra, kiểm tra hoặc kỷ luật, việc kiểm điểm định kỳ không còn phù hợp vì tư cách Đảng viên đang bị tạm dừng xem xét.
- Đảng viên mới kết nạp chưa đủ 06 tháng (Mới): Những "tân binh" trong hàng ngũ của Đảng cần thời gian để làm quen, rèn luyện và thể hiện bản thân. Việc yêu cầu kiểm điểm ngay khi chưa đủ 6 tháng sinh hoạt là chưa đủ cơ sở để đánh giá chính xác quá trình phấn đấu.
Tiêu chí kiểm điểm mới: Khắt khe và thực chất hơn
Bên cạnh việc xác định đối tượng, Quy định 124-QĐ/TW cũng siết chặt các tiêu chí đánh giá. Đối với cá nhân không giữ chức vụ lãnh đạo, nội dung kiểm điểm tập trung vào phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống và kết quả thực hiện nhiệm vụ được giao.
Đặc biệt, đối với cán bộ lãnh đạo, quản lý, yêu cầu kiểm điểm còn bao gồm trách nhiệm nêu gương của bản thân và gia đình; tinh thần năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm và khả năng quy tụ đoàn kết nội bộ. Đây là những thước đo quan trọng để sàng lọc, xây dựng đội ngũ cán bộ đủ tâm và đủ tầm trong tình hình mới.
Quy định này chính thức có hiệu lực từ ngày 04/10/2023, thay thế cho các quy định trước đây về cùng nội dung. Việc nắm vững các quy định này giúp mỗi Đảng viên chủ động hơn trong quá trình tu dưỡng và thực hiện đúng quyền, nghĩa vụ của mình.