Thuế Thành phố Hà Nội vừa chính thức phát hành Công văn 47199/HAN-QLDN5 hướng dẫn chi tiết việc khấu trừ nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đối với các khoản chi phí học tập và khám chữa bệnh. Đây là bước cụ thể hóa quan trọng giúp người lao động tối ưu hóa số thuế phải nộp, đồng thời làm rõ trách nhiệm tự quyết toán thuế khi áp dụng các khoản giảm trừ này.
1. Mức giảm trừ thuế TNCN tối đa cho chi phí y tế và giáo dục
Căn cứ theo quy định tại khoản 2 Điều 49 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, người nộp thuế là cá nhân cư trú sẽ được giảm trừ trực tiếp vào thu nhập chịu thuế trước khi tính thuế TNCN đối với các khoản chi thực tế cho bản thân và người phụ thuộc với hạn mức cụ thể như sau:
- Chi phí y tế, khám chữa bệnh: Các khoản chi thực tế cho hoạt động khám bệnh, chữa bệnh tại các cơ sở y tế hợp pháp trong nước thuộc phạm vi danh mục do bảo hiểm y tế chi trả, với mức giảm trừ tổng cộng không quá 23 triệu đồng/năm.
- Chi phí giáo dục - đào tạo: Các khoản chi cho giáo dục và đào tạo tại các cơ sở giáo dục trong nước, với tổng mức giảm trừ tối đa không quá 24 triệu đồng/năm. Danh mục này bao gồm học phí mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học cũng như các khóa đào tạo kỹ năng chuyên môn khác đáp ứng chuẩn quy định pháp luật.
2. Điều kiện bắt buộc để được chấp nhận giảm trừ thuế
Để các khoản chi y tế và giáo dục được cơ quan thuế chấp nhận là khoản giảm trừ hợp pháp khi tính thuế TNCN, khoản 3 Điều 49 Nghị định 253/2026/NĐ-CP yêu cầu phải đáp ứng đầy đủ 03 điều kiện tiên quyết:
- Thứ nhất, về hóa đơn và chứng từ: Phải có đầy đủ hóa đơn, chứng từ thanh toán hợp pháp. Đặc biệt, đối với các khoản chi phí y tế, người nộp thuế bắt buộc phải cung cấp Bảng kê chi phí khám bệnh, chữa bệnh được lập theo đúng mẫu quy định tại Quyết định 697/QĐ-BYT của Bộ Y tế.
- Thứ hai, về thông tin định danh trên chứng từ: Hóa đơn, chứng từ phải ghi rõ và chính xác thông tin định danh của người nộp thuế hoặc người phụ thuộc của người nộp thuế. Trường hợp hóa đơn xuất chung chung không có thông tin người mua sẽ không có giá trị hạch toán giảm trừ.
- Thứ ba, về tính nguyên bản của nguồn chi: Khoản chi đó phải do chính người nộp thuế tự chi trả và chưa từng được thanh toán, bù đắp hay hỗ trợ từ bất kỳ nguồn nào khác (như ngân sách nhà nước, quỹ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, hoặc các khoản bảo hiểm sức khỏe thương mại, tài trợ từ tổ chức, cá nhân khác).
3. Các khoản chi trùng lặp không được tính giảm trừ
Hướng dẫn tại Công văn 47199/HAN-QLDN5 nhấn mạnh nguyên tắc chống trùng lặp ưu đãi thuế. Theo đó, nếu các khoản chi y tế, giáo dục đã được xếp vào diện miễn tính vào thu nhập chịu thuế theo quy định tại khoản 4 Điều 8 Nghị định 253/2026/NĐ-CP thì người lao động không được tiếp tục tính giảm trừ tại Điều 49.
Các trường hợp loại trừ phổ biến bao gồm:
- Khoản tiền hỗ trợ của người sử dụng lao động cho người lao động hoặc thân nhân khi mắc bệnh hiểm nghèo (theo quy định tại điểm b khoản 4 Điều 8).
- Khoản tiền học phí cho con của người lao động nước ngoài học tại Việt Nam hoặc con của người lao động Việt Nam làm việc tại nước ngoài do người sử dụng lao động trả thay (theo điểm g khoản 4 Điều 8).
- Khoản chi do doanh nghiệp trả thay tiền đào tạo nâng cao trình độ, tay nghề phù hợp với vị trí công việc của người lao động (theo điểm i khoản 4 Điều 8).
- Khoản chi y tế đã thuộc trường hợp được xét giảm thuế do gặp khó khăn bởi bệnh hiểm nghèo theo quy định tại Điều 40 Nghị định 253/2026/NĐ-CP.
4. Yêu cầu bắt buộc người lao động phải tự quyết toán thuế
Điểm lưu ý đặc biệt quan trọng mà Thuế Thành phố Hà Nội yêu cầu các doanh nghiệp, tổ chức trả thu nhập phải phổ biến rõ đến toàn bộ cán bộ công nhân viên là: Người lao động không được ủy quyền quyết toán thuế cho doanh nghiệp nếu muốn áp dụng các khoản giảm trừ y tế, giáo dục.
Cụ thể, theo quy định tại khoản 3 Điều 51 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, đối với các trường hợp phát sinh khoản giảm trừ chi phí y tế, giáo dục và có nguyện vọng thực hiện giảm trừ vào thu nhập tính thuế, cá nhân bắt buộc phải trực tiếp kê khai và tự quyết toán thuế với cơ quan thuế. Doanh nghiệp chi trả thu nhập chỉ thực hiện khấu trừ và kê khai theo quy chế thông thường, không nhận ủy quyền quyết toán đối với các trường hợp này.
Việc tự quyết toán thuế đảm bảo tính chính xác, minh bạch trong hóa đơn chứng từ và bảo vệ đầy đủ quyền lợi chính đáng cho người nộp thuế.